Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Biblia to wspólna nazwa kanonów uznawanych przez judaizm i chrześcijaństwo za Słowo Boże. Jej teksty powstawały przez większość I tysiąclecia p.n.e. i w I wieku n.e., po hebrajsku, aramejsku i grecku. Quiz zaczyna się od jednej z najbarwniejszych opowieści Księgi Rodzaju: dziejów Józefa sprzedanego przez braci, który z niewolnika stał się zarządcą całego Egiptu. Dalej sprawdzisz, co wiesz o kanonie, liczbie ksiąg, Septuagincie i Wulgacie oraz o polskich przekładach — od Psałterza floriańskiego po Biblię Tysiąclecia.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile krów tłustych zobaczył faraon w swoim tajemniczym śnie?
Siedem
W drugim śnie pojawiły się pełne i puste kłosy; Józef wyjaśnił, że powtórzenie motywu oznacza, iż lata urodzaju i głodu nadejdą niebawem.
Q 02Komu legendy i tradycje przypisują autorstwo części Biblii hebrajskiej?
Mojżeszowi
Autorstwo Biblii jest w dużym stopniu anonimowe; Nowy Testament prawdopodobnie pisali apostołowie i ich uczniowie.
Q 03Jak nazywa się nauka badająca Biblię i pokrewne teksty?
Biblistyka
Badacze mają do czynienia z dziełami wielogatunkowymi: od mitów kosmogonicznych i kronik po poezję, na przykład psalmy.
Q 04Jak nazywa się Biblia hebrajska?
Tanach
Biblia chrześcijańska zalicza jej treść do Starego Testamentu i dodaje Nowy Testament; poszczególne wyznania różnią się zestawem ksiąg.
Q 05O co żona Potifara fałszywie oskarżyła Józefa, gdy nie zdołała go uwieść?
Próbę gwałtu
Oskarżenie zaprowadziło Józefa do więzienia, gdzie zasłynął trafnym tłumaczeniem snów współwięźniów; scenę uwiedzenia namalował Rembrandt.
Q 06Co oznacza greckie słowo „biblion”, od którego pochodzi nazwa Biblii?
Zwój papirusu
Liczba mnoga „biblia” znaczy „księgi”; judaizm, chrześcijaństwo i niektóre inne religie abrahamowe uznają swoje kanony za Słowo Boże.
Q 07W której księdze Biblii — i tylko tam — opisano dzieje Józefa Egipskiego?
Rodzaju
Historia zajmuje rozdziały od 37 do 50 i nie ma potwierdzenia w źródłach egipskich, choć szczegóły takie jak cena niewolnika zgadzają się z realiami epoki.
Q 08Kto przetłumaczył Biblię na łacinę, tworząc Wulgatę?
Hieronim
Przekład powstawał w latach 382–406 i stał się standardową wersją używaną w liturgii; do roku 1500 ukazały się 94 wydania całego tekstu.
Q 09Z ilu ksiąg składa się Nowy Testament?
27
Należą do nich cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, 13 listów Pawła z Tarsu, List do Hebrajczyków, 7 listów powszechnych i Apokalipsa.
Q 10O co Józef początkowo oskarżył swoich braci, gdy przybyli do Egiptu po zboże?
Szpiegostwo
Dopiero przy drugiej wizycie braci Józef dał się poznać i im przebaczył.
Q 11Kto napisał monumentalną powieść „Józef i jego bracia”?
Tomasz Mann
Historię Józefa opowiada też musical „Józef i cudowny płaszcz snów w technikolorze”.
Q 12Ilu synów wysłał Jakub do Egiptu, by kupili zboże w czasie głodu?
Dziesięciu
Zboże pochodziło z zapasów, które Józef zgromadził w siedmiu latach dobrych zbiorów; później sprowadził do Egiptu ojca i całą rodzinę.
Q 13Komu bracia sprzedali Józefa w niewolę?
