Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Overstromingen horen bij het leven in een laag land. Stormvloeden vanuit zee, hoogwater op de grote rivieren en extreme regenval hebben Nederland en België door de eeuwen heen keer op keer getroffen, met de Watersnoodramp van 1953 als dieptepunt. Deze quiz test wat je weet over de oorzaken van overstromingen, van springtij en smeltwater tot verharding in de stad, en over beroemde rampen in binnen- en buitenland. Een groot deel van de vragen gaat over de nacht van 31 januari op 1 februari 1953: de storm, de dijkdoorbraken, de hulpverlening en de Deltawerken die erop volgden.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Door welke zee worden overstromingen in Nederland en omliggende landen vooral veroorzaakt?
Noordzee
Storm stuwt het zeewater op, en in combinatie met springtij of hoge rivierstanden kunnen dijken het dan begeven.
Q 02Uit de landbouw in het overstromingsgebied van welke rivier ontstond de Oud-Egyptische beschaving?
Nijl
Het is een bekend voorbeeld van menselijke activiteit die voordeel haalt uit periodieke overstromingen.
Q 03Welke vloedgolven worden veroorzaakt door zeebevingen?
Tsunami's
Zulke golven richten pas grote schade aan zodra zij een kust bereiken.
Q 04Welke orkaan liet in 2005 dijken breken, waardoor onder meer New Orleans overstroomde?
Katrina
Twaalf jaar later zorgde orkaan Harvey voor extreme regenval en wateroverlast in Zuidoost-Texas, vooral rond Houston.
Q 05Het centrum van welke Limburgse plaats liep in juli 2021 geheel onder water?
Valkenburg
Bewoners moesten met landbouw- en legervoertuigen worden geëvacueerd; lokaal viel in Limburg meer dan 150 mm regen.
Q 06Hoe noemt men water dat door zware wind aan land wordt opgestuwd?
Stormvloed
Het wordt extra gevaarlijk als het samenvalt met gewoon hoogwater of, erger nog, met springtij bij nieuwe of volle maan.
Q 07Smeltwater uit welk gebergte kan in Nederland tot wateroverlast langs de rivieren leiden?
Alpen
Ook extreme regenval in bovenstroomse gebieden kan hoogwater veroorzaken; in laaglanden beschermden mensen zich daartegen van oudsher met dijken.
Q 08Tijdens welk weersverschijnsel ontstaan in tropische landen overstromingen door enorme regenval?
Moesson
Ook het snel smelten van sneeuw op bergen kan onder sommige omstandigheden tot overstromingen leiden.
Q 09Hoe noemt men land dat door een overstroming voorgoed verloren is gegaan?
Verdronken land
Overstromingen hebben niet alleen nadelen: voor de natuur en de landbouw kunnen ze ook positieve effecten hebben.
Q 10Hoe heet het opzettelijk onder water zetten van een gebied door menselijk ingrijpen?
Inundatie
Daar kunnen verschillende redenen voor zijn; China deed het in 1938 om een oprukkend leger tegen te houden.
Q 11Welke rivier bereikte in juli 2021 een recordafvoer, vergelijkbaar met het hoogwater van 1993?
Maas
Stroomopwaarts in België viel toen meer dan 200 mm regen; ook Luxemburg en delen van Duitsland werden zwaar getroffen.
Q 12Voor welke wet vormde de watersnood van 1953 de directe aanleiding?
Deltawet
Kustbescherming had vóór de ramp geen prioriteit: in 1950 werd het bescheiden budget zelfs nog beperkt ten gunste van de wederopbouw.
Q 13Waardoor worden overstromingen in stedelijke gebieden vaak veroorzaakt of verergerd?
Verharding
Regenwater kan dan niet in de bodem infiltreren en stroomt via het oppervlak af, soms sneller dan de lokale afvoercapaciteit aankan.
Q 21Doorbraken van welk soort dijken worden in Nederland meestal kadebreuken genoemd?
Veendijken
Bekende voorbeelden zijn de kadebreuken van Tuindorp Oostzaan in 1960 en van Wilnis in 2003.
Q 22Welk land beleefde in augustus 2023 zijn ergste natuurramp sinds de onafhankelijkheid in 1991?
