Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Rzeźbiarstwo to sztuka tworzenia form trójwymiarowych – od miniaturowych popiersi po monumentalne pomniki. Rzeźbiarz wybiera materiał i technikę: wybiera drewno dłutem, obrabia marmur, odlewa brąz albo tnie bloki lodu piłą łańcuchową. W tym quizie sprawdzisz, co wiesz o klasyfikacji rzeźb, o gatunkach drewna i kamienia, o procesie odlewniczym oraz o płaskorzeźbach: od bas-reliefu po wklęsłorzeźbę. Nie zabraknie też polskich akcentów: abakanów Magdaleny Abakanowicz i Centrum Rzeźby Polskiej.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie formy tworzy rzeźbiarstwo, w odróżnieniu od zwykle dwuwymiarowych malarstwa i grafiki?
trójwymiarowe
Efektem pracy rzeźbiarza są dzieła o własnej fakturze, zależnej od materiału, oraz skali – od miniaturowej po monumentalną.
Q 02Jakim narzędziem obrabia się bloki lodu przy tworzeniu rzeźby lodowej?
piłą łańcuchową
Gotowe dzieło może składać się z kilku połączonych bloków, a dla efektu podświetla się je różnobarwnym światłem.
Q 03Jak nazywa się pełnofigurowa rzeźba antropomorficzna?
posąg
Rzeźby przedstawiające obejmują też motywy zwierzęce, floralne i inne; osobną grupę stanowią dzieła abstrakcyjne i instalacje.
Q 04Do jakiego sposobu oglądania przeznaczone są zwykle rzeźby?
dookolnego
Wyjątkiem jest płaskorzeźba, którą z natury ogląda się tylko z jednej strony.
Q 05Jakich drzew, poza nielicznymi przypadkami, nie wykorzystuje się do rzeźb z powodu żywiczności?
iglastych
Ich drewno jest też łykowate i ma tendencję do rozwarstwiania się pod wpływem uderzeń dłuta.
Q 06Co pozostawia się na płycie kamiennej, metalowej lub drewnianej, tworząc relief?
tło
Dzieło uzyskuje się przez rzeźbienie, kucie lub odlewanie; inna nazwa reliefu to płaskorzeźba.
Q 07Jak określa się skalę rzeźby będącą przeciwieństwem skali miniaturowej?
monumentalna
Obok skali do cech rzeźby zalicza się fakturę, zależną od materiału, oraz ewentualny kolor.
Q 08Jak nazywa się rzeźba, która ze względu na kształt stanowi przeciwieństwo płaskorzeźby?
pełna
Płaskorzeźba to inaczej relief; ze względu na liczbę przedstawionych postaci rzeźby dzieli się z kolei na pojedyncze i wielopostaciowe.
Q 09Z jakich dwóch kamieni najczęściej powstają rzeźby kamienne?
marmuru i piaskowca
Ze względu na długi proces obróbki i koszt materiału rzeźbę w kamieniu poprzedza się wykonaniem modelu, niekiedy najpierw glinianego.
Q 10Jako co pierwotnie powstawały płaskorzeźby, choć dziś często stanowią odrębne dzieła sztuki?
dekoracja architektoniczna
Relief wykonuje się na płycie kamiennej, metalowej lub drewnianej przez rzeźbienie, kucie lub odlewanie.
Q 11Z jakiego drewna najczęściej wykonuje się rzeźby na terenie Polski?
lipy i buku
Przyjmuje się, że materiałem dla rzeźbiarza mogą być wszystkie drzewa liściaste; szlachetniejsze gatunki są trwalsze i twardsze.
Q 12Jak określa się rzeźby przedstawiające zwierzęta, zarówno rzeczywiste, jak i fantastyczne?
zoomorficzne
Rzeźby o tematyce roślinnej określa się mianem floralnych, a te bez tematu przedstawiającego – abstrakcyjnych.
