Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tama Trzech Przełomów to zapora wodna na Jangcy w środkowych Chinach i największa hydroelektrownia świata pod względem mocy. Jej budowa pochłonęła dziesiątki miliardów dolarów i zmieniła życie ponad miliona ludzi. W quizie sprawdzisz, co wiesz o samej zaporze: datach, generatorach, kosztach i skutkach dla ludzi, zabytków, a nawet obrotu Ziemi. Część pytań dotyczy rzeki, którą zapora przegradza: jej długości, źródeł, ujścia, nazw i żeglugi.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która budowla wywołała największe w historii przesiedlenie ludności z powodu jednej inwestycji?
Tama Trzech Przełomów
Pod wodą znalazły się tysiące wsi, a także setki fabryk, kopalń i stanowisk archeologicznych.
Q 02Którą pod względem długości rzeką na Ziemi jest Jangcy, przegrodzona Tamą Trzech Przełomów?
trzecią
Dłuższe są tylko Amazonka i Nil, a w samej Azji Jangcy nie ma sobie równych.
Q 03W której chińskiej prowincji wzniesiono Tamę Trzech Przełomów?
Hubei
Prowincja leży w centralnej części Chin, a zaporę postawiono tam w poprzek rzeki Jangcy.
Q 04Co oprócz tajania śniegów podnosi latem poziom wód Jangcy?
deszcze monsunowe
Topnieją wtedy śniegi na Wyżynie Tybetańskiej i w górach Qin Ling.
Q 05Do którego morza uchodzi Jangcy?
Wschodniochińskiego
U ujścia rzeka tworzy deltę, a z naniesionego przez nią materiału uformowały się liczne wyspy.
Q 06Ile kilometrów długości ma Jangcy według pomiaru chińskich geografów?
6300
W różnych źródłach można znaleźć także niższe wartości, począwszy od 5520 km.
Q 07Którzy krytycy Tamy Trzech Przełomów obawiali się wpływu ciężaru wody na tektonikę?
geolodzy
Sztuczny zbiornik jest tak wielki, że nagromadzona woda może oddziaływać na skorupę ziemską; inni wskazywali na zalane zabytki i zagrożone gatunki.
Q 08Z jakim szlakiem wodnym Jangcy krzyżuje się w mieście Zhenjiang?
Wielkim Kanałem
Sama Jangcy jest najważniejszym szlakiem chińskiej żeglugi śródlądowej.
Q 09Jaką moc ma elektrownia wodna Tamy Trzech Przełomów?
22,5 GW
To największa hydroelektrownia świata pod tym względem; jeszcze w 2007 roku dysponowała 18,2 GW.
Q 10Ile generatorów uruchomiono łącznie w elektrowni przy Tamie Trzech Przełomów?
32
W 2010 roku elektrownia dysponowała mocą 18,2 GW; pełną uzyskała dopiero po uruchomieniu wszystkich jednostek.
Q 11Na ile ocenia się koszt budowy Tamy Trzech Przełomów?
37 mld USD
Zbiornik zapory napełniano aż do 26 października 2010 roku, kiedy woda osiągnęła docelowy poziom.
Q 12Jakiej nazwy Jangcy używa się w Chinach?
Chang Jiang
Stosuje się tam też określenia Da Jiang, czyli „Wielka Rzeka”, albo po prostu Jiang – „Rzeka”.
Q 13Jaką funkcję pełnią jeziora Dongting Hu i Poyang Hu w dorzeczu Jangcy?
naturalnych regulatorów stanów wody
Oba jeziora leżą w dolnej części dorzecza i są zasilane przez prawobrzeżne dopływy rzeki.
Q 21Jaką moc ma każdy z generatorów elektrowni Tamy Trzech Przełomów?
700 MW
Takie jednostki pracują w największej pod względem mocy hydroelektrowni na świecie.
Q 22Ile miasteczek uległo całkowitemu zatopieniu po powstaniu Tamy Trzech Przełomów?