Slovenië
In 24 uur viel de neerslag van een hele maand; honderden Nederlandse toeristen werden van hun campings geëvacueerd.
Q 23Hoe lang duurde de storm die in 1953 de watersnood veroorzaakte?
24 uur
Weerstation De Kooy bij Den Helder mat zowel op 31 januari als op 1 februari een daggemiddelde van windkracht acht.
Q 14Welk tropisch land werd onder meer in 1989 en 2004 getroffen door rampen na enorme regenval?
Bangladesh
Bij de Aziatische overstromingen van augustus 2007 kwamen in datzelfde land nog eens zeker 120 mensen om.
Q 15Hoeveel doden vielen er in Nederland bij de Watersnoodramp van 1953?
1.836
In het Verenigd Koninkrijk vielen 307 doden, op zee 224 en in België 28.
Q 16Welke Britse stormvloedkering werd gebouwd als gevolg van de watersnood van 1953?
Thames Barrier
Ook in de rivier Hull kwam een stormvloedkering; in Nederland leidde de ramp tot de Deltawerken.
Q 17Welke weersomstandigheid kan dijken laten verzakken en zo tot een overstroming leiden?
Langdurige droogte
Rivierwater in hoger gelegen gebieden loopt na verloop van tijd vanzelf weer weg, maar uit laaggelegen polders moet het worden weggepompt.
Q 18In welke Duitse stad overstroomde de Elbe in 1962, met honderden slachtoffers tot gevolg?
Hamburg
Tegelijkertijd was er in Delfzijl een middelbare stormvloed; de Elbe trad later ook in 2002, 2006 en 2013 buiten haar oevers.
Q 19Waarmee werd in 1953 het gat in Schielands Hoge Zeedijk bij Nieuwerkerk aan den IJssel gedicht?
Een binnenschip
De burgemeester liet het 18 meter lange schip dwars voor het gat manoeuvreren, wat grote delen van Zuid-Holland droog hield.
Q 20Onder welk motto werd in 1953 wekelijks via de radio geld ingezameld voor de slachtoffers?
Beurzen open, dijken dicht
De actie bracht bijna 138 miljoen gulden op voor het Rampenfonds, omgerekend naar 2020 bijna 500 miljoen euro.
Q 24Welk Vlaams plan, opgesteld na de overstromingsramp van 1976, moet het Zeescheldebekken beveiligen?
Sigmaplan
In 1976 veroorzaakte een zware storm in combinatie met hoogtij dijkbreuken in Ruisbroek, met grote overstromingen in de provincie Antwerpen.
Q 25Hoe heet het laboratorium waar men in 2007-2010 met opzet dijken liet bezwijken?
IJkdijk
Sensorsystemen legden het hele bezwijkproces vast, als basis voor een waarschuwingssysteem voor dijkfalen.
Q 26In welk Zuid-Hollands dorp vielen in 1953 de meeste slachtoffers, 305 doden?
Oude-Tonge
Alleen al in de Julianastraat van dat dorp kwamen 65 bewoners om het leven.
Q 27Ten zuiden van welk eiland ontstond op 29 januari 1953 de storm die de Watersnoodramp veroorzaakte?
IJsland
Bij de Orkney-eilanden groeide die depressie uit tot een storm met orkaankracht, die daarna recht op de kust af bewoog.
Q 28Hoeveel grote dammen (hoger dan 8 meter) telden de Verenigde Staten rond 2020 naar schatting?
75.000
Daarnaast zijn er naar schatting nog 2,5 miljoen kleinere dammen, die de natuurlijke cyclus van overstromingen onderbreken.
Q 29Welke minister van Verkeer en Waterstaat stelde op 18 februari 1953 de Deltacommissie in?
Jacob Algera
De commissie, voorgezeten door directeur-generaal A.G. Maris van Rijkswaterstaat, publiceerde haar eindrapport eind 1960.
Q 30Wie maakte een gedetailleerd overzicht van de Nederlandse overstromingen van vóór 1700?
Elisabeth Gottschalk
Sinds de Middeleeuwen hebben vanuit zee vele watersnoden plaatsgevonden, van 838 tot de laatste grote stormvloed in 1953.