Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Chanuka to ośmiodniowe żydowskie Święto Świateł, które upamiętnia odzyskanie i ponowne poświęcenie Świątyni Jerozolimskiej po zwycięstwie nad Seleucydami. Co wieczór zapala się kolejne światło na chanukii, a dzieci bawią się bączkiem. Quiz sprawdza znajomość historii święta, jego obrzędów i zwyczajów: od legendy o dzbanie oliwy, przez spór szkół Hillela i Szammaja, po litery na drejdlu i potrawy smażone na oliwie. Pytania ułożone są od najłatwiejszych po eksperckie, więc sprawdzą się i w domu, i na lekcji.
Wszystkie 24 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile dni trwa Chanuka?
Osiem
Święto zaczyna się w miesiącu kislew według kalendarza żydowskiego, dlatego w kalendarzu gregoriańskim ma ruchomą datę.
Q 02Jakie wydarzenie upamiętnia Chanuka?
Ponowne poświęcenie Świątyni Jerozolimskiej
Tanach nie opisuje tych wydarzeń; ich historia znana jest z deuterokanonicznych Ksiąg Machabejskich.
Q 03Kto po śmierci Matatiasza objął dowództwo nad powstańcami?
Juda Machabeusz
Trzy lata po zbezczeszczeniu Świątyni powstańcy zdobyli Jerozolimę i odzyskali Świątynię.
Q 04Czego zabrania się publicznie podczas Chanuki, ponieważ jest to święto radosne?
Żałoby i postu
W przeciwieństwie do szabatu, w Chanukę nie obowiązują zakazy wykonywania pracy.
Q 05Jak nazywa się specjalny świecznik, na którym zapala się światła chanukowe?
Chanukija
Świecznik nie powinien być podstawowym źródłem światła w pomieszczeniu, w którym stoi.
Q 06Co po hebrajsku oznacza słowo Chanuka?
„Poświęcenie”
Nazwa nawiązuje m.in. do poświęcenia ołtarza Namiotu Spotkania i murów Jerozolimy.
Q 07Do kogo należy zapalanie poszczególnych świateł na chanukii?
Do głowy rodziny
Miejsce, w którym stoi chanukija, powinno być oświetlone przez inne źródło światła.
Q 08Na ile dni powinna była wystarczyć oliwa z dzbana odnalezionego po oczyszczeniu Świątyni?
Na jeden dzień
Lampa, w której utrzymywano płomień, nosi nazwę ner tamid.
Q 09Miejsce kultu którego boga urządzono w Świątyni Jerozolimskiej przed powstaniem Machabeuszów?
Zeusa
Ofiarę na nowym ołtarzu złożono 25 kislew 167 p.n.e., a według innych źródeł w 168 p.n.e.
Q 10Czyją pieczęcią zabezpieczony był jedyny dzban oliwy znaleziony w Świątyni?
Arcykapłana
Rytualnego oczyszczenia Świątyni dokonał syn Matatiasza, który dowodził powstańcami.
Q 11Gdzie powinien stać świecznik chanukowy podczas palenia się świateł?
Na zewnątrz domu
Dopuszcza się też miejsce w pobliżu drzwi lub okna, tak aby „upubliczniać cud”.
Q 12Jak nazywa się pomocnicza świeca służąca do zapalania świateł chanukowych?
Szames
Nazwa oznacza „sługę”; nie wolno bowiem odpalać jednej świecy bezpośrednio od poprzedniej.
Q 13Pod jaką nazwą Chanuka występuje u Józefa Flawiusza?
Święto Świateł
Po hebrajsku to Chag ha-Orim; święto bywa też nazywane Dniem Ognia.
Q 14Z jakiej hellenistycznej dynastii wywodził się władca, który złupił Świątynię Jerozolimską?
Q 21Który wieczór Chanuki miał szczególny charakter wśród Żydów aszkenazyjskich?
Piąty
Tego wieczoru po odśpiewaniu pieśni chanukowych obdarowywano dzieci drobnymi monetami.
Q 22Co według przewodnika Irvinga Greenberga zalecał Szammaj w pierwszy wieczór Chanuki?
Zapalenie ośmiu świateł
Stopniowe zmniejszanie liczby płomieni miało imitować wyczerpywanie się oliwy w świeczniku świątynnym.
Q 23W jakim dziele Józef Flawiusz opisał Chanukę?
„Dawne dzieje Izraela”
Grecki tytuł tego dzieła brzmi Iudaike archaiologia.
Z dynastii Seleucydów
Jego działania wywołały powstanie narodowowyzwoleńcze, które przeszło do historii jako powstanie Machabeuszów.
Q 15Ile błogosławieństw odczytuje się pierwszego wieczoru Chanuki przed zapaleniem świateł?
Trzy
W kolejne wieczory pomija się ostatnie z nich – to, które dziękuje za dożycie tego czasu.
Q 16Kto stanął na czele powstania Machabeuszów?
Matatiasz z rodu Hasmoneuszy
Przywódca powstania wystąpił razem ze swoimi pięcioma synami.
Q 17Z jakiego dzieła wywodzą się współczesne elementy obchodów Chanuki, np. zapalanie świateł?
Z Talmudu Babilońskiego
To tam po raz pierwszy pojawia się legenda o cudzie oliwy, w traktacie Szabat.
Q 18Jaki hymn odśpiewuje się po zapaleniu świateł chanukowych?
Maoz cur
Wcześniej odczytuje się modlitwę Ha-nerot halalu, a po wieczornym posiłku dołącza się Al ha-nissim.
Q 19Stanowisko której szkoły rabinicznej przyjęto w sporze o liczbę zapalanych świateł?
Hillela
Decyzję zapadłą po głosowaniu przypomina akronim: „osiem świec, a Halacha jest jak dom Hillela”.
Q 20Jaki wymiar Chanuki podkreślał Majmonides?
Kulturowy
Odzyskanie Świątyni i cud oliwy uznawał za sprawy wtórne wobec walki z kulturą grecką.
Q 24Który rabin skodyfikował Chanukę w XVI wieku?
Józef ben Efraim Karo
Przepisy o święcie znalazły się w pierwszej części jego kodeksu, zatytułowanej Orach Chaim.