140
Pod wodą znalazł się ponadto obszar 17 dużych miast i ponad 3000 wsi.
Q 23Jak nazywa się największa wyspa w ujściu Jangcy, leżąca na obszarze Szanghaju?
Chongming
Wyspy w ujściu uformowały się z materiału naniesionego przez rzekę.
Q 24O ile rocznie Tama Trzech Przełomów ogranicza zużycie węgla według szacunków z 2007 roku?
Q 14O ile mikrosekund wydłużyła się doba po uruchomieniu Tamy Trzech Przełomów?
0,06
Przemieszczenie 40 mld ton wody przechyliło też nieco oś obrotu Ziemi i przesunęło biegun geograficzny o 2 cm.
Q 15Jaki poziom wody osiągnięto po napełnieniu zbiornika Tamy Trzech Przełomów w 2010 roku?
175 m
Napełnianie zakończono 26 października; dopiero taki poziom pozwala elektrowni wodnej działać z pełną mocą.
Q 16U wejścia na jaką nizinę Jangcy przeciska się przez przełom Trzech Wąwozów?
Chińską
W niektórych latach masy wód nie mieszczą się w przełomie i występują z brzegów, powodując groźne powodzie.
Q 17Jaką powierzchnię ma dorzecze Jangcy, zajmujące około 1/5 obszaru Chin?
1,8 mln km²
W dolnym i środkowym biegu rzeki liczne jeziora, osuszone rozlewiska i zabagnione tereny stwarzają dobre warunki dla rolnictwa.
Q 18Jak daleko w głąb lądu mają dzięki Tamie Trzech Przełomów docierać statki oceaniczne?
2,4 tys. km
Chodzi o jednostki o nośności 10 tys. ton, które mają tam dopływać przez sześć miesięcy w roku.
Q 19Ile stanowisk archeologicznych zatopiono w wyniku powstania Tamy Trzech Przełomów?
1300
Pod wodą znalazło się też ponad 1600 istniejących wcześniej fabryk i kopalń.
Q 20Ilu kolejnych mieszkańców okolic Tamy Trzech Przełomów postanowiono w 2012 roku przesiedlić?
100 tysięcy
Powodem była wzmożona aktywność sejsmiczna i niebezpieczeństwo zatopienia przyległych obszarów w razie poważnej awarii.
31 mln ton
Oznacza to także emisję gazów cieplarnianych mniejszą o 100 mln ton oraz mniej dwutlenku siarki i rtęci w atmosferze.
Q 25W jakich górach na Wyżynie Tybetańskiej znajduje się źródło Jangcy?
Tangla
Źródło rzeki leży na terenie prowincji Qinghai.
Q 26Ile energii rocznie miała produkować Tama Trzech Przełomów według planów z 2007 roku?
84,7 TWh
Plany zakładały wtedy pracę 26 generatorów; później elektrownię jeszcze rozbudowano.
Q 27Do jakiego miasta w Syczuanie Jangcy jest żeglowna, licząc od ujścia?
Yibin
Żeglowny odcinek liczy 2800 km, a do Wuhanu rzeka jest dostępna nawet dla mniejszych statków morskich.
Q 28Jaką nazwę nosi Jangcy w górnym odcinku, powyżej Kotliny Syczuańskiej?
Jinsha Jiang
W obrębie Wyżyny Tybetańskiej rzeka ma jeszcze kilka lokalnych nazw.
Q 29Które miasteczko zalane przez zbiornik Tamy Trzech Przełomów opuszczono 15 lipca 2008?
Gaoyang
Miejscowość leżała w tej samej prowincji co zapora i była przeznaczona do zalania wodą.
Q 30Która zapora na Jangcy ma elektrownię o mocy 13,9 GW?
Xiluodu
Słabsze są elektrownie przy zaporach Wudongde (10,2 GW) i Xiangjiaba (6,4 GW).