Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Komunikacja to coś więcej niż rozmowa: to kod, nadawca, odbiorca i intencja, która może trafić do celu albo chybić. Językoznawcy od dawna rozkładają ten proces na części, a Roman Jakobson opisał sześć funkcji, jakie może pełnić każda wypowiedź. Druga część quizu zabiera Cię w XIX wiek, kiedy Cyrus Field i jego inżynierowie próbowali położyć kabel telegraficzny na dnie Atlantyku. Pękające przewody, spalona izolacja, telegram królowej Wiktorii i statek Great Eastern – sprawdź, ile wiesz o narodzinach globalnej łączności.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki warunek musi spełnić odbiorca, by komunikat został efektywnie przekazany?
Znać kod używany przez nadawcę
Język działa tu jako usystematyzowany kod złożony ze znaków i zasad ich łączenia, a treść jest dekodowana i identyfikowana dopiero po przyjęciu przez odbiorcę.
Q 02Ile dni zajmowało dostarczenie wiadomości statkiem przez Atlantyk przed położeniem kabla?
10 dni
Po uruchomieniu kabla czas przekazu wiadomości między Ameryką Północną a Europą skurczył się do zaledwie kilku minut.
Q 03Jak określa się akt komunikacyjny, w którym nadawca wyraża prośbę, obietnicę lub groźbę?
Akt mowy
Intencje nadawcy bywają bardzo różne, od pytania po groźbę, a o powodzeniu takiego aktu decyduje to, czy dotarł do właściwego odbiorcy i został odczytany zgodnie z zamiarem.
Q 04Która funkcja wypowiedzi według Jakobsona kładzie największy nacisk na wyrażanie emocji?
Emotywna
Jej drugie określenie to funkcja ekspresywna; w klasyfikacji Jakobsona sąsiaduje z funkcją impresywną, w której nadawca stara się wpłynąć na odbiorcę.
Q 05W którym roku położono pierwszy trwale działający transatlantycki kabel telegraficzny?
1866
Wcześniejsze próby z lat 50. XIX wieku kończyły się zerwaniem kabla lub spaleniem izolacji, a pod koniec stulecia Atlantyk przecinała już sieć linii brytyjskich, francuskich, niemieckich i amerykańskich.
Q 06Ile funkcji wypowiedzi wyróżnia koncepcja Romana Jakobsona?
6
Wśród nich jest funkcja przedstawieniowa, nazywana też poznawczą lub informatywną, w której najistotniejszy jest przepływ faktów i treści informacyjnych.
Q 07Która funkcja wypowiedzi u Jakobsona stawia na pierwszym miejscu sposób organizacji komunikatu?
Poetycka
Nazywa się ją też estetyczną, bo największą wagę przykłada do doznań estetycznych odbiorcy – nie tylko w poezji, ale i w grze słów czy reklamie.
Q 08Kto stał za ustanowieniem pierwszego transatlantyckiego połączenia telegraficznego?
Cyrus West Field
Nie znał się ani na oceanografii, ani na kablach podmorskich, dlatego przed rozpoczęciem projektu zasięgał rady specjalistów, a potem sam promował spółkę i zbierał kapitał.
Q 09Która funkcja wypowiedzi służy podtrzymaniu kontaktu między nadawcą a odbiorcą?
Fatyczna
Jakobson wyróżnił sześć funkcji; ta jest jedyną, której celem nie jest ani przekazanie treści, ani wyrażenie emocji, lecz samo utrzymanie łączności między rozmówcami.
Q 10Które dwa kraje połączył sprawny kabel podmorski oddany do użytku w 1850 roku?
Wielką Brytanię i Francję
Był to punkt kulminacyjny eksperymentów z kablami podmorskimi prowadzonych w latach 40. XIX wieku i pierwszy dowód, że takie połączenie może działać na dłuższym dystansie.
Q 11Ile prób położenia kabla transatlantyckiego podjęto, zanim ustanowiono trwałe połączenie?
5
Próby podjęto w latach 1857, 1858 (dwie), 1865 i 1866, a ostateczne połączenie wykorzystało zarówno nowy kabel, jak i zreperowany kabel z poprzedniego roku.
Q 12Z jakiego materiału wykonano trzy warstwy izolacji miedzianego rdzenia kabla z 1857 roku?
Gutaperki
Rdzeń tworzyło siedem drutów z czystej miedzi o masie 26 kg/km każdy, a sama izolacja ważyła 64 kg/km.
Q 13Kto na początku lat 40. XIX wieku przewidywał dekadę eksperymentów z kablami podmorskimi?
Samuel Morse
Jego przewidywania się sprawdziły, a kilkanaście lat później Cyrus Field, przygotowując projekt transatlantycki, zasięgał również jego rady.
Q 21Które dwa okręty wojenne kładły kabel transatlantycki podczas prób w latach 1857–1858?
HMS Agamemnon i USS Niagara
Pierwszą operację rozpoczęto 5 sierpnia 1857 na mieliźnie nieopodal zamku Ballycarbery w Irlandii, a kabel pękł już pierwszego dnia.
Q 22Gdzie w 1884 roku zawarto umowę międzynarodową zakazującą niszczenia kabli podmorskich?
