Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Plato was leerling van Socrates, leraar van Aristoteles en een van de invloedrijkste denkers van de westerse filosofie. In sierlijke dialogen schreef hij over deugd, liefde, kennis en politiek. Deze quiz loopt langs zijn leven in Athene, zijn reizen naar Sicilië, de Ideeënleer en de vroege, midden- en late dialogen. Ook de Staat komt uitgebreid aan bod: de drie klassen, de vijf staatsvormen en Plato's strenge oordeel over kunst en dichters.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heette het instituut voor hoger onderwijs dat Plato in Athene stichtte?
Akademeia
Het gold als het eerste instituut voor hoger onderwijs in het Westen; leden werden zelfs als politiek adviseurs naar buitenlandse hoven gestuurd.
Q 02Welke allegorie bedacht Plato om de opgang naar ware kennis te verbeelden?
De grot
Volgens Plato is een filosoof iemand die het zien van de waarheid liefheeft en die mening van kennis leert te onderscheiden.
Q 03Wie beschouwde Plato in zijn Politeia als de ideale leiders van de ideale staat?
filosoof-koningen
Zij weten volgens Plato wat rechtvaardigheid is en kunnen die daardoor het best realiseren in de wereld om ons heen.
Q 04Hoe noemt Plato de drift die de mens kan opstuwen in de richting van de Ideeën?
eros
Die energie kan ook slecht worden aangewend: dan doet ze de mens verlangen naar en hechten aan de zinnelijke wereld.
Q 05Welke Nederlandse componist schreef in 1976 het muziekstuk „De Staat“?
Louis Andriessen
Het stuk is gebaseerd op Plato's Politeia: zangeressen zingen citaten in het Oudgrieks. De première door het Nederlands Blazers Ensemble gold als een mijlpaal.
Q 06In welke dialoog beschrijft Plato de sterfdag van zijn leermeester Socrates?
Phaedo
Plato's toon varieert sterk per werk: tegenover de sereniteit van dit sterfbed staat de uitgelatenheid van het Symposium.
Q 07Welke van de vijf staatsvormen geldt in Plato's Staat als de ideale?
aristocratie
Ze wordt bestuurd door de besten in filosofisch en militair opzicht; in de vier andere vormen nemen de gebreken steeds verder toe.
Q 08Hoe heten de soldaten die in Plato's ideale staat de veiligheid moeten garanderen?
wachters
De ideale staat kent drie groepen: een selecte groep heersers met een zeer gedegen training, deze beschermers en de rest van het volk.
Q 09Hoeveel jaar verbleef Aristoteles aan de academie van Plato?
20
Vanuit Plato's werk vertrekken talloze lijnen die door latere denkers zijn opgepakt en uitgewerkt, te beginnen met deze beroemde leerling.
Q 10Welke denker bekritiseerde de communistisch aandoende inrichting van Plato's staat?
Karl Popper
In Plato's ontwerp bestaat bijvoorbeeld geen privé-eigendom; het werk is ook berucht vanwege het totalitaire aspect van de ontworpen samenleving.
Q 11Welk werk geldt als het grootste en laatste van Plato?
Wetten
Het beschrijft een staatsinrichting tot in detail en laat een tendens zien naar minder idealisme en meer realisme.
Q 12In welk jaar stierf de Griekse filosoof Plato?
347 v.Chr.
Plato werd rond 427 v.Chr. in Athene geboren en stierf daar ook; hij kwam uit een van de meest vooraanstaande families van de stad.
Q 13Welke methode in Plato's werken geldt als een soort voorloper van de logica?
dialectiek
In de dialogen komen ook drogredenen aan bod: argumentaties die niet kloppen, maar wel aannemelijk lijken.
Q 21Omstreeks welk jaar schreef Plato zijn beroemde dialoog de Staat?
380 v.Chr.
Plato legde in dit werk de fundamenten van zijn politieke filosofie; ook zijn ethiek en zijn Ideeënleer komen erin aan bod.
