Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Regenwouden zijn de natste en soortenrijkste bossen op aarde: ecosystemen met een enorme biomassa, waar het hele jaar door regen valt en waar nog lang niet alle soorten ontdekt zijn. Deze quiz gaat over wat een regenwoud precies is, waar ze voorkomen en hoe snel ze verdwijnen, en zoomt in op het Amazonewoud: de landen die het delen, de bomen die oude volken er al duizenden jaren geleden domesticeerden en de ontbossing van de afgelopen decennia. Van instapvragen tot kennersvragen over hyperdominante boomsoorten en Braziliaanse politiek.
Alle 26 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Onder welke andere naam staat het Amazoneregenwoud ook bekend?
Selva
Het is het grootste regenwoud op aarde en ligt in een bekken dat door de Amazone en zijn vele zijrivieren wordt doorstroomd.
Q 02Welke Braziliaanse president, aangetreden in 2019, vond dat regenwoud moet wijken voor boeren?
Jair Bolsonaro
Hij verzette zich tegen plannen om een groot deel van de Amazone tot internationaal beschermd gebied te verklaren en noemde de ontbossingscijfers van INPE 'leugens'.
Q 03Welk percentage van het Amazoneregenwoud ligt in Brazilië?
60%
Colombia heeft 9% en Venezuela en Bolivia hebben elk 5%; Guyana, Suriname, Ecuador en Frans-Guyana delen de rest van het woud.
Q 04Wat ontstaat er snel op plekken waar het bladerdak van een regenwoud is vernietigd?
Jungle
Zodra zonlicht de bodem bereikt, ontstaat door versnelde biologische afbraak een ondoordringbaar woud van klimplanten, struiken en kleine bomen.
Q 05Welk deel van al het overgebleven regenwoud op aarde ligt in het Amazonegebied?
Meer dan de helft
In het woud leven naar schatting 100 miljoen insectensoorten en bijna 2.000 soorten vogels en zoogdieren; de plantendiversiteit is de hoogste ter wereld.
Q 06Waarvoor worden de jaarlijkse branden in het Amazonewoud meestal aangestoken?
Grasland
De rook van deze branden houdt bovendien de neerslag tegen en verergert zo de droogte in het gebied.
Q 07In welk land liggen, naast de Amazone en Centraal-Afrika, de grootste tropische regenwouden?
Indonesië
Regenwoud komt zowel in tropische als in gematigde klimaten voor en wordt gekenmerkt door een zeer hoge biomassa en een grote biodiversiteit.
Q 08Welke bedrijfstak kleurt met lekkende pijpleidingen de zandwegen in de Amazone pikzwart?
Olie-industrie
De aardolie sijpelt ook door in het drinkwater van de plaatselijke bevolking; plantages laten op hun beurt bergen pesticidenverpakkingen achter.
Q 09Hoe heet een woud waar de regen ongelijk over het jaar verdeeld valt?
Moessonwoud
Regenwouden kenmerken zich verder door levensgemeenschappen met een zeer hoge biomassa, een hoge jaarlijkse primaire productie en een grote biodiversiteit.
Q 10Wat is het Amazonewoud volgens onderzoek uit 2021 geworden, vooral als gevolg van bosbranden?
Koolstofbron
De koolstof die in de bomen is opgeslagen, komt bij vernietiging van het bos vrij en versterkt zo het broeikaseffect.
Q 11Welk Aziatisch land bestaat voor ongeveer 52% uit regenwoud?
Cambodja
Wereldwijd beslaan regenwouden ongeveer 14% van de totale landoppervlakte; de grootste tropische regenwouden liggen in het Amazonebekken, Centraal-Afrika en Zuidoost-Azië.
Q 12Welk type woud kan even nat zijn als een regenwoud, maar krijgt zijn water in een andere vorm?
Nevelwoud
Regenwoud komt niet alleen in de tropen voor: gematigde regenwouden groeien onder meer in Noord- en Zuid-Amerika, Oceanië, China en Japan.
