Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Sumer to starożytna kraina w południowej Mezopotamii, której mieszkańcy stworzyli cywilizację uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. To tutaj wyrosły pierwsze miasta, kanały nawadniające i pismo. Quiz prowadzi przez całą historię Sumerów: od najstarszych osad, przez rywalizację miast i podbój akadyjski, po czasy III dynastii z Ur i zmierzch pod panowaniem Babilonu. Sprawdź, co wiesz o królach, bogach, wylewach wielkich rzek i poetce Enheduannie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na terenie którego dzisiejszego państwa leżał starożytny Sumer?
Irak
Kraina obejmowała południową część Mezopotamii, a jej mieszkańcy stworzyli cywilizację uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy.
Q 02Na czym Sumerowie zapisywali swoje teksty?
glinianych tabliczkach
Miały one najczęściej powierzchnię 25 centymetrów kwadratowych, a na jednej mieściło się czasem kilka listów do różnych osób.
Q 03Co zbudowali Sumerowie, aby nawodnić suche tereny?
sztuczne kanały
Dzięki temu rolnicy mogli uprawiać ziemię tam, gdzie wcześniej nie było to możliwe.
Q 04Co zamiast scentralizowanego państwa utworzyli Sumerowie?
system miast-państw
Do największych ośrodków należały Eridu, Ur, Lagasz, Uruk, Kisz i Sippar, a każdy z nich miał własnego władcę.
Q 05Kto był najwspanialszym przedstawicielem I dynastii z Uruk?
Gilgamesz
Ten władca prowadził liczne wojny z miastem Kisz i pokonał Aggę, syna tamtejszego króla.
Q 06Nad którą zatoką, według sumeryjskich podań, osiedlili się przybyli morzem twórcy Sumeru?
Perską
Pochodzenie Sumerów wciąż stanowi dla nauki zagadkę, a wnioskować o nim pozwalają jedynie nieliczne dane.
Q 07Jakim narzędziem sumeryjscy pisarze wyciskali znaki w glinie?
rylcem
Zapisywano tak przede wszystkim sprawy praktyczne: spisy żywego inwentarza, narzędzi rolnych i podział plonów.
Q 08Co parująca woda pozostawiała na sumeryjskich polach, uniemożliwiając uprawy?
sól
Kłopotem było też szybkie zamulanie się kanałów, których utrzymanie wymagało wspólnej pracy całej społeczności.
Q 09Który władca Babilonu zniszczył w 1763 r. p.n.e. potęgę miasta Larsa?
Hammurabi
Dwadzieścia jeden lat później w Larsie wybuchła rebelia przeciw władzy Babilonu, stłumiona dopiero po pięciu latach walk.
Q 10Za kogo w dziejach literatury uznaje się Enheduannę?
pierwszą autorkę znaną z imienia
Była córką Sargona Wielkiego i arcykapłanką w Ur, a jej hymny kształtowały duchowo Mezopotamię.
Q 11Kto w Sumerze dostarczał list i odczytywał go adresatowi?
posłaniec
Zdarzało się, że na jednej tabliczce zapisywano kilka listów przeznaczonych dla różnych osób.
Q 12Co oznaczał każdy znak obrazkowego pisma Sumerów?
cały wyraz
Takie znaki nazywa się ideogramami; służyły głównie do notowania spraw gospodarczych.
Q 13Kim, według wierzeń Sumerów, byli ludzie wobec bogów?
niewolnikami
Bogowie mieli tworzyć arystokrację Wszechświata, a ludzie na nich pracować.
Q 14Do którego nowo założonego miasta Sargon przeniósł stolicę po podboju Sumeru?
Q 21Do bram świątyni którego boga uwiązano pokonanego króla Lugalzagesiego?
Enlila
Władca ten chciał zjednoczyć wszystkie miasta Sumeru przeciw wspólnemu wrogowi, ale doznał katastrofalnej klęski w starciu z wojskami Sargona.
