Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Imperium mongolskie wyrosło w XIII wieku z federacji koczowniczych plemion Wyżyny Mongolskiej i w kilkadziesiąt lat objęło ziemie od Korei po Węgry. Quiz sprawdza wiedzę o Czyngis-chanie i jego następcach, o wyprawach na Chiny, Chorezm, Ruś i Polskę, a także o armii, prawie i administracji Mongołów. Pytania mają różny poziom: od tych o Legnicy i Kijowie po szczegóły dla znawców stepowej historii.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Pod którym miastem Mongołowie rozbili 9 kwietnia 1241 roku wojska polskich książąt?
Legnica
W bitwie zginął dowodzący Polakami Henryk II Pobożny. Wcześniej najeźdźcy splądrowali Sandomierz i Kraków, a po zwycięstwie ruszyli na Morawy.
Q 02Co było głównym orężem lekkiej kawalerii, stanowiącej większość armii mongolskiej?
łuk refleksyjny
Typowy wojownik nosił wojłokowy, pikowany kubrak i futrzaną czapkę z nausznikami, a z konia potrafił strzelać także do tyłu.
Q 03Które wielkie miasto Rusi Mongołowie zdobyli 6 grudnia 1240 roku?
Kijów
Rok wcześniej Mongołowie zajęli Czernihów i zniszczyli stolicę Alanów. Potem wojska Batu ruszyły na miasta Księstwa halicko-wołyńskiego.
Q 04Przeciw któremu miastu, stolicy kalifa Al-Mustasima, wyruszył Hulagu?
Bagdad
Kalif odmówił podporządkowania się Mongołom. Miasto padło w lutym 1258 roku, a zdobywcy zabili zarówno władcę, jak i większość mieszkańców.
Q 05W którym roku zmarł Czyngis-chan, tuż przed ostatecznym upadkiem państwa Xixia?
1227
Stało się to prawdopodobnie 26 sierpnia. Ostatni władca Tangutów poddał siebie i stolicę we wrześniu, po półrocznym oblężeniu.
Q 06Jak nazywała się dynastia założona przez Kubiłaja w Chinach?
Yuan
Obok niej na początku XIV wieku ukształtowały się trzy inne państwa sukcesyjne: Złota Orda, Chanat Czagatajski i Ilchanat w Iranie.
Q 07Nad którą rzeką Mongołowie pokonali w 1223 roku koalicję książąt ruskich i Kipczaków?
Kałka
Mongolscy wodzowie dotarli na stepy dzisiejszej południowej Rosji po przekroczeniu Kaukazu, gdzie wcześniej dwukrotnie rozbili wojska gruzińskie.
Q 08Kogo poślubił Temudżyn, odnawiając dawny sojusz swego rodu z Ongiratami?
Börte
Zaręczył ich jeszcze ojciec Temudżyna. Narzeczona była córką Dej Seczena, jednego z wodzów Ongiratów, a ślub zakończył lata izolacji rodziny.
Q 09Jakie dzisiejsze miasto leży na miejscu Zhongdu, centralnej stolicy dynastii Jin?
Pekin
Opuszczone przez dwór Zhongdu poddało się 31 maja 1215 roku armii, która w znacznym stopniu składała się z byłych chińskich i kitańskich poddanych Jin.
Q 10Z którego miasta Kubiłaj przeniósł w 1266 roku stolicę do Dadu?
Karakorum
Dawną stolicę założono na prawym brzegu Orchonu. Według Wilhelma z Rubruk nawet w szczycie pomyślności nie była większa niż podparyska wieś Saint Denis.
Q 11Wieść o śmierci którego władcy skłoniła Batu do wycofania armii z Węgier wiosną 1242 roku?
Ugedej
Wielki chan zmarł 11 grudnia 1241 roku. Regencję objęła wdowa po nim, Töregene-katun, a bezkrólewie trwało aż cztery i pół roku.
Q 12Na przedmieścia którego miasta dotarli mongolscy zwiadowcy pod koniec 1241 roku?
Wiedeń
W Boże Narodzenie tego samego roku Mongołowie zniszczyli Budę. Na Węgrzech spędzili lato i jesień, zamierzając widocznie tam pozostać.
Q 13Zniszczenie którego ugrupowania Hulagu ogłosił celem swej wyprawy na Bliski Wschód?
asasyni
Nizaryci kontrolowali wiele niedostępnych twierdz. W 1256 roku poddał się ich przywódca Chorszah, którego potem zabito na rozkaz wielkiego chana.
Q 21W jakiej bitwie Mamelucy pokonali w 1260 roku Kitbogę, dowódcę pozostawionego przez Hulagu?
Ajn Dżalut
Starcie z 3 września zakończyło panowanie Mongołów w Syrii i uwolniło Egipt od groźby najazdu. Większość sił wycofano wcześniej z powodu sporów między Czyngisydami.
