Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Día de Muertos to meksykańskie święto obchodzone 1 i 2 listopada, podczas którego rodziny witają dusze bliskich: dekorują groby aksamitkami, stawiają domowe ołtarze z chlebem zmarłych i ulubionymi potrawami, a śmierć pokazują jako roześmiany szkielet. Quiz sprawdza, co wiesz o symbolach święta, jego spornym pochodzeniu, azteckich bóstwach, postaci La Catriny oraz filmach i grach, które uczyniły Dzień Zmarłych znanym na całym świecie. Po każdym pytaniu zobaczysz odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który film animowany Pixara z 2017 roku opowiada o Día de Muertos?
„Coco”
Podczas tego święta rozgrywa się także akcja animacji „Księga życia” z 2014 roku.
Q 02Z jakimi dwoma katolickimi świętami powiązane są obchody Dnia Zmarłych 1 i 2 listopada?
Wszystkich Świętych i Zaduszkami
Hiszpańskie nazwy tych świąt to Todos los Santos oraz Día de los Fieles Difuntos.
Q 03Z czego wyrabia się calaveras de dulce, opatrzone imionami zmarłych?
z cukru
Imiona na czaszkach bywają też imionami osób żyjących – to niewinny dowcip, który nikogo nie obraża.
Q 04Jak nazywa się słodki wypiek z jajkiem, pieczony w Meksyku na Dzień Zmarłych?
pan de muerto
Wypiek przybiera przeróżne kształty – od zaokrąglonych bułek po figurki zajączków z piszczelami pokryte lukrem.
Q 05Jak po hiszpańsku nazywa się zestaw rytualnych ofiar składanych zmarłym na domowym ołtarzu?
ofrenda
Domowe ołtarze wznosi się, gdy nie można odwiedzić grobu – bo go nie ma albo rodzina mieszka daleko od rodzinnego cmentarza.
Q 06Jaki kwiat, zwany w Meksyku Kwiatem Zmarłych, jest najważniejszą ozdobą grobów i ołtarzy?
aksamitka wzniesiona
Roślinę tę hodowali już prekolumbijscy Aztekowie; jej łacińska nazwa to Tagetes erecta.
Q 07Jakie nakrycie głowy, zgodnie z XIX-wieczną modą, nosi szkieletowa dama La Catrina?
kapelusz z piórami
Motyw Catriny co roku pojawia się w domach i na ulicach, a ludzie przebierają się za nią podczas obchodów.
Q 08Z kogo zwyczajowo żartuje się w rymowankach calaveritas, w których śmierć przemawia zza grobu?
z polityków i ludzi u władzy
Personifikacja śmierci szydzi w nich z charakterystycznych lub wyolbrzymionych cech osób obecnie żyjących.
Q 09Jaką moc przypisuje się w Meksyku aksamitce podczas Dnia Zmarłych?
prowadzenie dusz do ołtarzy
Dusze, wywołane i naprowadzone pąkami tych kwiatów, współucztują z rodzinami – dlatego święto jest radosne, nie żałobne.
Q 10Dusze których zmarłych, według tradycji, wracają na cmentarze 1 listopada?
dzieci
Dusze dorosłych odwiedzają groby dzień później, drugiego dnia obchodów.
Q 11Który meksykański malarz spopularyzował postać La Catriny?
Diego Rivera
Catrina jest symbolem śmierci; Meksykanie uważają śmierć za dalszy ciąg życia, a nie jego koniec.
Q 12Ile lat ma co najmniej kult przodków na ziemiach dzisiejszego Meksyku?
3000 lat
Meszikowie, czyli Aztekowie, czcili przodków podczas dziewiątego miesiąca kalendarza słonecznego Xiuhpohualli.
Q 13Jakie pochodzenie mają, zdaniem meksykańskiego instytutu INAH, współczesne obchody Día de Muertos?
głównie europejskie
Popularna nawet w samym Meksyku opinia przypisuje świętu przedhiszpański rodowód, ale wielu historyków ją odrzuca.
Q 21W którym roku powstała animacja „Salma w krainie dusz”, której akcja toczy się w Dzień Zmarłych?
2019
Zmarli w meksykańskiej tradycji nadal egzystują, dlatego święto jest radosną okazją, a nie czasem żałoby.
Q 22W których dekadach XX wieku meksykańscy politycy szczególnie propagowali przedhiszpański rodowód święta?
w latach 20. i 30.
Nacjonalistyczna propaganda chciała odciąć kulturę Meksyku od tradycji europejskiej i czasów kolonii, a podkreślać spadek po kulturach przedhiszpańskich.
Q 23Jak nazywają się woskowe świeczki otaczające portrety zmarłych na meksykańskim ołtarzu?
veladoras
Portrety zmarłych stoją w centrum domowego ołtarza, a wokół nich układa się potrawy i napoje dla dusz.
Q 14Którego meksykańskiego grafika litografie czaszek są tradycyjnie kojarzone z Dniem Zmarłych?
José Guadalupe Posada
Jego ryciny nie powstały specjalnie z okazji święta, ale pełne są aluzji do personifikacji śmierci.
Q 15W którym roku obchody meksykańskiego Dnia Zmarłych wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO?
2008
Pięć lat wcześniej święto proklamowano arcydziełem ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości.
Q 16W którym wieku pojawiła się teza o przedhiszpańskich korzeniach meksykańskiego Dnia Zmarłych?
XX
W czasach kolonii święto uchodziło za w pełni katolickie, a nową tezę świadomie rozpowszechniali politycy.
Q 17Na jakiej skrobi oparty jest atole, gorący napój stawiany na ołtarzach Dnia Zmarłych?
kukurydzianej
Atole bywa często czekoladowe; obok niego na ołtarzu stoją szklanki z wodą i przygotowane potrawy.
Q 18Dzień Zmarłych i jego symbolika to motyw przewodni której gry wideo?
Grim Fandango
Święto trafiło też na ekran w animacji „Księga życia” z 2014 roku.
Q 19W jakim procencie, według Orlanda Casaresa Contrerasa z INAH, Día de Muertos jest świętem europejskim?
80–90%
Antropolodzy dopuszczają rdzenne, ludowe naleciałości, przez które obchody w poszczególnych regionach i wsiach różnią się o elementy miejscowe.
Q 20Ile wersów zazwyczaj liczą satyryczne calaveritas, czyli „czaszeczki” pisane na Dzień Zmarłych?
cztery
Śmierć w tych wierszach nabiera osobowości konkretnej żyjącej osoby i prawi rymowanki zza grobu.
Q 24Na początek którego miesiąca wypadały azteckie obchody ku czci przodków?
sierpnia
Obchody skupiały się, podobnie jak dzisiaj, na czci dzieci i drogich bliskich, którzy odeszli.
Q 25Co dosłownie oznacza nazwa zempoalxochitl, angielska transkrypcja nazwy meksykańskiej aksamitki?
dwadzieścia kwiatów
Kwiat ten hodowali już prekolumbijscy Aztekowie, a dziś przypisuje mu się moc wzywania dusz zmarłych.
Q 26Która aztecka bogini, zwana „Królową Śmierci”, patronowała festiwalowi ku czci przodków?
Mictecacíhuatl
Była żoną Mictlantecuhtli, Władcy Krainy Zmarłych.
Q 27Jak nazywano prekolumbijskie rytualne wystawy czaszek zbieranych jako trofea wojenne?
tzompantli
Rytuały te symbolizowały życie i śmierć; trofea z pól bitewnych kolekcjonowano wówczas nagminnie.