Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Budowa to nie tylko cegły i beton, ale też przepisy, dokumenty i ludzie, którzy odpowiadają za cały proces – od projektanta po kierownika budowy. Pierwsza część quizu sprawdza znajomość polskiego Prawa budowlanego: kto organizuje proces budowlany, jakie decyzje są potrzebne i co dokumentuje się w dzienniku budowy. Druga część to jedna z największych budów w dziejach: Kanał Panamski – jego wymiary, śluzy, ofiary, francuska klęska, amerykańskie ukończenie i rozbudowa zakończona w 2016 roku.
Wszystkie 24 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaka decyzja administracyjna jest wymagana w przypadku budowy, remontu lub montażu obiektu?
pozwolenie na budowę
Przed rozpoczęciem robót decyzja musi stać się ostateczna; alternatywą w niektórych przypadkach jest zgłoszenie, z zastrzeżeniem art. 29 i 30 ustawy.
Q 02Na jaką chorobę, obok żółtej febry, zachorowało około 20 tys. budowniczych Kanału Panamskiego?
malaria
Skala strat była ogromna: podczas budowy zmarło w sumie kilkadziesiąt tysięcy robotników.
Q 03Jaki specjalista, obok geologa i archeologa, może okazać się niezbędny przy robotach budowlanych?
geodeta
Podstawowy zespół tworzą osoby uprawnione do samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, m.in. projektant i kierownicy robót.
Q 04Jaki dokument prowadzi się w trakcie robót, dokumentując zdarzenia i ich przebieg?
dziennik budowy
Dawniej w grę wchodził ewentualnie także osobny dziennik rozbiórki albo dziennik montażu; zmianę wprowadzono pod koniec stycznia.
Q 05W których latach zbudowano Kanał Panamski?
1904–1914
Budowę ukończyli Amerykanie, którzy rok wcześniej wydzierżawili teren pod kanał od nowo powstałego państwa Panama.
Q 06Którędy ruszyłby handel między Dalekim Wschodem a Europą w razie paraliżu Kanału Panamskiego?
Kanał Sueski
Towary popłynęłyby w przeciwnym kierunku, przez Ocean Indyjski; innym konkurentem są amerykańskie koleje łączące oba wybrzeża.
Q 07Jakie prace, obok budowy, przebudowy, montażu i remontu, zaliczają się do robót budowlanych?
rozbiórka
Roboty budowlane to złożony technicznie, organizacyjnie i finansowo zespół działań całej grupy ludzi, a nie pojedyncza czynność.
Q 08Który Francuz, budowniczy Kanału Sueskiego, zainicjował w 1879 roku budowę Kanału Panamskiego?
Ferdinand de Lesseps
Kierował przedsiębiorstwem Compagnie Universelle du Canal Interocéanique, którego prace przerwało bankructwo firmy.
Q 09Jak nazywa się sztuczne jezioro, na którego poziom śluzy podnoszą statki w Kanale Panamskim?
Gatún
Po opuszczeniu jeziora statki płyną 11-kilometrowym wykopem w skałach, a po kolejnych 13 km docierają do następnego systemu śluz.
Q 10Jak nazwano skandal związany z bankructwem francuskiej spółki budującej Kanał Panamski?
afera panamska
Upadła spółka nosiła nazwę Compagnie Universelle du Canal Interocéanique; po jej bankructwie budowę dokończyli później Amerykanie.
Q 11Kto dowodził Hiszpanami, którzy w 1513 roku jako pierwsi biali przebyli Przesmyk Panamski?
Vasco Núñez de Balboa
Statki opuszczające dziś kanał od strony Pacyfiku wchodzą do portów Panama i Balboa po pokonaniu ostatnich 13 km trasy.
Q 12Kto na mocy art. 18 Prawa budowlanego jest zobowiązany do zorganizowania procesu budowlanego?
inwestor
Obowiązek obejmuje zapewnienie nadzoru przez osoby uprawnione do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, np. projektanta.
Q 13Który prezydent USA inspirował Amerykanów do ukończenia budowy Kanału Panamskiego?
Theodore Roosevelt
Q 21Jaką długość mają śluzy Kanału Panamskiego?
305 m
Szerokość każdej śluzy wyniosła 33,5 m, co przez dekady wyznaczało maksymalne wymiary statków mogących korzystać z kanału.
Q 22Jaką maksymalną długość może mieć statek klasy panamax?
294,1 m
Pozostałe limity to 32,3 m szerokości, 12,0 m zanurzenia i 57,9 m wysokości od linii wodnej do najwyższego punktu statku.
Q 23Jakie zanurzenie mogą mieć statki przechodzące przez Kanał Panamski po jego rozbudowie?
15 m
Aby to umożliwić, w jeziorze Gatun podniesiono poziom wody o pół metra; przez śluzy mogą odtąd przechodzić kontenerowce o pojemności 12 000 TEU.
Przez ponad 75 lat Strefa Kanału pozostawała pod jurysdykcją amerykańską, zanim traktat z 1977 roku zapewnił Panamie prawa do tego terenu.
Q 14Kto, obok kierownika budowy, pełni samodzielną funkcję techniczną, nadzorując budowę w imieniu inwestora?
inspektor nadzoru inwestorskiego
Ustanowienie tej osoby jest obowiązkowe tylko dla budów, dla których wymagają tego przepisy prawa.
Q 15Jaka jest długość Kanału Panamskiego?
81,6 km
Z tego 16,4 km przypada na płytkie wody przybrzeżne Zatoki Panamskiej i Zatoki Colón.
Q 16Z którego roku pochodzi ustawa Prawo budowlane normująca roboty budowlane w Polsce?
1994
Ustawa z 7 lipca określa postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót, zasady ich wykonywania oraz procedury po ich zakończeniu.
Q 17O ile kilometrów skróciła się droga morska z San Francisco do Nowego Jorku dzięki Kanałowi Panamskiemu?
14 500 km
Konkurentami kanału są amerykańskie koleje wożące towary między wybrzeżem Pacyfiku i Atlantyku, a w przyszłości topniejące lody mogą otworzyć trasę przez Morze Baffina.
Q 18Który władca już w XVI wieku marzył o kanale skracającym transport bogactw z Peru do Hiszpanii?
Karol V Habsburg
Na realizację marzenia trzeba było czekać ponad trzy stulecia: budowę zainicjował dopiero w 1879 roku Francuz, budowniczy Kanału Sueskiego.
Q 19Z chwilą podjęcia jakich prac następuje rozpoczęcie robót budowlanych według art. 41 PB?
przygotowawczych
Zwykle jeszcze wcześniej następuje przejęcie placu budowy lub obiektu, w którym będą prowadzone roboty.
Q 20Jak nazywa się najwęższy odcinek Kanału Panamskiego, szeroki na zaledwie 91,4 m?
Culebra
Na torach wodnych w zatokach i na jeziorze tor jest ponad trzykrotnie szerszy, a głębokość pierwotnie sięgała od 12,6 m w śluzach do 25,5 m na jeziorze.
Q 24Kto w 1529 roku jako pierwszy rzucił pomysł przekopania kanału przez Przesmyk Panamski?
Alvaro de Saavedra
Pomysłodawca był jednym z kompanów Balboi, dowódcy pierwszej wyprawy, która przeszła przesmyk w poprzek.