Q 13Jaki płynny materiał wlewa się do formy negatywowej z gipsu, by odwzorować jej kształt?
wosk
Tak powstały model z doczepionym systemem wlewowym zalewa się masą formierską, a po wypaleniu w puste miejsce wlewa się płynny metal.
Q 21Jakie nietypowe narzędzie bywa używane przy rzeźbieniu w lodzie obok pilników i dłut?
żelazko
W użyciu są też mniejsze piłki, a nawet zwykła woda, która pozwala łączyć i wygładzać lodowe elementy.
Q 22Jak nazywa się relief, w którym powierzchnia płyty wystaje ponad wykonaną kompozycję?
wklęsłorzeźba
W technice łącznej płaszczyznę obrabia się natomiast w dwóch kierunkach jednocześnie.
Q 23Z jakiego drewna najczęściej wykonuje się rzeźby plenerowe o znacznych gabarytach?
świeżo ściętej topoli
Po wysuszeniu ten gatunek staje się bardzo trudny w obróbce, dlatego rzeźbiarze pracują na nim od razu po ścięciu.
Q 14Do jakiej grupy funkcjonalnej należy płaskorzeźba w tympanonie starożytnej budowli?
architektoniczne
Choć płaskorzeźby rodziły się jako ozdoba budowli, często stanowią odrębne, pełnowartościowe dzieła sztuki.
Q 15Dlaczego rzadziej spotyka się rzeźby wykonane z granitu?
trudności w obróbce
Ten sam problem dotyczy innych twardych rodzajów kamienia, dlatego rzeźbiarze sięgają przede wszystkim po marmur i piaskowiec.
Q 16W wyniku jakiego procesu powstaje rzeźba w drewnie?
sukcesywnego wybierania materiału
Sposób wykonania rzeźby zależy od użytego materiału; w przypadku drewna liczy się gatunek, jego twardość i podatność na dłuto.
Q 17Kto wyrzeźbił Atenę Partenos?
Fidiasz
Przedstawienie bogini jest podręcznikowym przykładem rzeźby o funkcji religijnej, obok wizerunków Chrystusa.
Q 18Z czego przeważnie wykonuje się model pokrywany negatywem z gipsu przed odlewem rzeźby?
gliny
Gdy negatyw z gipsu stwardnieje, rozbiera się go, by wyjąć model z wnętrza; forma jest potem gotowa do dalszych etapów odlewu.
Q 19Jak nazywa się płaskorzeźba wystająca nad powierzchnię mniej niż połową swej wypukłości?
bas-relief
Po polsku określa się go jako relief płaski; obok niego wyróżnia się relief wypukły, wklęsły oraz technikę łączną.
Q 20W jakiej miejscowości znajduje się Centrum Rzeźby Polskiej?
Orońsko
Ośrodek wydał m.in. opracowanie „Nowoczesna rzeźba polska 1955–1992” pod redakcją Romualda K. Bochyńskiego.
Q 24Z jakiego materiału powstają abakany Magdaleny Abakanowicz?
dzianina pokryta żywicą syntetyczną
Artystka uchodzi za prekursorkę tej techniki; nazwę dzieł utworzono od jej nazwiska.
Q 25Jakie dwa rodzaje kucia stosuje się przy wykonywaniu rzeźby kutej?
swobodne i matrycowe
Metal nagrzewa się wcześniej w palenisku kowalskim lub w piecu, a kształt nadaje mu się narzędziami kowalskimi.
Q 26Dlaczego z gruszy raczej nie wykonuje się rzeźb?
spiralny charakter słojów
Drewno tego drzewa jest do tego nieprzewidywalne w obróbce; do rzadziej używanych, lecz przydatnych gatunków należą brzoza i jabłoń.
Q 27Jaką technikę wykonania płaskorzeźb wymienia się obok rzeźbienia, kucia i odlewania?
chemigraficzną
Do pojęć pokrewnych reliefowi należą metopa, tympanon, medalion, panneau, panoplia i stela.