Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Śmigłowiec potrafi wystartować pionowo, zatrzymać się w powietrzu i wylądować tam, gdzie samolot nie ma szans. Zanim stał się codziennym narzędziem ratowników i wojska, konstruktorzy przez dziesięciolecia szukali sposobu na okiełznanie wirnika. Ten quiz prowadzi od pierwszych prób z początku XX wieku, przez przełomowe konstrukcje lat 30. i 40., po zasady sterowania i ciężki transportowiec CH-47 Chinook. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw dla ciekawych po szczegóły dla pasjonatów lotnictwa.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się stan lotu śmigłowca, w którym nie przemieszcza się on względem Ziemi?
zawis
Ta zdolność, obok pionowego startu i lądowania, pozwala śmigłowcom wykonywać zadania niemożliwe dla samolotów, choćby w ratownictwie.
Q 02Która amerykańska firma jest producentem dwuwirnikowego śmigłowca CH-47 Chinook?
Boeing
Wirniki obracające się w przeciwnych kierunkach sprawiają, że ta maszyna nie potrzebuje pionowego wirnika na ogonie i osiąga prędkość rzędu 278 km/h.
Q 03Czego śmigłowiec potrzebuje dużo więcej niż samolot do wykonania tej samej pracy użytecznej?
energii
Oznacza to większe spalanie paliwa, a więc droższe codzienne użytkowanie maszyny.
Q 04Do jakiego owocu porównuje się sylwetkę śmigłowca CH-47 Chinook?
banana
Charakterystyczny kształt wywodzi się z jeszcze wcześniejszej konstrukcji CH-21 Shawnee.
Q 05Jakie instalacje w trudno dostępnym terenie konserwuje się ze śmigłowca bez ich wyłączania?
linie wysokiego napięcia
Prace prowadzi się z maszyny wiszącej nieruchomo w powietrzu, często z wirnikiem wprowadzonym między przewody, w których płynie prąd.
Q 06Zmiana skoku którego elementu obraca śmigłowiec w układzie klasycznym wokół osi wirnika?
śmigła ogonowego
Maszyna nie obraca się, gdy ciąg tego elementu równoważy moment siły pochodzący z napędu wirnika nośnego.
Q 07W których dekadach XX wieku śmigłowce weszły do użytku na dużą skalę?
40. i 50.
Zawdzięczają to zdolności do pionowego startu i lądowania, lotu z małymi prędkościami oraz dużej manewrowości.
Q 08Jaki lot śmigłowca jest odpowiednikiem lotu szybowego samolotu z wyłączonym silnikiem?
autorotacyjny
Aby swobodniej wybrać miejsce przyziemienia, pilot potrzebuje zapasu wysokości lub szybkości, dlatego praca nisko nad ziemią uchodzi za niebezpieczną.
Q 09Czym zawodowo zajmował się Francuz Paul Cornu, konstruktor śmigłowca z 1907 roku?
produkcją rowerów
Jego maszyna wzbiła się w powietrze 13 listopada 1907 roku i potrafiła utrzymać się ponad minutę na wysokości około 1,5 m.
Q 10Jak fachowo nazywają się pedały, którymi steruje pilot śmigłowca?
orczyk
Naciskając je, pilot obraca maszynę wokół osi wirnika głównego w lewo albo w prawo.
Q 11Co oznacza greckie słowo „pterón”, od którego pochodzi nazwa „helikopter”?
skrzydło
Pierwszy człon nazwy, „héliks”, znaczy „skręcony”. Sama maszyna jest statkiem powietrznym cięższym od powietrza i należy do wiropłatów.
Q 12W którym mieście odbyły się w 1967 roku pierwsze w Polsce zawody śmigłowcowe?
Świdnik
Rozegrano je jako I Krajowe Zawody Śmigłowcowe, a drugą edycję zorganizowano w 1969 roku.
Q 13W pobliżu którego miasta Jacob Ellehammer zaprezentował w 1912 roku „śrubowy samolot”?
Kopenhagi
Maszyna duńskiego wynalazcy uniosła się kilkadziesiąt centymetrów nad ziemię, a po chwili stojący obok konstruktor wyłączył silnik.
Q 21Czyim nazwiskiem określa się układ dwóch wirników na jednej osi, obracających się przeciwnie?
Kamowa
Układ współosiowy dopracowano dopiero w 1947 roku i zastosowano w konstrukcji śmigłowca Ka-8.
