Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van schimmels: het zichtbare topje van een organisme dat grotendeels als een netwerk van draden in de bodem leeft. Ze duiken op in bossen, duinen en tuinen, en ook op ons bord. Deze quiz gaat over de bouw van de paddenstoel, van hoed tot steel, over heksenkringen, de vliegenzwam en het grootste organisme ter wereld. Ook de rol van schimmels in de natuur, in de keuken en in de geschiedenis komt voorbij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat is een paddenstoel voor de schimmel waar hij bij hoort?
Vruchtlichaam
Het is maar een klein deel van de schimmel: het grootste deel zit in de bodem, in de vorm van schimmeldraden.
Q 02Hoe heet een natuurlijk ontstane cirkel van paddenstoelen?
Heksenkring
De ringvorm ontstaat doordat de oudere schimmeldraden aan de binnenkant van het mycelium afsterven.
Q 03Hoe heten de vele plaatjes aan de onderzijde van de hoed van een paddenstoel?
Lamellen
Ze maken microscopisch kleine sporen aan, waarmee de schimmel zich voortplant.
Q 04Bij welke schimmels zit de paddenstoel zelf onder de grond?
Truffels
Meestal is het andersom: de paddenstoel staat bovengronds en valt op, terwijl de schimmeldraden verborgen in de bodem zitten.
Q 05Hoe noemt men schimmels die in een eencellige levensvorm voorkomen?
Gisten
Ze kunnen zich zowel aseksueel als seksueel voortplanten; aseksueel gebeurt dat meestal via knopvorming.
Q 06Hoe heet de lastig te bestrijden schimmelinfectie van de nagels?
Kalknagel
Andere schimmelziekten bij de mens, zoals zwemmerseczeem en baardschurft, zijn vaak wel goed te bestrijden.
Q 07Waarmee voeden zwavelkopjes en elfenbankjes zich?
Afstervend en dood hout
Gezond hout tasten ze niet aan; de echte honingzwam groeit daarentegen op zowel levend als afgestorven hout.
Q 08Welke uitvinding uit de 17e eeuw onthulde vele nieuwe kenmerken van paddenstoelen?
Microscoop
Eerder, in de Renaissance, had de boekdrukkunst al gezorgd voor de verspreiding van kennis en naamgeving.
Q 09Aan welke groep organismen zijn schimmels evolutionair gezien het nauwst verwant?
Dieren
Vroeger rekenden biologen schimmels tot het plantenrijk, onder meer omdat ze op één plek vastzitten en een celwand hebben.
Q 10Onder welke bomen leven vliegenzwammen in symbiose met de boomwortels?
Berken
Eekhoorntjesbrood gaat zo'n samenwerking aan met eiken; boom en schimmel hebben er allebei voordeel van.
Q 11Uit welke stof bestaat de celwand van schimmelcellen?
Chitine
Net als plantencellen hebben schimmelcellen een vacuole; de meeste zijn door tussenwanden in compartimenten verdeeld.
Q 12Welke Romeinse keizer kreeg een maaltijd waar groene knolamanieten door waren gemengd?
Claudius
Het 'ongeluk' bracht keizer Nero aan de macht. De Romeinen waren echte fijnproevers, terwijl de Grieken paddenstoelen verafschuwden.
Q 13Welke insecten kweken schimmels als hun belangrijkste bron van voedsel?
Mieren
Ze kweken schimmels uit de orde Agaricales, de orde die ook de meeste paddenstoelen voortbrengt.
Q 21Van welke kever leven de larven vier tot acht jaar van vermolmd hout?
Vliegend hert
Het hout moet wel zijn aangetast door witrotschimmels, die de houtvezels afbreken maar de koolhydraten ongemoeid laten.
Q 22Wat vormt het gescheurde velum partiale aan de steel van een paddenstoel?
Manchet
Dit tweede vlies zit bij jonge paddenstoelen tegen de onderkant van de hoed en scheurt bij het rijpen, zodat de sporen kunnen ontsnappen.
Q 23Op welke zandvlakte tussen Kijkduin en Ter Heijde groeien typische zeereep-paddenstoelen?
Zandmotor
Slechts 6 soorten staan bekend als typische zeereep-paddenstoelen; ze groeien waar de duinen overgaan in het strand.
Q 14Welke vleesvervanger wordt gemaakt door de schimmel Fusarium venenatum?
Quorn
Ook sojasaus is een schimmelproduct: die wordt gemaakt van sojabonen die door een schimmel zijn gefermenteerd.
Q 15In welke Amerikaanse staat groeit een honingzwam met een mycelium van 890 hectare?
Oregon
Daarmee geldt deze schimmel, die al vele eeuwen oud is, als het grootste organisme ter wereld.
Q 16Hoe heet de mantel van schimmeldraden die de haarwortels van planten omhult?
Mycorrhiza
De schimmel krijgt koolhydraten van de plant; de plant neemt dankzij de fijne draden makkelijker mineralen op uit de bodem.
Q 17Hoeveel verschillende soorten paddenstoelen komen er naar schatting in Nederland voor?
5000
Zo'n 1200 daarvan hebben de duingebieden als habitat.
Q 18Welk deel van alle planten leeft naar wordt aangenomen in symbiose met schimmels?
80 tot 90%
Vooral op voedselarme bodems is die samenwerking van vitaal belang: planten groeien er op plekken waar ze anders niet zouden overleven.
Q 19Welke complexe stof uit plantencelwanden kunnen bijna alleen schimmels afbreken?
Lignine
Schimmels spelen ook een belangrijke rol bij de afbraak van cellulose, hemicellulose en het eiwit keratine.
Q 20Hoe heet het restant van het vlies aan de voet van de steel van een paddenstoel?
Beurs
Op de hoed blijven resten van hetzelfde vlies achter als plakjes, wratjes of vlokjes, zoals bij de vliegenzwam.
Q 24Van welke schimmel leeft het lieveheersbeestje Halyzia sedecimguttata?
Meeldauw
Omdat de schimmelsporen aan de kever blijven plakken, is hij niet alleen een vijand, maar ook een belangrijke verspreider van de schimmel.
Q 25In welke Zwitserse streek is een schimmel van uitzonderlijk grote omvang bekend?
Engadin
Deze schimmel is ongeveer duizend jaar oud, ongeveer 800 meter lang en 500 meter breed.
Q 26Wat betekent het Middelnederlandse woord scimmel, de bron van het woord schimmel?
Roest
Het woord zwam komt van het Germaanse swamma en betekende paddenstoel.
Q 27Hoe heet het gesloten vlies dat over de hoed van een jonge paddenstoel zit?
Velum universale
Er kan ook nog een tweede vlies tegen de onderkant van de hoed zitten; bij het rijper worden scheuren de vliezen.
Q 28In welke geologische periode koloniseerden schimmels waarschijnlijk het land?
Cambrium
Dat was 542 tot 488,3 miljoen jaar geleden, een stuk eerder dan de landplanten.
Q 29Wie ontdekte in de 18e eeuw dat uit sporen nieuwe zwammen kunnen ontstaan?
Antonio Micheli
Het nieuws werd als ketterij afgedaan: organismen zouden zich enkel met zaadjes kunnen voortplanten. Zijn werk raakte vergeten.
Q 30Welk organisme, mogelijk een schimmel, zou het langste van het late Siluur zijn geweest?
Prototaxites
Het kan ook een korstmos zijn geweest. Schimmelfossielen zijn schaars, doordat paddenstoelen uit zacht, makkelijk afbreekbaar weefsel bestaan.