Paryż
Umowę podpisano 14 marca, a przestępstwo uszkodzenia kabla rozpoznaje sąd państwa, do którego należy statek, na którego pokładzie je popełniono.
Q 23Kto był głównym inżynierem projektu pierwszego kabla transatlantyckiego?
Charles Bright
Q 14Z powstaniem i rozwojem jakiej nauki wiąże się wypracowanie teorii komunikacji?
Cybernetyki
Cybernetyka bada ogólne zasady sterowania informacjami i ich przekazu, dlatego stała się naturalnym zapleczem dla nauki o porozumiewaniu się ludzi.
Q 15Jak nazywa się funkcja wypowiedzi ograniczonej do opisu samego kodu językowego?
Metajęzykowa
Język staje się tu własnym przedmiotem: komunikat dotyczy kodu, a nie rzeczywistości pozajęzykowej, co odróżnia tę funkcję od przedstawieniowej, skupionej na faktach.
Q 16Który prezydent USA odebrał w 1858 roku pierwszy oficjalny telegram od królowej Wiktorii?
James Buchanan
Telegram gratulacyjny nadano 16 sierpnia, a już miesiąc później kabel przestał działać, bo próbowano przepuścić przez niego zbyt wysokie napięcie.
Q 17Z ilu dział oddano salut w Nowym Jorku po pierwszym telegramie transatlantyckim w 1858 roku?
100
Ulice udekorowano flagami, dzwoniły kościelne dzwony, a nocą miasto rzęsiście oświetlono; kabel stał się tematem niezliczonych kazań i okolicznościowych wierszy.
Q 18W którym roku William Cooke i Charles Wheatstone wprowadzili do użytku działający telegraf?
1839
Od tego momentu pomysł połączenia Europy z Ameryką podmorskim kablem zaczęto traktować jako możliwy do realizacji w przyszłości, a nie jako fantazję.
Q 19Ze sprzedaży udziałów jakiej spółki finansowano budowę pierwszego kabla transatlantyckiego?
Atlantic Telegraph Company
Oprócz udziałowców projekt wsparł rząd brytyjski, przyznając subsydium i użyczając okrętów, a Field zabiegał o pomoc także w Kongresie USA.
Q 20Jak określa się wypowiedź, która dotarła do właściwego adresata i została dobrze odczytana?
Fortunna
Przeciwieństwem jest wypowiedź niefortunna: odebrana przez innego odbiorcę lub niewłaściwie zinterpretowana, przez co intencja nadawcy nie zostaje zrealizowana.
Przed rozpoczęciem prac przeprowadzono specjalistyczne badania na planowanej trasie, by ustalić, czy cały projekt jest w ogóle technicznie wykonalny.
Q 24W którym miesiącu 1858 roku kabel transatlantycki ostatecznie zawiódł?
Wrzesień
Awaria nastąpiła po kilku dniach intensywnego niszczenia izolacji i wywołała taki wstrząs, że niektórzy sugerowali, iż cały kabel był mistyfikacją obliczoną na spekulację giełdową.
Q 25Kto w 1858 roku zniszczył kabel transatlantycki, przeciążając go zbyt wysokim napięciem?
Wildman Whitehouse
Chciał w ten sposób przyspieszyć przesył telegramów, tymczasem spalił izolację; wkrótce pod naciskiem opinii publicznej i inwestorów podjęto prace nad przywróceniem łączności.
Q 26Który inżynier z Nowej Szkocji ogłosił w 1850 roku plan linii telegraficznej na Nowej Fundlandii?
Frederick Newton Gisborne
Wiosną 1851 roku dostał grant od władz Nowej Fundlandii i założył przedsiębiorstwo, które jednak dwa lata później upadło, a jego właściciel trafił do aresztu.
Q 27Jaką spółkę założył Cyrus Field po nieudanej wyprawie Great Eastern z 1865 roku?
Anglo-American Telegraph Company
Nowa spółka miała położyć kabel w miejsce złamanego; Great Eastern wrócił na Atlantyk 13 lipca 1866 i mimo niesprzyjającej pogody dotarł do Nowej Fundlandii w gęstej mgle.
Q 28Ile kilometrów kabla ułożono, zanim wyprawa Great Eastern z 1865 roku skończyła się zerwaniem?
1968 km
Do katastrofy doszło 31 lipca: kabel złamał się przy rufie statku, a jego koniec zgubiono w oceanie; odnaleziono go dopiero rok później.
Q 29Ile państw jest obecnie stronami umowy z 1884 roku o ochronie kabli podmorskich?
36
Umowa obowiązuje do dziś, choć od jej zawarcia minęło ponad sto lat, a kable telegraficzne dawno zastąpiły inne technologie łączności.
Q 30Z czyją pomocą Cyrus Field zgromadził w 1864 roku kapitał na nowy kabel transatlantycki?
Thomasa Brasseya i Johna Pendera
Przez sześć lat po awarii z 1858 roku wysiłki Fielda na rzecz odtworzenia przedsiębiorstwa były bezskuteczne, bo opinia publiczna straciła wiarę w sens projektu.