Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Johannes Gutenberg, złotnik i drukarz z Moguncji, stworzył pierwszą przemysłową metodę druku. O jego życiu wiadomo zaskakująco mało, a mimo to jego warsztat zmienił Europę. Quiz prowadzi przez lata spędzone w Strasburgu, spółkę z Johannem Fustem, Biblię 42-wierszową i drobniejsze druki, a także przez spory o pierwszeństwo wynalazku. Nie zabrakło polskich wątków: egzemplarza Biblii Gutenberga przechowywanego w Polsce i jego wojennej tułaczki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01W którym mieście nad Renem najprawdopodobniej urodził się Johannes Gutenberg?
Moguncja
Miasto było stolicą arcybiskupstwa, a tamtejsi arcybiskupi nosili tytuł arcykanclerzy Rzeszy i koronowali władców.
Q 02Jaki zawód, oprócz drukarstwa, wykonywał Johannes Gutenberg?
złotnik
Jego pełne nazwisko brzmiało Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg, a zapamiętano go jako twórcę pierwszej przemysłowej metody druku.
Q 03Który wynalazek magazyn „Time-Life” uznał w 1997 roku za najistotniejszy w tysiącleciu?
prasa drukarska
Dwa lata później amerykańska sieć A&E Network ogłosiła Gutenberga najważniejszym człowiekiem milenium.
Q 04Stolicą jakiej krainy był Strasburg, w którym Gutenberg przebywał w latach 1434–1444?
Alzacja
Strasburg był wówczas o wiele większy od rodzinnego miasta drukarza; możliwe, że już tam eksperymentował z techniką druku.
Q 05W którym polskim mieście przechowywany jest egzemplarz Biblii Gutenberga?
Pelplin
Polski egzemplarz odbito na papierze; zachował oryginalną XV-wieczną oprawę i trafił do Muzeum Diecezjalnego.
Q 06Które miasto zdobyli Turcy w 1453 roku, budząc w Europie lęk przed Imperium Osmańskim?
Konstantynopol
Pojawiło się wtedy zapotrzebowanie na druki o tureckim zagrożeniu; Gutenberg wydał m.in. tzw. Kalendarz turecki obliczony na rok 1455.
Q 07W jakich latach drukowano Biblię 42-wierszową, zwaną Biblią Gutenberga?
1452–1455
Księga uchodzi za arcydzieło typografii, choć nie ma strony tytułowej, informacji o wydawcy ani numeracji stron.
Q 08Które włoskie miasto miało w XV wieku największe znaczenie jako ośrodek drukarstwa?
Wenecja
Jeszcze w XV wieku drukarnie powstały w kilkudziesięciu miastach włoskich; w krajach niemieckich liczyły się m.in. Kolonia, Bazylea i Norymberga.
Q 09Z którym przedsiębiorczym księgarzem Gutenberg prowadził działalność już około 1449 roku?
Johann Fust
Wspólnik pożyczył mu 800 guldenów na wyposażenie nowocześniejszej drukarni, a w 1452 roku dołożył drugie tyle.
Q 10Co Gutenberg wytwarzał ze wspólnikami dla pielgrzymów zmierzających do Akwizgranu?
lusterka
Szykował też kolejne przedsięwzięcie, Aventur und Kunst, którego nie zrealizowano z powodu śmierci jednego z partnerów.
Q 11Kto był twórcą ruchomej czcionki, której historia sięga połowy XI wieku?
Bi Sheng
Ruchomej czcionki używano w Chinach na długo przed Europejczykami, dlatego Gutenberg bywa błędnie uważany za jej wynalazcę.
Q 12Którym dzieckiem swoich rodziców, Frielego i Else, był Johannes Gutenberg?
najmłodszym
Miał brata i siostrę; ojciec był zamożnym patrycjuszem, a małżeństwo zawarto w 1386 roku.
Q 13Do nauki czego służyły „Donaty”, prawdopodobnie najwcześniejsze druki Gutenberga?
łaciny
Te niewielkie książeczki liczyły najwyżej 14 kart, a ich roczny nakład szacuje się na 4800–9600 egzemplarzy.
Q 21Kim arcybiskup moguncki Adolf II uczynił Gutenberga w 1465 roku?
dworzaninem
Arcybiskup pozwolił mu opuścić dwór, więc u schyłku życia drukarz zamieszkał zapewne ponownie w rodzinnym mieście.
