Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Aleksander Macedoński objął tron w 336 p.n.e., a w ciągu kilkunastu lat złamał potęgę imperium perskiego i dotarł aż do Indii. Zmarł w wieku 33 lat, zostawiając państwo, które rozciągało się na 5 tys. km. Ten quiz prowadzi przez całe jego życie: dzieciństwo w Macedonii i naukę u greckiego filozofa, wielkie bitwy, podbój Egiptu, kampanię indyjską oraz zagadki związane ze śmiercią i pochówkiem króla. Pytania mają różny stopień trudności, od szkolnych po takie, na które odpowie tylko miłośnik starożytności.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który grecki filozof został w 343/342 p.n.e. nauczycielem Aleksandra Macedońskiego?
Arystoteles
O posadę zabiegało wielu przedstawicieli ówczesnej nauki greckiej. Lekcje odbywały się w mieście Mieza, w ogrodzie poświęconym Nimfom.
Q 02Jak Aleksander Macedoński poradził sobie z legendarnym węzłem w mieście Gordion?
rozciął mieczem
Legenda głosiła, że ten, kto upora się z węzłem, zostanie panem Azji. Król trafił tam w trakcie podboju Anatolii.
Q 03Jak nazywał się wierzchowiec, którego Aleksander Macedoński poskromił jeszcze w dzieciństwie?
Bucefał
Chłopiec miał wtedy 12 lat, a według innych źródeł zaledwie 8. Z rumakiem nie radzili sobie wcześniej najlepsi jeźdźcy.
Q 04Jak miała na imię matka Aleksandra Macedońskiego, córka króla Epiru?
Olimpias
Filip II miał kilka żon i kochanek, ale to ona, jako matka uznanego następcy tronu, zajmowała wśród nich pozycję uprzywilejowaną.
Q 05Jaką epokę historii starożytnej otwiera panowanie Aleksandra Macedońskiego?
hellenistyczną
Nową kulturę zrodziły greckie kolonie zakładane przez zdobywcę: dzięki nim helleńskie wzorce rozprzestrzeniły się na ogromnych obszarach.
Q 06Jak miała na imię baktryjska księżniczka, którą poślubił Aleksander Macedoński?
Roksana
Ślub pomógł królowi ostatecznie podporządkować sobie Baktrię i Sogdianę, gdzie przez lata toczył ciężkie walki i tłumił bunty.
Q 07Który indyjski książę przegrał z Aleksandrem Macedońskim bitwę nad rzeką Hydaspes?
Poros
Indyjski władca wystawił do walki aż 200 słoni bojowych. Było to ostatnie wielkie zwycięstwo macedońskiego króla.
Q 08Jak nazywa się wodzów Aleksandra Macedońskiego, którzy po jego śmierci walczyli o imperium?
diadochowie
Ich wojny podzieliły ogromne państwo na kilka królestw, które na wiele lat zdominowały Bliski Wschód.
Q 09Któremu bohaterowi „Iliady” Aleksander Macedoński szczególnie starał się dorównać?
Achillesowi
Twórczością Homera, ulubionego autora króla, zainteresował go prawdopodobnie Lizymach, jeden z nauczycieli z lat dziecięcych.
Q 10Kto wyreżyserował amerykański film „Aleksander” z 2004 roku?
Oliver Stone
Niemal pół wieku wcześniej, w 1956 roku, o macedońskim królu opowiedział amerykańsko-hiszpański film Roberta Rossena.
Q 11Czego bał się koń, którego młody Aleksander Macedoński zdołał uspokoić i ujeździć?
własnego cienia
Rumak służył potem królowi w bitwach przez wiele lat, a władca uznawał go za jednego ze swych najbliższych przyjaciół.
Q 12Nad którą rzeką Aleksander Macedoński stoczył pierwszą bitwę z wojskami perskimi?
Granik
Po zwycięstwie król wysłał do pracy w kopalniach dwa tysiące wziętych do niewoli greckich najemników z perskiej armii.
Q 13Jak nazywano ciężką macedońską jazdę, na której opierał się w bitwach Aleksander Macedoński?
hetajrowie
Pod Gaugamelą ich szarża wdarła się w lukę między perskimi oddziałami i ruszyła wprost na stanowisko Dariusza III.
Q 21Który rzymski władca odwiedził w 30 p.n.e. miejsce pochówku Aleksandra Wielkiego?
August
Wizytę poświadczają Swetoniusz i Kasjusz Dion. Pewne świadectwa o tym grobowcu zanikają u schyłku starożytności, w V wieku.
