Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Zoogdieren zijn warmbloedige gewervelde dieren met een vacht, drie gehoorbeentjes en melkklieren. Er zijn ruim 6400 levende soorten, van de blauwe vinvis, het grootste dier aller tijden, tot spitsmuizen die de hele dag moeten eten om warm te blijven. Deze quiz gaat over wat zoogdieren uniek maakt, hun gebit en voortplanting, hun evolutie sinds de zoogdierachtige reptielen en de vreemdste van allemaal: het eierleggende, giftige vogelbekdier. Speel direct of print de vragen uit voor een quizavond.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk zoogdier is het grootste dier aller tijden?
Blauwe vinvis
Zoogdieren komen op vrijwel de hele aarde voor, behalve in de meest extreme habitats; ook de mens is er een.
Q 02Welke zoogdieren zijn als enige werkelijk in staat tot vliegen?
vleermuizen
Zes andere zoogdiergroepen hebben een vlieghuid waarmee ze alleen kunnen zweven, een voorbeeld van convergente evolutie.
Q 03Welke beer wordt gerekend tot de vijf groepen zoogdieren die in zee leven?
Ijsbeer
De andere vier groepen zijn de walvissen, de zeekoeien, de zeeroofdieren en twee ottersoorten: de zeeotter en de kustotter.
Q 04Wat is de wetenschappelijke naam van het vogelbekdier?
Ornithorhynchus anatinus
Het is het enige nog levende lid van zijn familie en komt voor in het oosten van het Australische vasteland en op Tasmanië.
Q 05Hoeveel levende soorten zoogdieren zijn er ruwweg?
6400
De meeste soorten zijn landdieren, maar er zijn ook vliegende en zwemmende soorten, en zowel vleeseters als planteneters.
Q 06Uit welk eiwit zijn haren opgebouwd?
keratine
Ook de hoorn van een neushoorn bestaat uit dit eiwit; zoogdieren zijn de enige dieren met een behaard lichaam.
Q 07Welke zoogdieren zijn de enige parasitaire soorten en leven enkel van bloed?
vampiervleermuizen
Ze vormen een aparte groep binnen de carnivoren, naast de viseters (piscivoren) en de insecteneters (insectivoren).
Q 08Welk hersengebied regelt bij zoogdieren de lichaamstemperatuur?
de hypothalamus
Dat gebeurt onder meer door rillen, zweten en hijgen, en door het opzetten van de haren, die een isolerende luchtlaag vasthouden.
Q 09Welk kenmerk is niet uniek voor zoogdieren, omdat ook vogels het hebben?
warmbloedigheid
Bij vogels ontstond het onafhankelijk, een voorbeeld van convergente evolutie; ook sommige haaien ontwikkelen een placenta.
Q 10Welk communicatiemiddel is bij geen andere gewervelde groep zo belangrijk als bij zoogdieren?
geur
Huidklieren geven informatie over sekse, leeftijd, status, paarbereidheid en dieet; stinkdieren gebruiken dezelfde stoffen als afweermiddel.
Q 11Hoe lang kan de draagtijd van Afrikaanse olifanten bedragen?
22 maanden
Aan het andere uiterste staat de buidelmuis Sminthopsis macroura, waarvan het jong al na elf dagen wordt geboren.
Q 12Hoe heet het gehoorbeentje naast de hamer en het aambeeld?
de stijgbeugel
Andere gewervelde dieren hebben maar één botje in het middenoor en minstens drie botten aan iedere kant van de onderkaak.
Q 13Wat ontbreekt bij het vogelbekdier, zodat men betwijfelde of het zijn jongen zoogde?
tepels
De melkklieren liggen onderhuids en worden tijdens de zoogtijd wel 13,5 cm lang; de melk verspreidt zich over de buik.
Q 21Bij welke apen draagt de vader de meeste zorg voor de jongen?
Springaapjes
De rol van de moeder blijft bij deze apen beperkt tot het zogen; bij de meeste zoogdieren zorgt juist vooral de moeder.