Q 22Który rodzaj lotu śmigłowca wiąże się z największym oporem indukowanym?
pionowe wznoszenie
Wymaga on dużej, czasem wręcz maksymalnej mocy, dlatego powinien być wykonywany tylko w razie konieczności.
Q 23Od którego roku organizowane są Śmigłowcowe Mistrzostwa Świata?
1971
W tym samym roku krajowe zawody w Polsce zmieniły nazwę na I Śmigłowcowe Mistrzostwa Polski.
Q 14Który konstruktor polskiego pochodzenia zapoczątkował układ podłużny wirników śmigłowca?
Frank Piasecki
W tym układzie jeden wirnik pracuje z przodu, a drugi z tyłu kadłuba. Rzadziej spotyka się układ krzyżowy, nazywany układem Flettnera.
Q 15Co pilot śmigłowca zmienia naraz na wszystkich łopatach dźwignią skoku ogólnego?
kąt natarcia
Ruch dźwigni jest sprzężony z regulacją mocy silnika, dzięki czemu wirnik utrzymuje obroty w potrzebnym zakresie.
Q 16Jak nazywa się lot śmigłowca po okręgu z nosem stale zwróconym ku jego środkowi?
piruet
Manewr jest możliwy dzięki połączeniu ruchu postępowego z obrotem wokół osi wirnika. Żaden samolot tego nie potrafi.
Q 17Dla jakiej maszyny Juan de la Cierva opracował w 1923 roku przegubowe zawieszenie łopat?
wiatrakowca
Rozwiązanie hiszpańskiego konstruktora powstało z myślą o modelu C.4 i okazało się kolejnym przełomem w budowie śmigłowców.
Q 18W którym kraju zorganizowano w 1958 roku pierwsze śmigłowcowe zawody sportowe?
ZSRR
Impreza nosiła nazwę Krajowych Mistrzostw Śmigłowcowych.
Q 19Który niemiecki śmigłowiec z 1936 roku jako pierwszy wykonał w pełni sterowany lot?
Focke-Wulf Fw 61
Skonstruował go inż. Heinrich Focke. Maszyna miała dwa wirniki w układzie poprzecznym, stosowanym w śmigłowcach wyjątkowo.
Q 20Jak nazywa się statek powietrzny łączący cechy śmigłowca i samolotu, taki jak Bell XV-3?
zmiennopłat
Dwuwirnikową maszynę Bell XV-3 oblatano w 1955 roku.
Q 24Który śmigłowiec jako pierwszy na świecie trafił do służby?
Flettner Fl 282
Była to mała, dwumiejscowa maszyna obserwacyjna i łącznikowa. Prototyp oblatano w 1941 roku, a do 1943 roku zbudowano około 20 sztuk.
Q 25Jak nazywa się sterowanie zmieniające kąt łopat zależnie od ich położenia względem śmigłowca?
okresowe
Dzięki niemu i nachyleniu wirnika maszyna leci w przód, w tył lub na boki, a kabina pozostaje zwrócona w tę samą stronę.
Q 26Który rosyjski konstruktor opracował w 1911 roku tarczę sterującą skokiem łopat wirnika?
Borys Juriew
Tarcza pozwala zmieniać ustawienie łopat wirnika nośnego na dwa sposoby: wszystkich naraz albo cyklicznie w trakcie obrotu.
Q 27Jak inaczej nazywa się moment reakcyjny, który oddziałuje na kadłub śmigłowca?
oporowy
Pochodzi on z napędu wirnika nośnego. W maszynie Vought-Sikorsky 300 po raz pierwszy zrównoważono go niewielkim śmigłem na ogonie.
Q 28Jakie zjawisko sprawia, że większy ciąg przedniej części wirnika pochyla śmigłowiec w bok?
precesja
Skutkiem jest także pozioma siła wypadkowa, która przesuwa maszynę w tę stronę, w którą pilot wychylił drążek.
Q 29Ile metrów wynosił rekord wysokości lotu ustanowiony w 1930 roku przez śmigłowiec D’AT3?
18
Podczas tego samego lotu maszyna z silnikiem Fiat A.50, pilotowana przez Marinello Nelli, utrzymała się w powietrzu 8 minut 45 sekund i pokonała w linii prostej 1078 m.
Q 30Około ilu konfiguracji przeanalizowali inżynierowie Vertola przed wyborem układu podłużnego?
300
Wstępny projekt, oznaczony jako Vertol Model 107, przedstawiono szefowi Lotnictwa Wojsk Lądowych 22 lipca 1957 roku.