Q 22Przez jaką pustynną krainę Aleksander Macedoński maszerował z częścią sił z Indii do Persji?
Gedrozja
Marsz skończył się śmiercią tysięcy ludzi z braku wody i jedzenia. Satrapów podejrzanych o niedostarczenie zapasów czekały potem surowe kary.
Q 23Jaki nominał w drachmach miała grecka moneta obiegowa z wizerunkiem Aleksandra Wielkiego?
100
Monetę bito z przerwami w latach 1990–2000. Imię króla nosi też krater Alexander na Księżycu.
Q 14Który z siedmiu cudów świata miał spłonąć w dniu narodzin Aleksandra Macedońskiego?
świątynia Artemidy
Spekulowano, że bogini nie uchroniła swego przybytku w Efezie przed pożarem, bo właśnie asystowała przy porodzie przyszłego króla.
Q 15Który z wodzów Aleksandra Macedońskiego wykradł jego zabalsamowane ciało i przewiózł do Egiptu?
Ptolemeusz
Ciało króla, wbrew jego woli, nie trafiło do oazy Siwa. Najpierw spoczęło w Memfis, być może w tamtejszym Serapejonie.
Q 16Ile lat miał Aleksander Macedoński, gdy ojciec powierzył mu regencję w Macedonii?
16
Był rok 340 p.n.e., a Filip II prowadził wtedy podboje w Tracji i na północnym wybrzeżu Morza Egejskiego.
Q 17Kto zamordował w 336 p.n.e. Filipa II, ojca Aleksandra Macedońskiego?
Pauzaniasz
Zabójca, dawny kochanek króla, zginął podczas ucieczki. Według oficjalnej wersji przekupił go król Persji Dariusz III.
Q 18Kogo Aleksander Macedoński zostawił jako regenta w Macedonii, ruszając w 334 p.n.e. na Persję?
Antypater
Wyprawa miała według oficjalnej propagandy wyzwolić greckie miasta w Anatolii i pomścić perskie najazdy z początku V w. p.n.e.
Q 19Który elitarny tebański oddział walczył pod Cheroneą do śmierci z żołnierzami Aleksandra?
Święty Zastęp
Bitwę rozstrzygnęła szarża jazdy pod wodzą następcy tronu, która przełamała greckie szyki w najsilniejszym miejscu.
Q 20Który satrapa Baktrii śmiertelnie zranił Dariusza III i ogłosił się królem Persji?
Bessos
Uzurpator rozpoczął rządy pod imieniem Artakserksesa V, ale macedoński król ruszył za zabójcami na wschód i w końcu ich pojmał.
Q 24Który pisarz otworzył swoją „Trylogię o Aleksandrze” powieścią wydaną w 1955 roku?
Karol Bunsch
Cykl domknęły dwie kolejne powieści. Własne trylogie o macedońskim królu napisali też Mary Renault i Valerio Massimo Manfredi.
Q 25Ile tysięcy jazdy miał Aleksander Macedoński, gdy po podboju Egiptu wyruszał w głąb Azji?
7
Piechoty miał wtedy 40 tys. Dariusz III zastąpił mu drogę w Asyrii, wystawiając także słonie i rydwany.
Q 26Które trackie plemię Aleksander Macedoński pokonał w swoim pierwszym zwycięstwie militarnym?
Majdowie
Zwyciężonych wypędził z ich stolicy, zasiedlił ją nowymi osadnikami i nadał miastu nazwę Aleksandropolis.
Q 27Na jaki zespół chorobowy miał cierpieć Aleksander Macedoński według hipotezy z 2018 roku?
Guillaina-Barrégo
To schorzenie autoimmunologiczne. Całkowity paraliż i skrajnie spłycony oddech starożytni mogli wziąć za objaw śmierci.
Q 28Od jakich mieczy żołnierzy Aleksandra Gurkhowie wywodzą swoje noże kukri?
kopis
Macedoński król wywarł w północnych Indiach takie wrażenie, że przez pewien czas czczono go tam jako bóstwo.
Q 29Podczas szturmu na miasto jakiego ludu w Indiach Aleksander osobiście wdarł się na mury?
Mallów
Brawurę omal nie przypłacił życiem: indyjska strzała zraniła go w płuco. Chciał w ten sposób pobudzić zniechęconych żołnierzy.
Q 30W którym miesiącu kalendarza ateńskiego urodził się Aleksander Macedoński?
Hekatombajon
Był to siódmy dzień tego miesiąca, co w naszym kalendarzu odpowiada mniej więcej 19–20 lipca 356 r. p.n.e.