Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Biblia to najczęściej tłumaczona księga świata: jej teksty powstawały przez całe tysiąclecie po hebrajsku, aramejsku i grecku, a dziś cała jest dostępna w setkach języków. Po drodze były spory o kanon, łacińska Wulgata i pierwsze polskie przekłady. Ten quiz sprawdza, ile wiesz o budowie Pisma Świętego – od Pięcioksięgu po Apokalipsę – oraz o historii jego tłumaczeń, także tych polskich. Druga część to opowieść o Samsonie: siłaczu z Księgi Sędziów, jego zagadce weselnej, trzystu lisach i zdradzie, która kosztowała go włosy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie zwierzę zaatakowało Samsona w drodze do Timny?
lew
Samson zabił napastnika gołymi rękoma, gdy „opanował go duch Pana”; szedł wtedy po filistyńską kobietę, którą zamierzał poślubić.
Q 02Co oznaczało greckie słowo „biblion”, od którego pochodzi nazwa Biblia?
zwój papirusu
Liczba mnoga „biblia” znaczy po prostu „księgi” – Pismo Święte to w istocie zbiór wielu dzieł różnych gatunków, od kronik po psalmy.
Q 03W jakim języku spisano w decydującej części Nowy Testament?
po grecku
Nowy Testament powstał w drugiej połowie I wieku n.e. i opowiada o królestwie Bożym i zbawieniu, a także o dziejach pierwszych gmin chrześcijańskich.
Q 04Który papież promulgował w 1992 roku Katechizm Kościoła Katolickiego?
Jan Paweł II
Katechizm ogłoszono 25 czerwca 1992 roku; stwierdza on, że autorem Pisma świętego – choć napisali je ludzie – jest Bóg.
Q 05Który z tych gatunków literackich ma swoje początki w Biblii?
przypowieść
Z Biblii wywodzą się także hymn, list, pieśń, psalm i tren, a jej zwroty stały się źródłem wielu związków frazeologicznych.
Q 06Jak nazywa się najstarsza i najważniejsza dla judaizmu część Biblii?
Pięcioksiąg Mojżeszowy
Opisuje powstanie świata, losy Żydów od Abrahama aż do powrotu z Egiptu do Kanaanu oraz zasady kultu, świąt, odżywiania i ubioru.
Q 07Co Samson znalazł w padlinie zwierzęcia, które wcześniej zabił gołymi rękami?
rój pszczół z miodem
Miód był rytualnie nieczysty, bo znajdował się w padlinie, a mimo to Samson zjadł go i poczęstował nim rodziców.
Q 08Która księga Nowego Testamentu opisuje początki Kościoła po wniebowstąpieniu Jezusa?
Dzieje Apostolskie
Jej bohaterami są przede wszystkim św. Piotr i św. Paweł, a także Jakub Starszy i Jakub Młodszy; współczesna krytyka datuje ją na lata 80–90.
Q 09Kto wyjawił Filistynom rozwiązanie zagadki, którą Samson zadał gościom weselnym?
jego żona
Goście zagrozili jej spaleniem domu ojca; wymogła odpowiedź płaczem i błaganiem dopiero siódmego dnia wesela.
Q 10Kto w IX wieku przełożył Biblię na język staro-cerkiewno-słowiański?
Cyryl i Metody
Między II a VII wiekiem Biblię tłumaczono też m.in. na syryjski, koptyjski, etiopski, gocki, ormiański, gruziński, perski, nubijski i arabski.
Q 11Jakie zwierzęta Samson wykorzystał do podpalenia pól i winnic Filistynów?
lisy
Schwytał ich trzysta, powiązał ogonami i między każdą parą umieścił pochodnię; spłonęły pola, winnice i drzewa oliwne.
Q 12Kto w latach 382–406 przełożył całą Biblię na łacinę, tworząc Wulgatę?
św. Hieronim
Wulgata była w średniowieczu oficjalną wersją kościelną i do roku 1500 doczekała się 94 drukowanych wydań całości.
Q 13Który przekład, wydany w 1965 roku, jest oficjalnym przekładem liturgicznym polskich katolików?
Biblia Tysiąclecia
Był to pierwszy polski katolicki przekład całej Biblii z języków oryginału; wcześniej Kościół korzystał z Biblii Jakuba Wujka, przełożonej z Wulgaty.
Q 21Jaki los spotkał Williama Tyndale’a, pierwszego tłumacza Biblii na angielski z oryginału?
spalono go na stosie
W 1414 roku za czytanie angielskich przekładów groziła kara śmierci, a krewni winnego tracili prawo do dziedziczenia ziemi i bydła.