Q 22Który wódz rozstrzygnął bitwę na równinie Mohi, obchodząc Węgrów po moście pontonowym?
Sübeetej
Starcie stoczono 11 kwietnia 1241 roku nad rzeką Sajó i Mongołowie byli w nim bliscy przegranej. Po zwycięstwie spalili Peszt.
Q 23Do ilu ludzi powiększono ostatecznie gwardię chana wraz z rozwojem państwa Mongołów?
10 000
Wcześniej gwardię rozbudowano do tysiąca ludzi. Jej członkowie często piastowali też drugie stanowisko w rosnącej imperialnej administracji.
Q 14Jak nazywała się jednostka armii mongolskiej złożona z dziesięciu oddziałów tysięcznych?
tümen
Mogła ona działać samodzielnie. Niżej stały dziesiątki, setki i tysiące, a dziesiętników i setników wybierali spośród siebie sami żołnierze.
Q 15Które plemię otruło Jesügeja, ojca przyszłego Czyngis-chana?
Tatarzy
Po śmierci Jesügeja jego ludzie się rozproszyli, a pozbawiona stad rodzina z małoletnim Temudżynem z trudem walczyła o przetrwanie.
Q 16Którego brata Kubiłaja zwolennicy obwołali konkurencyjnym wielkim chanem?
Aryk Böge
Wojna braci trwała do 21 sierpnia 1264 roku, gdy pokonany się poddał. Zmarł w niewoli dwa lata później, co dało pożywkę pogłoskom o otruciu.
Q 17Który dowódca chana Berke splądrował w 1259 roku Kraków i Sandomierz?
Burundaj
Najeźdźcy uprowadzili na stepy ogromną liczbę jeńców, a mongolskie siły zaatakowały wtedy także Litwę i Prusy.
Q 18Który alfabet zaadaptowano w 1204 roku do zapisu języka mongolskiego?
ujgurski
Dokonał tego Tatar Tonga, służący wcześniej władcy Najmanów. Odtąd jego rodaków masowo zatrudniano jako skrybów, aż zdominowali imperialną administrację.
Q 19Który syn Czyngis-chana został regentem imperium po śmierci ojca?
Tołuj
Jako najmłodszy z braci (otczigin) otrzymał też koczowiska ojca, czyli prawdopodobnie doliny rzek Kerulen i Onon.
Q 20Kto pokonał Temudżyna, świeżo obwołanego chanem, w bitwie pod Dałan Bałdżit?
Dżamuka
Zwycięzca był bratem krwi Temudżyna i wcześniej pomógł mu odbić żonę z rąk Merkitów. Porażka nie zatrzymała jednak wzrostu sił przyszłego władcy stepu.
Q 24Namiestnik którego chorezmijskiego miasta zabił w 1218 roku członków mongolskiej karawany?
Otrar
Zginęli też posłowie domagający się zadośćuczynienia, co stało się casus belli. Miasto padło w lutym 1220 roku po pięciomiesięcznym oblężeniu.
Q 25Co prawdopodobnie zabiło wielkiego chana Möngkego podczas oblężenia Hechou?
zaraza
Władca zmarł 11 sierpnia 1259 roku. Jego śmierć załamała koncentryczny atak kilku mongolskich armii na państwo Songów.
Q 26Jak Mongołowie nazywali system stacji pocztowych łączących regiony imperium?
dżam
Jego zorganizowanie nakazał następca Czyngis-chana, który powołał też regionalne kancelarie dla Chin i Turkiestanu.
Q 27Po zdobyciu którego miasta władca Wietnamu uznał w 1257 roku zwierzchność Mongołów?
Hanoi
Wyprawę poprowadził Uriangkadaj, który wcześniej dokończył podboju Junnanu. W rezultacie ziemie Songów zostały okrążone od południa.
Q 28Dokąd dynastia Jin przeniosła stolicę w 1214 roku, prowokując nowy atak Czyngis-chana?
Kaifeng
Wcześniej nowy cesarz Xuanzong zgodził się płacić Mongołom trybut. Samo miasto wpadło w ich ręce w maju 1233 roku, po ucieczce ostatniego cesarza, Aizonga.
Q 29Jak nazywano zbiór Kökö Debter, w którym Szigi Kutuku zapisywał rozstrzygnięcia prawne?
Błękitna Księga
Trafiały tam decyzje o rozdzielaniu ludzi, wyroki i rozporządzenia samego Czyngis-chana. Szigi Kutuku był „wielkim sędzią” z prawem nad życiem i śmiercią winnych.
Q 30Ilu żołnierzy liczyła początkowo osobista gwardia Temudżyna, zwana keszik?
150
Gwardziści chronili chana, towarzyszyli mu w boju, opiekowali się jego namiotami i regaliami, a także brali udział w naradach na dworze.