Q 13Welke activist werd vermoord nadat hij illegale ontbossing in de Amazone aan de kaak stelde?
Chico Mendes
Ook zuster Dorothy Stang werd vermoord; belangengroepen zoals ranchers en sojaboeren nemen illegaal land in, rooien het bos en gebruiken het voor eigen gewin.
Q 21Welk gewas werd voor het eerst in het Amazonegebied gedomesticeerd?
Chilipepers
Het Amazonegebied gold als een belangrijk centrum van domesticatie; ook manioc, zoete aardappel, cacao, tabak en ananas werden er door inheemse volken gecultiveerd.
Q 22Hoe heet de in een ver verleden aangemaakte vruchtbare aarde die arme Amazonegrond verrijkt?
Terra preta
Ook de bossen zelf waren niet louter het werk van de natuur: al meer dan 8.000 jaar geleden richtten Amazonevolken zich op bomen die nuttig voor hen waren.
Q 23Hoeveel boomsoorten telt het Amazonegebied naar schatting?
16.000
Een klein groepje van die soorten 'hyperdomineert': het is maar 1,4% van het totaal, maar goed voor bijna de helft van alle bomen.
Q 14Welk deel van alle vogels ter wereld leeft in de regenwouden van de Amazone?
Een vijfde
Daarnaast leven er bijna 2.000 soorten vogels en zoogdieren samen en ongeveer 100 miljoen insectensoorten; veel soorten zijn nog niet eens geregistreerd.
Q 15Welk Caribisch eiland is begroeid met secundair regenwoud?
Saba
Secundair regenwoud groeit snel terug op gekapte grond, maar zijn natuurwaarde is veel geringer dan die van ongerept primair bos.
Q 16In welke Braziliaanse deelstaat wordt vooral veel Amazonebos gekapt?
Pará
In ruim drie decennia werd in Brazilië zo'n 460.000 km² ontbost, gelijk aan 15 keer de oppervlakte van België of 11 keer die van Nederland.
Q 17Aan welke universiteit was Carolina Levis verbonden toen zij in 2017 Amazonebomen onderzocht?
Wageningen
Zij werkte samen met een groot internationaal team van ecologen en archeologen; gedomesticeerde soorten bleken veel vaker tot de dominante boomsoorten te behoren.
Q 18Welke ngo wijst vier Amerikaanse multinationals aan als hoofdschuldigen van de ontbossing?
Amazon Watch
Het gaat om ADM, Bunge, Cargill en LDC, bedrijven uit de voedings- en landbouwsector die gefinancierd worden door investeringsgroepen zoals BlackRock.
Q 19Sinds welk jaar monitort het Braziliaanse instituut INPE de ontbossing van de Amazone?
1988
De cijfers zijn gebaseerd op satellietbeelden en worden betrouwbaar geacht; in 2019 werd het budget van toezichthouder IBAMA met 25% verminderd.
Q 20In welk tijdperk was bijna de hele aarde bedekt met tropisch regenwoud?
Paleoceen
Tegenwoordig is dat nog 6%; in de jaren 90 van de twintigste eeuw verdween er naar schatting zo'n 58.000 km² regenwoud per jaar.
Q 24In welk geologisch tijdperk werd het Amazonebekken gevormd?
Paleozoïcum
Dat was tussen de 200 en 700 miljoen jaar geleden; het bekken wordt grotendeels door de Amazone en zijn talloze zijrivieren doorstroomd.
Q 25Wie werd in augustus 2019 ontslagen als directeur van het Braziliaanse ruimte-instituut INPE?
Ricardo Galvão
Volgens Bolsonaro liet de vermaarde wetenschapper zich 'voor het karretje van internationale niet-gouvernementele organisaties spannen'; de ontbossingscijfers noemde hij leugens.
Q 26Hoeveel boomsoorten 'hyperdomineren' het Amazonewoud, goed voor bijna de helft van alle bomen?
227
Die 'oligarchen' vormen maar 1,4% van alle boomsoorten; gedomesticeerde soorten hebben een veel grotere kans om tot die groep te behoren.