Q 22Które pisma uchodzą za najstarsze fragmenty Nowego Testamentu?
Listy Pawła z Tarsu
Dzieje Apostolskie i Apokalipsa to dzieła późniejsze; tę ostatnią datuje się zwykle na rok 96.
Q 23W jakiej diasporze żydowskiej powstała Septuaginta, grecki przekład Starego Testamentu?
w aleksandryjskiej
Przekład z III wieku p.n.e. służył Żydom mieszkającym poza Palestyną oraz prozelitom, czyli poganom nawracającym się na judaizm.
Q 14Z ilu ksiąg składa się Nowy Testament?
27
Na zbiór składają się cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, listy Pawła z Tarsu, List do Hebrajczyków, siedem listów powszechnych i Apokalipsa.
Q 15Jak brzmi hebrajska nazwa Pięcioksięgu Mojżeszowego?
Tora
Podział wywodzący się z judaizmu wyróżnia trzy części: Pięcioksiąg, Proroków (hebr. Newiim) i Pisma (hebr. Ketuwim).
Q 16Od czego, zgodnie ze ślubami nazireatu, Samson musiał się powstrzymywać?
od alkoholu
Ślub obejmował też unikanie nieczystych potraw i zakaz obcinania włosów; Samson nie wybrał go sam – postanowił tak Bóg jeszcze przed jego narodzeniem.
Q 17Który z tych proroków należy do grona Dwunastu proroków?
Jonasz
Do tego samego grona należą m.in. Ozeasz, Joel, Amos, Micheasz, Habakuk, Zachariasz i Malachiasz; w tradycji żydowskiej ich księgi liczono jako jedną.
Q 18Który przekład stał się najpopularniejszą Biblią w świecie anglosaskim?
Biblia króla Jakuba
Ten protestancki przekład oparto na językach oryginału, a ceni się go za dosłowność połączoną z pięknem języka.
Q 19Ilu Filistynów towarzyszyło Samsonowi na jego siedmiodniowym weselu?
30
Gości przydzielono mu dlatego, że się go obawiano; to im Samson zadał zagadkę o pożerającym, z którego wyszła słodycz.
Q 20W którym z tych państw samo posiadanie Biblii jest zabronione prawem?
na Malediwach
Równie surowe sankcje obowiązują w Uzbekistanie, Korei Północnej i Arabii Saudyjskiej, a w Libii i Maroku zakazana jest Biblia po arabsku.
Q 24Jak miał na imię ojciec Samsona, któremu Anioł Pana zapowiedział narodziny syna?
Manoach
Rodzina mieszkała w mieście Sorea i należała do plemienia Dana, a matka Samsona uchodziła wcześniej za bezpłodną.
Q 25Jak nazywa się najstarszy zachowany polski przekład fragmentu Biblii, z XV wieku?
Psałterz floriański
Pochodzi z pierwszej połowy XV wieku, a więc wyprzedza o ponad sto lat pierwsze kompletne polskie tłumaczenie całej Biblii z 1563 roku.
Q 26Która księga uchodzi za najmłodszą część Starego Testamentu?
Daniela
Najstarsze fragmenty, jak pieśń z Wj 15,21, powstały około X wieku p.n.e., a więc dzieli je od najmłodszych blisko osiemset lat.
Q 27Który przekład z 1563 roku był pierwszym kompletnym polskim tłumaczeniem z języków oryginału?
Biblia brzeska
Polscy protestanci przez stulecia korzystali jednak głównie z wydanej w 1632 roku Biblii gdańskiej.
Q 28Którzy sędziowie sprawowali urząd w Izraelu po Samsonie?
Heli i Samuel
Samson był ostatnim z sędziów opisanych w Księdze Sędziów, w rozdziałach 13–16, a licząc od końca – trzecim sędzią starożytnego Izraela.
Q 29Ile rozdziałów liczy łącznie katolicka wersja Biblii?
1261
Podział na rozdziały wprowadzono dopiero w XII wieku, a wersety ponumerowano w XVI wieku – stąd skróty takie jak 2 Sm 10,5.
Q 30Który biblista twierdził, że biblijne piśmiennictwo historyczne ma charakter poetycki?
Gerhard von Rad
Według niego relacja ksiąg biblijnych jest obrazem kerygmatycznym, nastawionym na maksymalizację treści teologicznej, a nie na krytyczną weryfikację faktów.