Izmaelitom
W wersji Artapanosa, Żyda z Aleksandrii, wątek niewoli jest całkowicie pominięty: Józef sam udaje się do Arabów i przez nich trafia na dwór faraona.
Q 21Ile ksiąg liczy Stary Testament w kanonie katolickim?
46
Lub o jedną więcej, jeśli za odrębną księgę uznać List Jeremiasza, który w wydaniach katolickich stanowi 6 rozdział Księgi Barucha.
Q 22W muzeum którego miasta badacze twierdzą, że odkryli monety z imieniem Józefa?
Kair
Zespół Sa’ida Muhammada Thabeta prowadził w Muzeum Egipskim prace inwentaryzacyjne; jego wnioski spotkały się ze sceptycznymi komentarzami.
Q 23W ruinach którego miasta znajduje się według tradycji grób Józefa Egipskiego?
Sychem
Ruiny leżą w okolicach dzisiejszego Nablusu; w tych samych stronach bracia wypasali owce, gdy postanowili pozbyć się Józefa.
Q 14Na którym soborze kanon Biblii przyjął ostateczną formę w Kościele rzymskokatolickim?
Trydenckim
Stało się to 8 kwietnia 1546 roku; wcześniej wykaz ksiąg próbowano sformalizować na synodach w Hipponie (393) i Kartaginie (397).
Q 15Jak mieli na imię dwaj synowie Józefa Egipskiego?
Efraim i Manasses
Ich matką była córka egipskiego kapłana z Potifery; w apokryficznym romansie musiała najpierw przyjąć religię Józefa, by mógł się z nią ożenić.
Q 16Jaką funkcję pełnił Potifar, którego niewolnikiem został Józef w Egipcie?
Dowódcy straży przybocznej
W niedługim czasie Józef został przez swego pana uczyniony zarządcą całego majątku.
Q 17Który malarz stworzył obraz „Józef i żona Potifara”?
Rembrandt
Obraz ma drugą wersję, prawdopodobnie kopię wykonaną przez jednego z uczniów mistrza.
Q 18Ile lat żył Józef Egipski według Biblii?
110
Po śmierci patriarcha został zabalsamowany, zgodnie z egipskim zwyczajem.
Q 19Jak nazywa się pierwszy zachowany polski przekład biblijny z pierwszej połowy XV wieku?
Psałterz floriański
Katolicy w Polsce aż do XX wieku korzystali z przełożonej z Wulgaty Biblii Jakuba Wujka z 1599 roku, protestanci z Biblii gdańskiej z 1632 roku.
Q 20Któremu współwięźniowi Józef przepowiedział śmierć, tłumacząc jego sen?
Kucharzowi
Drugiemu z więźniów Józef zapowiedział powrót do dawnych godności — i to właśnie on przypomniał sobie o nim, gdy faraona dręczyły tajemnicze sny.
Q 24Jak nazywano swobodne aramejskie parafrazy ksiąg biblijnych z dodatkowymi wyjaśnieniami?
Targumy
Aramejski stał się powszechnym językiem Żydów po powrocie z wygnania babilońskiego w 538 roku p.n.e.
Q 25Jakie imię nadał faraon Józefowi, czyniąc go zarządcą całego Egiptu?
Safnat Penaech
Józef zaproponował władcy gromadzenie zapasów żywności przed siedmioma latami nieurodzaju, a w latach głodu sprzedawał zboże i wykupił dla faraona większość ziem.
Q 26Jaki lud panował w Egipcie w Drugim Okresie Przejściowym, na który datuje się przybycie Józefa?
Hyksosi
Władcy ci chętnie otaczali się przybyszami z Syropalestyny, co dobrze pasuje do kariery Józefa na dworze faraona.
Q 27Na kiedy Alfred Tschirschnitz datuje przybycie Józefa do Egiptu?
1660 p.n.e.
Według chronologii biblijnej czasy Józefa przypadałyby na okres władzy Senusereta III; za datowaniem przemawia też bliskość stolicy Awaris i ziemi Goszen.