Q 22Ile wierszy ma w nazwie Biblia z lat 1459–1460, przedruk Biblii Gutenberga?
36
Odbito ją ulepszonym pismem „Donatów i Kalendarzy”; przypuszczalnie powstała w Bambergu i często oprawiano ją w trzech tomach.
Q 23Z biblioteki którego kardynała pochodzi pierwszy opisany egzemplarz Biblii Gutenberga?
Jules Mazarin
Od jego nazwiska pochodzi trzecia popularna nazwa tej księgi, znanej też jako Biblia Czterdziestodwuwierszowa.
Q 14W którym roku zmarł Johannes Gutenberg?
1468
Datę 3 lutego zanotował znajomy drukarza, Leonhard Mengoss; jeszcze w tym samym miesiącu sprzęt po zmarłym przejął nowy właściciel.
Q 15Czyje łacińskie tłumaczenie Pisma Świętego wydrukowano w Biblii Gutenberga?
Hieronima ze Strydonu
Tekst Wulgaty złożono w wąskim układzie dwułamowym po 42 wiersze, od czego wzięła się jedna z nazw księgi.
Q 16Który filozof uznał w 1620 roku druk, proch i kompas za trzy przełomowe odkrycia?
Francis Bacon
Mimo takiej oceny samego wynalazku rolę Gutenberga długo umniejszano, a wielu badaczy widziało w nim jedynie naśladowcę.
Q 17Obronę której wyspy przed Turkami miał wspierać list odpustowy drukowany przez Gutenberga?
Cypr
Odpust obiecał papież Mikołaj V; najstarszy zachowany egzemplarz listu nosi datę 22 października 1454 roku.
Q 18W jakim kolorze Gutenberg drukował nagłówki na pierwszych stronach swojej Biblii?
czerwonym
Druk dwubarwny był kosztowny, więc wydawcy bardziej opłacały się strony o 42 wierszach, odbijane w całości na czarno.
Q 19Którego ucznia Gutenberga zatrudnił nowy właściciel przejętego warsztatu drukarza?
Peter Schöffer
Do przejęcia doszło po sporze o rozliczenia finansowe, który w 1455 roku rozstrzygał sąd arcybiskupa mogunckiego.
Q 20Kto jest autorem pracy „Galaktyka Gutenberga” z 1962 roku?
Marshall McLuhan
Autor pokazał w niej, jak druk, a wcześniej pismo, ukształtowały ludzkie umysły i funkcjonowanie społeczeństw.
Q 24Który kraj był ostatnim przystankiem wojennej tułaczki polskiej Biblii Gutenberga?
Kanada
Przed wybuchem II wojny światowej księgę wywieziono przez Warszawę do Paryża, a w 1940 roku do Londynu.
Q 25O co Ennelin zur Yserin Thüre oskarżyła Gutenberga przed sądem biskupim w 1437 roku?
niedotrzymanie obietnicy małżeństwa
Wyrok nie jest znany, ale do ślubu ze strasburską patrycjuszką najpewniej nie doszło.
Q 26W kościele którego zakonu w Moguncji pochowano Johannesa Gutenberga?
franciszkanów
Świątynię rozebrano w XVIII wieku, dlatego grób drukarza nie zachował się do dziś.
Q 27W jakim mieście mieszkał Holender Laurens Janszoon Coster, rywal Gutenberga do sławy?
Haarlem
Niektórzy autorzy twierdzili, że używał ruchomej czcionki już w 1430 roku, brak jednak na to przekonujących dowodów.
Q 28Który druk z 1457 roku był pierwszym tekstem z drukowanymi iluminacjami?
Psałterz moguncki
Jego dwubarwne inicjały ryto w metalu, nie w drewnie; dawniej dzieło przypisywano samemu Gutenbergowi.
Q 29W którym mieście, zdaniem Alberta Kapra, Gutenberg mógł ukończyć studia?
Erfurt
Badacz utożsamił go ze studentem wpisanym jako Johannes de Alta Villa, który w semestrze zimowym 1419/20 został bakałarzem sztuk wyzwolonych.
Q 30Które miasto przechowuje egzemplarz Biblii Gutenberga wpisany w 2001 roku na listę UNESCO?
Getynga
Egzemplarz trafił na listę Pamięć Świata; sama księga jest kompletnym wydaniem Pisma Świętego w dwóch tomach.