Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Sparta, polis nad Eurotasem w Lakonii, wyrosła na największą potęgę lądową starożytnej Grecji. Jej obywatele od dziecka szkolili się do wojny, a ustrój łączył władzę królów, rady starszych i urzędników. Quiz sprawdza wiedzę o początkach miasta, podboju Mesenii, społeczeństwie i ustroju, a także o bitwie pod Termopilami i utracie hegemonii. Pytania mają różny poziom: od szkolnych podstaw po szczegóły dla miłośników historii starożytnej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który król spartański dowodził obroną przesmyku Termopile przed Persami?
Leonidas
Postanowił bronić się w półtorakilometrowym pasie między starym kamiennym murem a zwężeniem, przez które mógł przejechać tylko jeden wóz.
Q 02Ilu dziedzicznych królów stało jednocześnie na czele państwa spartańskiego?
dwóch
Pochodzili z dynastii Agiadów i Eurypontydów; dowodzili armią i pełnili obowiązki religijne, lecz wielkiej władzy nie mieli.
Q 03Który król perski prowadził armię, z którą Grecy starli się pod Termopilami?
Kserkses I
Jego wojska szły lądem z Azji, a blisko brzegu płynęła wielka flota; była to już druga w ciągu dziesięciu lat perska próba podboju Grecji.
Q 04Jak nazywano niewolną ludność państwa spartańskiego?
heloci
Uprawiali ziemię przydzieloną obywatelom i byli im osobiście poddani, nie mając żadnych praw obywatelskich.
Q 05Ilu najmężniejszych wojowników spartański król wybrał na wyprawę pod Termopile?
300
Wyruszyli po przepowiedni Pytii, wedle której w nadchodzącej wojnie albo zginie król Sparty, albo ich kraj opanują wrogowie.
Q 06W którym roku p.n.e. doszło do bitwy pod Termopilami?
480
Starcie rozegrało się w sierpniu, w czasie II wojny perskiej, i utrwaliło się jako symbol poświęcenia życia na polu walki.
Q 07Którego prawodawcę uważa się za twórcę Sparty jako bytu politycznego?
Likurg
Już w starożytności uchodził za postać niemal mityczną i do dziś nie wiadomo, czy istniał naprawdę.
Q 08Które mocarstwo na przemian opłacało złotem Ateny i Spartę, by wpływać na losy Hellady?
Persja
Nie mogąc podbić Hellady zbrojnie, sięgało po pieniądze; jego królowie kupowali też do swojej armii greckich najemników.
Q 09Który bohater miał według starożytnej tradycji władać Spartą już w epoce mykeńskiej?
Menelaos
Pozostałości mykeńskiego pałacu z tamtych czasów są dziś przedmiotem badań archeologicznych.
Q 10Który filozof stał na czele myślicieli zachwycających się państwem spartańskim?
Platon
Podziwiano prostotę życia, jasność prawa i wysokie morale społeczeństwa; zachwyt ten dzieliła ateńska oligarchia.
Q 11Od którego roku życia spartańskich chłopców poddawano surowemu wychowaniu zwanemu agoge?
siódmego
Rygorystyczne ćwiczenia fizyczne i wojskowe miały uczynić z nich wybornych hoplitów.
Q 12Którą sąsiednią krainę Spartanie zajęli w latach 730–710 p.n.e.?
Mesenię
Ziemie podbitej krainy podzielono między zwycięzców, z wyłączeniem tzw. partheniai, czyli synów Spartanek i ojców spoza Sparty.
Q 13Jaki związek wielu polis południowej Grecji Spartanie założyli w 550 roku p.n.e.?
Peloponeski
Sojusz ugruntował pozycję Sparty, która już w VIII–VII wieku p.n.e. wyłoniła się jako znacząca potęga militarna.
Q 21Które plemię greckie zaczęło osiedlać się w Lakonii w XII–XI wieku p.n.e.?
