Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Waskrijt is een kleurstift met was als bindmiddel en in de Verenigde Staten al een eeuw hét tekenmateriaal voor kinderen. Het gemiddelde Amerikaanse kind heeft op zijn tiende 270 Crayolas versleten. Deze quiz gaat over de geschiedenis van het waskrijt, van Charles A. Bowley en Binney & Smith tot Caran d'Ache en Stockmar, over de techniek en samenstelling van de stiften en over de asbestbezorgdheid rond het jaar 2000.
Alle 27 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk bindmiddel zit in waskrijt?
Was
Het materiaal is verwant met, maar niet hetzelfde als, vetkrijt en oliepastel.
Q 02Welk bestanddeel zit in oliepastel maar niet in waskrijt?
Olie
Sommige duurdere soorten waskrijt worden door de fabrikant toch oliepastel genoemd, hoewel dat bestanddeel ontbreekt.
Q 03Hoeveel waskrijtjes worden er tegenwoordig per jaar gemaakt?
Miljarden
Vooral in de VS is waskrijt zeer populair, zowel op school als thuis.
Q 04Welk tekenmateriaal heeft in Europa de dominante positie die waskrijt in de VS heeft?
Kleurpotlood
In de VS is waskrijt al een eeuw lang het typische medium voor kindertekeningen, op school én thuis.
Q 05In welke eeuw werd op grote schaal industrieel vetkrijt geproduceerd in een beperkt aantal kleuren?
Negentiende
Tegen het einde van diezelfde eeuw kwam pastelkrijt in dozen op de markt, wat een groot succes bleek.
Q 06In welk jaar bracht Binney & Smith de eerste Crayolas op de markt?
1903
Nog voor de Eerste Wereldoorlog werd het materiaal door vele andere Amerikaanse fabrikanten nagebootst.
Q 07Welke kunstenaar gebruikte als enige waskrijt een stift met speciale polyethyleenwas?
Pablo Picasso
De meeste kunstenaars nemen waskrijt als techniek niet al te serieus.
Q 08Welke merknaam van Talens is in Nederland een generieke naam voor waskrijt geworden?
Wasco
In Amerika gebeurde hetzelfde met de naam van Binney & Smith: daar heten alle waskrijtjes nog steeds Crayolas.
Q 09Waarom werden er wassen aan industrieel vetkrijt toegevoegd?
Verharding
Die toevoeging vormde de stap van vetkrijt naar het latere waskrijt.
Q 10Hoeveel Crayolas zaten er in het eerste doosje van Binney & Smith?
Acht
Tegenwoordig worden Crayolas in 120 verschillende kleuren geleverd.
Q 11In hoeveel kleuren worden Crayolas tegenwoordig geleverd?
120
Het eerste doosje uit 1903 bevatte slechts acht stiften.
Q 12Welk tekenmateriaal kwam eind 1800 in dozen op de markt en sloeg ook bij kinderen aan?
Pastelkrijt
Het succes bij kinderen inspireerde fabrikanten tot goedkopere en minder vlekkende wasstiften.
Q 13Vóór welke oorlog werd waskrijt al door vele andere Amerikaanse fabrikanten nagebootst?
Eerste Wereldoorlog
Daarna volgden talloze Aziatische en Europese merken.
Q 14Hoe groot is de naamsbekendheid van het merk Crayola?
Q 21Welke techniek bedekt kleurstroken met zwarte dekverf waarin een tekening wordt uitgekrast?
Sgraffito
De uitgekraste tekening krijgt de kleur van de onderliggende laag.
Q 22Rond welk jaar begon Bowley met zijn goedkopere, minder vlekkende wasstiften?
1890
De vraag werd na verloop van tijd zo groot dat gevestigde producenten van vetkrijt volgden met een eigen assortiment.
Q 23Waaruit bestonden de kleurstiften van de American Crayon Co?
Pure paraffine met pigment
Een jaar later kwam concurrent Binney & Smith met een product dat nog meer aansloeg.
98%
Het merk bestaat sinds 1903, toen Binney & Smith de eerste doosjes voor een nickel verkocht.
Q 15Op welke manier zijn kleurovergangen met waskrijt alleen mogelijk?
Arcering
Kunstenaars nemen de techniek daarom meestal niet al te serieus.
Q 16In welke staat begon Charles A. Bowley op kleine schaal wasstiften voor kindertekeningen te maken?
Massachusetts
De precieze samenstelling van zijn stiften is niet meer bekend.
Q 17In welk jaar produceerde Binney de honderd miljardste Crayola?
1996
Het merk had toen al bijna een eeuw de dominante positie onder de droge tekenmedia in de VS.
Q 18Welke productiemethode levert de zachtste waskrijtjes op?
Gieten
Geperste stiften zijn juist het hardst; ook vormgeving door extrusie komt voor.
Q 19Welk merk ontwikkelde een speciale polyethyleenwas waarmee het kleefbezwaar verdwijnt?
Caran d'Ache
Met die was kan wél een tweede laag worden aangebracht zonder de onderste van het papier te trekken.
Q 20Van welke was zijn de duurdere stiften gemaakt die geen witte uitslag vertonen?
Bijenwas
Door de eenvoudige samenstelling van het bindmiddel blijven waskrijttekeningen langer goed dan oliepastel.
Q 24Welke schildertechniek is met waskrijt bijna onmogelijk door de grote kleefkracht?
Impasto
Bij een poging een tweede laag aan te brengen trekt men de onderste weer van het papier.
Q 25Welk verschijnsel veroorzaakt de bekende witte uitslag op waskrijttekeningen?
Efflorescentie
De was bouwt zich daarbij op aan de buitenkant van de stift en de tekening, hoewel de was zelf zeer stabiel is.
Q 26Onder welke merknaam bracht de American Crayon Co in 1902 een assortiment voor het tekenonderwijs uit?
Prang
De American Crayon Co was tot dan toe vooral producent van vetkrijt.
Q 27Welke toevoeging maakt aquarelstiften in water oplosbaar?
Emulgator met glycol
Aquarelstiften zijn in wezen wasstiften met een extra ingrediënt.