Q 22Hoe heet bij Plato het herinneren van Ideeën die de ziel in een eerder leven aanschouwde?
anamnese
De ziel herkent in de voorwerpen om ons heen flauwe afschaduwingen van wat ze ooit zag; Plato werkt dit uit in de Meno.
Q 23Welke literatuur staat Plato's ideale staat toe naast lofredes op goede mensen?
hymnen voor goden
Kunst geldt in de Politeia als een groot gevaar voor de ziel, omdat ze zich tot emoties en begeerten richt in plaats van tot het verstand.
Q 14Welke filosoof noemde de Europese filosofie een aantal voetnoten bij het werk van Plato?
Whitehead
De uitspraak hoeft niet letterlijk genomen te worden, maar toont hoe moeilijk de geschiedenis van het denken zonder Plato voor te stellen is.
Q 15Waarmee sluit Plato zijn dialoog de Staat af?
Mythe van Er
Onderweg bespreken de personages rechtvaardigheid, de rol van de filosoof, de plaats van de poëzie en de onsterfelijkheid van de ziel.
Q 16Over een periode van ongeveer hoeveel jaar is het werk van Plato ontstaan?
50
Classici verdelen het oeuvre op grond van woordgebruik, stijl en verwijzingen in een vroege, een midden- en een late periode.
Q 17Welke deugd delen de drie klassen in Plato's ideale staat met elkaar?
matigheid
Daardoor zijn de klassen tevreden met de rol die hun is toebedeeld; daarnaast heeft elke klasse een eigen kenmerkende deugd.
Q 18Welke Britse filosoof onderscheidde in 1945 drie delen in Plato's Staat?
Bertrand Russell
Boek I-V gaat over de utopische samenleving, boek VI-VII over wat een filosoof precies is en boek VIII-X over de mogelijke regeringsvormen.
Q 19Door welke dieren wordt een democratie volgens Plato's Staat meestal bestuurd?
darren
Plato onderscheidt exemplaren met angel, de criminelen, en zonder angel, de bedelaars; te veel vrijheid leidt volgens hem naar tirannie.
Q 20Van welk bewind maakten Plato's achteroom Critias en zijn oom Charmides deel uit?
Dertig Tirannen
Door die politieke omwentelingen en zijn ontmoeting met Socrates koos Plato zelf niet voor de politieke loopbaan waarvoor hij was voorbestemd.
Q 24In welk jaar kwam door een verbod van keizer Justinianus I een einde aan Plato's academie?
529
Het verbod gold het verspreiden van heidense denkbeelden; een aantal filosofen vertrok daarop naar Gondesjapoer in het Sassanidische rijk.
Q 25Welke heerser wilde Plato op Sicilië na 367 v.Chr. voor een platonische politiek winnen?
Dionysios II
Plato reisde er twee keer voor naar het eiland. Het werd een fiasco, maar het laat zien hoe belangrijk concrete politiek voor hem was.
Q 26Hoe heet in Plato's Timaeus de figuur die bezig is ons universum te vormen?
demiurg
De wiskundige structuur die aan dit natuurfilosofische werk ten grondslag ligt, vertoont duidelijk pythagoreïsche trekken.
Q 27Wie volgde Plato na diens dood op als hoofd van de academie?
Speusippos
De opvolger was een neef van Plato; de school veranderde door de eeuwen heen meermaals van filosofische oriëntatie.
Q 28Vanaf welke leeftijd wordt in Plato's Staat een select groepje ingewijd in de filosofie?
30
Ieder lid van de militie krijgt eerst dezelfde lichamelijke, militaire en theoretische opleiding; pas veel later komen de besten in aanmerking voor de regering.
Q 29Welke sofist neemt deel aan het gesprek dat Socrates in Plato's Staat weergeeft?
Thrasymachos
Ook de oude Kephalos, zijn zoon Polemarchos en Plato's broers Glaukon en Adeimantos nemen aan het gesprek deel.
Q 30Hoe heten dialogen van Plato die zonder positieve uitkomst eindigen?
aporetisch
Zulke gesprekken leveren de gezochte definitie niet op, maar de ondervraagden denken niet langer te weten wat ze feitelijk niet weten.