Q 22Który wnuk Sargona Akadyjskiego dokonał odrodzenia jego imperium?
Naram-Sin
Za jego panowania wybuchł wielki bunt miast południowego Sumeru; walki trwały kilka lat, zanim powstanie stłumiono.
Q 23Około którego roku p.n.e. założono Eridu, jedno z największych miast Sumeru?
5400
Jeszcze starsza jest osada Tell el-'Oueili, datowana metodą radiowęglową na lata 6400–5500 p.n.e.
Akad
Mury zdobytych miast, między innymi Uruk, Ur i Lagasz, zostały zniszczone, a inne ośrodki zapewne poddały się bez walki.
Q 15W sumeryjskim zapisie liczb kreski oznaczały jedności, a co oznaczały koła?
dziesiątki
Liczby były potrzebne w rachunkach: spisywano żywy inwentarz i ustalano podział produktów rolnych oraz wytworów rzemiosła.
Q 16Budowa którego miasta dała początek państwu asyryjskiemu?
Aszur
Założyły je koczownicze plemiona mówiące językiem semickim, które osiadły nad Tygrysem na północ od Sumeru.
Q 17Które miasto uważano za stolicę wszystkich Sumerów ze względu na liczne obiekty religijne?
Nippur
Stała tam świątynia głównego boga Sumerów, dlatego o kontrolę nad tym ośrodkiem zabiegali najpotężniejsi królowie.
Q 18Około którego roku p.n.e. w Sumerze pojawiło się pismo obrazkowe?
3400
Pod koniec tego samego tysiąclecia pojawił się brąz, a w miastach zdominowanych dotąd przez rolników przybywało rzemieślników.
Q 19Jaki lud zamieszkujący deltę Eufratu i Tygrysu uznaje się za potomków Sumerów?
Arabowie z bagien
Sami nazywają się Mad'an i wciąż żyją na mokradłach u ujścia obu wielkich rzek.
Q 20Z którym miastem Lagasz toczyło boje niemal przez cały czas swego istnienia?
Umma
Przedmiotem sporów były zapewne żyzne gleby leżące na pograniczu obu miast.
Q 24Ile hymnów ku czci świątyń Sumeru zebrała w jeden cykl Enheduanna?
42
Korzystała zapewne z archiwów świątynnych, do których miała dostęp jako arcykapłanka, i nadała wierszom charakter zwartego cyklu poetyckiego.
Q 25Jak nazywał się bóg księżyca, który został oficjalnym bogiem państwa III dynastii z Ur?
Suen
W tym samym czasie odbudowano struktury administracyjne, system irygacyjny i prawo.
Q 26Który gubernator obalił w 2113 r. p.n.e. władcę Uruk i podporządkował sobie cały kraj?
Ur-Nammu
Działał głównie drogą dyplomatyczną, a za jego czasów sporządzono pierwszą wersję Sumeryjskiej listy królów.
Q 27Który władca Kisz jest pierwszym historycznie potwierdzonym królem Sumeru?
Enmebaragesi
Panował około 2700 r. p.n.e., uchodzi za założyciela I dynastii z Kisz i toczył zwycięskie wojny z Elamem.
Q 28Kto był najwybitniejszym przedstawicielem dynastii Ur-Nansze?
Eanatum
Panował około 2450 r. p.n.e. i podporządkował sobie większość Sumeru, a jego wojska dotarły aż pod Mari.
Q 29O ilu królach barbarzyńskich wspomina Sumeryjska Lista Królów?
21
Chodzi o władców okresu gutejskiego, który trwał w latach 2210–2120 p.n.e.
Q 30Jak nazywano namiestników rządzących prowincjami w imieniu króla III dynastii z Ur?
ensi
Armią dowodzili z kolei dostojnicy wojskowi zwani szagina, a system zarządzania prowincjami doprowadził do perfekcji król Szulgi.