Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Plankton is de verzamelnaam voor alles wat zwevend in het water leeft en met de stroming meedrijft, van bacteriën en eencellige algen tot kwallen. Deze quiz begint bij de basis: waar de term vandaan komt, het verschil met nekton en de rol van fytoplankton en zoöplankton in de voedselketen. Daarna duiken we in de kiezelwieren of diatomeeën: hun skelet van siliciumdioxide, hun bijzondere voortplanting en hun toepassingen, van waterkwaliteit tot forensisch onderzoek.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Via welk proces verkrijgt fytoplankton zijn energie?
Fotosynthese
Daardoor is fytoplankton niet alleen een voedselbron, maar ook essentieel voor het zuurstofgehalte van het water.
Q 02Waarvoor dienen diatomeeën vaak als bio-indicator?
Waterkwaliteit
Ze reageren gevoelig op veranderingen in nutriënten, licht en temperatuur.
Q 03Welke rol vervult fytoplankton aan de basis van de voedselketen in het water?
Primaire producent
Het wordt gegeten door zoöplankton en vissen, maar ook door grote zeezoogdieren.
Q 04Welke niet-microscopische dieren horen ook tot het plankton?
Kwallen
Plankton komt in allerlei maten voor, van bacteriën en eencellige algen tot deze grote drijvers.
Q 05Wat betekent het Griekse woord plagktos, waarvan de term plankton is afgeleid?
Dwalend
Plankton is voor zijn verplaatsing afhankelijk van de heersende stromingen in het water.
Q 06Hoe planten diatomeeën zich vooral voort?
Celdeling
Slechts af en toe wordt een fase van geslachtelijke voortplanting ingelast.
Q 07Hoe worden diatomeeën in het Nederlands ook wel genoemd?
Kiezelwieren
Deze eencellige algen komen wereldwijd voor, zowel in zee als in zoet water.
Q 08Wat betekent het Oudgriekse woord zoion, waarvan het voorvoegsel zoö- is afgeleid?
Dier
Zoöplankton bestaat uit niet-fotosynthetische protozoa en kleine diertjes of larven.
Q 09Waarmee wordt de manier vergeleken waarop de twee helften van het diatomeeënskelet in elkaar passen?
Doos en deksel
Dat uitwendige skelet wordt ook wel een kiezelskelet of exoskelet genoemd.
Q 10Hoe heet de snelle vermenigvuldiging van diatomeeën zodra er voldoende voedingsstoffen in het water zijn?
Diatomeeënbloei
Onder zulke omstandigheden kunnen de algen zich in korte tijd enorm vermenigvuldigen.
Q 11Hoe heten waterorganismen die zich, anders dan plankton, actief en onafhankelijk van stromingen verplaatsen?
Nekton
Vissen en inktvissen horen tot die groep; plankton drijft passief met de stroming mee.
Q 12Met welk ecosysteem wordt het aandeel van diatomeeën in de wereldwijde zuurstofproductie vergeleken?
Tropische regenwouden
Dat aandeel in de koolstoffixatie en zuurstofproductie wordt geschat op zo'n 40 procent.
Q 13Uit welke stof bestaan de twee in elkaar passende helften van de celwand van diatomeeën?
Siliciumdioxide
Die celwand heet het frustule en vertoont een grote variatie in vorm, wat helpt bij de identificatie van soorten.
Q 21Wie gebruikte in 1887 als eerste de term plankton?
Victor Hensen
Hij bedoelde er alle microscopische planten en dieren kleiner dan 2 mm mee die passief met de waterstromen meebewegen.
Q 22Sinds welk geologisch tijdperk zijn diatomeeën volgens fossiele vondsten overvloedig op aarde aanwezig?
Jura
Fossiele diatomeeën worden veel gebruikt in paleo-ecologisch onderzoek omdat ze snel op milieuveranderingen reageren.
Q 23Hoe wordt diatomeeënslik, de ophoping van exoskeletten van afgestorven diatomeeën, ook genoemd?
Diatomeeënmat
Zulke ophopingen zijn ook bekend uit afzettingslagen in de diepzee.
Q 14Welke kleur hebben diatomeeën, doordat andere kleurstoffen het groen van het chlorofyl maskeren?
Bruingroen
Diatomeeën zijn evolutionair verwant aan de bruinwieren en de goudwieren.
Q 15Welk deel van de primaire productie in de oceanen komt voor rekening van diatomeeën?
Ongeveer de helft
Als producenten staan ze aan het begin van de voedselketen in zee.
Q 16Op welke doodsoorzaak wijst de aanwezigheid van diatomeeën in de luchtwegen in de forensische geneeskunde?
Verdrinking
De algen komen met ingeademd water mee en blijven dankzij hun onbederfelijke skelet aantoonbaar.
Q 17Welk voedingstype delen diatomeeën met planten?
Fotoautotroof
Dat betekent dat ze voor hun organische voedingsstoffen volledig zelfvoorzienend zijn.
Q 18Wat ontstaat boven de grondwaterspiegel uit diatomeeënslik door ontwatering en compactie?
Diatomeeënaarde
Het materiaal wordt onder meer als filtermateriaal en absorptiemateriaal toegepast.
Q 19Waarvoor wordt het sediment uit afgezonken diatomeeëncelwanden, naast filter- en absorptiemateriaal, gebruikt?
Milieuvriendelijk insecticide
Het sediment ontstaat doordat de siliciumrijke celwand na het afsterven naar de bodem zinkt.
Q 20Hoe ver kunnen sommige planktonsoorten zich per dag actief verticaal in de waterkolom verplaatsen?
Honderden meters
Die dagelijkse migratie helpt bij de voeding en beschermt tegen zon en roofdieren in het zonlicht.
Q 24Hoe wordt een afzonderlijk planktondeeltje ook wel genoemd?
Planktonten
Er bestaat zowel eukaryoot als prokaryoot plankton, van bacteriën tot eencellige algen.
Q 25Welke term beschrijft diatomeeënslik dat in zoet water is afgezet?
Lacustrien
Het slik kan zowel in zee als in zoet water worden afgezet.
Q 26De massa-extinctie aan het eind van welk tijdvak droeg mogelijk bij aan de opkomst van diatomeeën?
Perm
Die uitstervingscatastrofe ging vooraf aan het tijdperk waarin de algen voor het eerst overvloedig voorkwamen.
Q 27In welk jaar werd een nieuwe indeling van de diatomeeën voorgesteld op basis van fylogenetisch onderzoek?
2026
De taxonomie van de groep is door moleculair genetisch onderzoek nog altijd in beweging.
Q 28Hoe heet de spleet in een skelethelft waardoor een diatomee voedingsstoffen opneemt en afval afscheidt?
Rafe
Slechts een van de twee skelethelften heeft zo'n spleet.
Q 29Tot welke grote groep eukaryoten behoren de diatomeeën?
Stramenopila
Binnen die groep zijn ze evolutionair verwant aan de bruinwieren en de goudwieren.
Q 30In hoeveel klassen verdeelt de nieuwste classificatie de diatomeeën?
10
Dezelfde indeling telt 431 geslachten, 68 families en 44 orden.