Dorowie
Na ten właśnie okres ustala się początki Sparty; przybysze pojawili się na miejscu około 1000 roku p.n.e.
Q 22Ile lat musiał mieć ukończone obywatel powoływany do spartańskiej geruzji?
60
Zasiadali w niej wyłącznie szanowani obywatele, a jej głos w praktyce ważył więcej niż formalnie najwyższe zgromadzenie wojowników.
Q 23Po bitwie pod jaką miejscowością Sparta utraciła w 371 roku p.n.e. hegemonię na rzecz Teb?
Leuktry
Klęska zamknęła wojnę beocką; później znaczenie Sparty malało, bo ubywało obywateli zdolnych do służby.
Q 14Którzy urzędnicy Sparty, wybierani spośród wszystkich obywateli, mogli kontrolować królów?
eforowie
Było ich pięciu i urząd sprawowali kolegialnie jako najważniejsi urzędnicy państwa.
Q 15Nad którą rzeką na Peloponezie leżała starożytna Sparta?
Eurotas
W dolinie tej rzeki w IX wieku p.n.e. połączyły się cztery osady, tworząc wspólnotę, którą nazwano Spartą.
Q 16Jaki szyk bojowy pozwolił Spartanom stłumić w 640 roku p.n.e. powstanie podbitych sąsiadów?
falanga
Bunt wybuchł w 660 roku p.n.e. i dał początek II wojnie meseńskiej, trwającej dwadzieścia lat.
Q 17Jak nazywało się państwo, którego stolicą była Sparta?
Lacedemon
Od tej nazwy pochodziło określenie pełnoprawnych obywateli, którzy stanowili mniejszość ludności państwa.
Q 18Ilu członków, wliczając obu królów, liczyła spartańska Rada Starszych?
30
Radę tę nazywano geruzją; to ona miała wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej.
Q 19W jakiej miejscowości była wyrocznia, od której prawodawca Sparty miał otrzymać jej prawa?
Delfy
Boskie pochodzenie znacznie podnosiło prestiż tych praw; miały one zakończyć okres walk i niepokojów.
Q 20Jak nazywały się wspólne posiłki, istotny element życia spartańskiego obywatela?
syssitia
Obywatele nie mieszkali w swoich posiadłościach ziemskich, lecz wiedli wspólnotowe życie w mieście.
Q 24Jakim słowem, oznaczającym „równi”, Spartanie nazywali samych siebie?
homoioi
Pełnoprawni obywatele stanowili mniejszość ludności państwa i zajmowali się głównie szkoleniem wojskowym.
Q 25Jaką kolonię w południowej Italii założyli około 706 roku p.n.e. wychodźcy ze Sparty?
Tarent
Założyli ją tak zwani partheniai, których wcześniej pominięto przy podziale zdobytych ziem.
Q 26W którym roku założono współczesne miasto Sparta, położone w pobliżu starożytnych ruin?
1834
Dzisiejsza miejscowość liczy kilkanaście tysięcy mieszkańców i sąsiaduje z pozostałościami antycznej polis.
Q 27Na ile działek podzielono ziemię należącą do Sparty podczas wielkiej reformy rolnej?
9000
Działki nazywano kleroj; przekazywano je obywatelom razem z przypisanymi do ziemi rolnikami.
Q 28W jakim dialekcie spisano Wielką Rhetrę, krótki tekst o ustroju Sparty?
doryckim
Tekst ten przytacza Plutarch w żywocie spartańskiego prawodawcy.
Q 29Na jakie mniejsze jednostki dzieliły się najpewniej trzy spartańskie fyle?
fratrie
Same fyle nosiły nazwy Hylleis, Dymanes oraz Pamphyloi.
Q 30Która wioska dołączyła do Sparty jako piąta, po połączeniu czterech pierwszych osad?
Amyklaj
Cztery wcześniejsze osady to Pitana, Mesoa, Limnaj i Kynosura; wspólnota długo zachowała wiejski charakter.