Q 22Welke Schotse wetenschapper ontdekte in 1884 dat het vogelbekdier eieren legt?
William Caldwell
Hij meldde het per telegram aan de Universiteit van Sydney: monotremes oviparous, ovum meroblastic.
Q 23Hoe heet de groep gewervelden waartoe zoogdieren en de zoogdierachtige reptielen samen behoren?
Synapsida
Deze groep splitste zich zo'n 320 miljoen jaar geleden, in het Laat-Carboon, af van de andere Amniota.
Q 14Hoe heet een gebit waarin de tanden verschillend zijn en gespecialiseerd in functies?
heterodont
Reptielen hebben juist gelijkvormige tanden; bij zoogdieren dienen snijtanden om te bijten, hoektanden om te grijpen en kiezen om te malen.
Q 15Hoeveel gebitselementen heeft een zoogdier in principe?
44
Bij de meeste soorten zijn er in de evolutie elementen verdwenen: katten hebben er 30, honden 42 en knaagdieren tussen de 8 en 22.
Q 16Welke naam gaf George Shaw het vogelbekdier in 1799?
Platypus anatinus
Shaw dacht eerst met een vervalsing te maken te hebben, alsof iemand delen van verschillende dieren aan elkaar had gehecht.
Q 17Welke uitgestorven groep reptielen geldt als de voorouders van de zoogdieren?
Cynodonten
Bij deze groep waren de botten in oor en onderkaak al zoogdierachtig.
Q 18Hoeveel elektroreceptoren bevat de snavel van het vogelbekdier?
40.000
Daarnaast zitten er 60.000 mechanoreceptoren in; onder water zijn ogen, oren en neusgaten gesloten en is het dier volledig op zijn snavel aangewezen.
Q 19Hoeveel chromosomen heeft een mannelijk vogelbekdier?
53
Vrouwtjes hebben er 54; het vogelbekdier is ook een uitzondering op de gebruikelijke geslachtsbepaling met X- en Y-chromosomen.
Q 20Welke zoogdieren kennen als enige een eusociale samenleving, zoals bijen en mieren?
molratten
In zo'n kolonie planten alleen één vrouwtje en enkele mannetjes zich voort; alle andere groepsleden zijn onvruchtbaar.
Q 24Bij welke dieren komt het zeer losse groepsverband voor, zeldzaam onder zoogdieren?
sneeuwhazen
In zo'n groep kan ieder individu zich vrij aansluiten of vertrekken; bavianen en ratten leven juist in grote gesloten groepen met een hiërarchie.
Q 25In welke nieuwe klasse plaatste Lamarck het vogelbekdier en de mierenegel in 1809?
Prototheria
Al in 1800-1802 stelde de Britse anatoom Everard Home dat het dier tot een aparte stam zoogdieren behoorde, met kenmerken van vogels en reptielen.
Q 26Welk Aziatisch hert heeft met 2n=6 het laagste aantal chromosomen van alle zoogdieren?
de Indische muntjak
Het record aan de andere kant staat op 2n=118, bij een Zuid-Amerikaanse stekelrat.
Q 27Welke dolfijnensoort kent, net als het vogelbekdier, waarneming door elektroreceptie?
Sotalia guianensis
Elektroreceptie is bij zoogdieren zeer zeldzaam; behalve bij deze Latijns-Amerikaanse dolfijn is het alleen bekend van mierenegels.
Q 28Uit welke Chinese provincie komen Eomaia en Sinodelphys, de oudste placenta- en buideldieren?
Liaoning
Beide fossielen stammen uit het Vroeg-Krijt; zoogdieren waren in het Mesozoïcum meestal kleine, insectenetende dieren.
Q 29Wie definieerde de Mammalia in 1988 voor het eerst als een klade?
Timothy Rowe
De groep bestaat uit de laatste gemeenschappelijke voorouder van de moderne Monotremata en de Theria, plus al diens afstammelingen.