Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wielki Tydzień to najbardziej uroczysty czas roku liturgicznego: od Niedzieli Palmowej po nieszpory Wielkiej Niedzieli chrześcijanie wspominają ostatnie dni Chrystusa i przygotowują się do Zmartwychwstania. Quiz sprawdza, co wiesz o liturgii Wielkiego Piątku w Kościele katolickim, o obrzędach mariawitów, prawosławnych i luteran, a także o ludowych zwyczajach tych dni. Pytania układają się od prostych po eksperckie, a każda odpowiedź przynosi krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Od jakiego dnia zaczyna się Wielki Tydzień?
Niedziela Palmowa
Obchody kończą się dopiero nieszporami Wielkiej Niedzieli, a cały ten okres pojawił się w tradycji chrześcijańskiej dopiero w IV wieku.
Q 02Jaki rodzaj postu obowiązuje katolików w Wielki Piątek?
Post ścisły
Jest to dzień zadumy nad Męką Chrystusa, skupienia i gorliwych praktyk religijnych, w tym nabożeństw drogi krzyżowej.
Q 03Co w tradycji katolickiej zastępuje dzwony, które milkną w Wielki Czwartek?
Kołatki
Po mszy Wieczerzy Pańskiej następuje jeszcze obnażenie ołtarza, które otwiera najbardziej surowy czas roku liturgicznego.
Q 04Jak w polskiej tradycji ludowej nazywa się kaplica adoracji przygotowywana na Wielki Piątek?
Grób Pański
Po przeniesieniu tam Jezusa pod postacią eucharystyczną zaczyna się Adoracja Najświętszego Sakramentu, która kończy liturgię tego dnia.
Q 05Jak nazywa się najważniejszy okres roku liturgicznego, rozpoczynający się w Wielki Czwartek?
Triduum Paschalne
Te trzy dni obejmują czas od wieczornej mszy czwartkowej aż do nieszporów Niedzieli Zmartwychwstania.
Q 06Kiedy przypada Święto Miłosierdzia Bożego?
Pierwsza niedziela po Wielkanocy
Do tego święta prowadzi dziewięciodniowa modlitwa, którą katolicy zaczynają już w Wielki Piątek.
Q 07Jakim płótnem nakrywa się ołtarz w Kościołach ewangelickich w Wielki Piątek?
Czarnym
Od Wielkiego Czwartku w tych Kościołach nie śpiewa się już wesołych pieśni, odprawia się za to kilka nabożeństw pasyjnych.
Q 08Co robi celebrans na samym początku katolickiej Liturgii Męki Pańskiej?
Leży krzyżem przed ołtarzem
Wierni w tym czasie klęczą; tego dnia nie używa się instrumentów muzycznych ani dzwonków i nie ma pieśni na wejście.
Q 09Jaka modlitwa rozpoczyna się w Kościele rzymskokatolickim w Wielki Piątek?
Nowenna do Miłosierdzia Bożego
Dziewięciodniowa modlitwa jest przygotowaniem do Święta Miłosierdzia, obchodzonego tuż po tygodniu wielkanocnym.
Q 10Z której Ewangelii pochodzi opis Męki Pańskiej czytany w katolickiej liturgii wielkopiątkowej?
Jana
Liturgia Słowa tego dnia obejmuje dwa czytania i psalm śpiewany bez organów, a po kazaniu następuje Adoracja Krzyża.
Q 11Które dni Wielkiego Tygodnia są w tradycji szczególnie poświęcone pojednaniu?
Poniedziałek, wtorek i środa
Wiele zwyczajów tych dni przetrwało w tradycji ludowej i regionalnej, a poszczególne odłamy chrześcijaństwa wykształciły własną obrzędowość.
Q 12Do którego dnia Wielkiego Tygodnia należało dawniej skończyć wielkie porządki w domu?
Wtorku
Porządkom towarzyszyło przyozdabianie domów, a pierwsze trzy dni tygodnia uchodziły w tradycji ludowej za czas pojednania.
Q 13Ile części gorzkich żali śpiewa się w kościołach mariawickich w Wielki Piątek?
Trzy
Śpiew łączy się z czytaniem Męki Pańskiej, a obok tego nabożeństwa odprawia się jeszcze drogę krzyżową.
Q 21O której godzinie prawosławni odprawiają w Wielki Piątek wielkie nieszpory, czyli wieczernię?
16.00
Nabożeństwo to rozpoczyna już właściwie Wielką Sobotę; na początku czytane są proroctwa i kompozycja z opowiadań różnych Ewangelistów.
Q 22Jaką pieśń śpiewa się na przemian z Suplikacjami podczas mariawickiej adoracji krzyża?
„Ludu mój, ludu”
Po uczczeniu krzyża zapala się świece na bocznym ołtarzu, a kapłan udaje się procesjonalnie do ciemnicy po Przenajświętszy Sakrament.
Q 23Jak po grecku nazywa się płaszczanica, czyli całun z wizerunkiem Chrystusa złożonego do grobu?
Epitaphion
Kapłan okadza całun leżący na prestole, gdy chór śpiewa sticherę o Józefie i Nikodemie zdejmujących Chrystusa z drzewa.
Q 14Ile fragmentów Ewangelii czyta się podczas prawosławnej jutrzni rozpoczynającej Wielki Piątek?
12
Według Typikonu dzień zaczyna się już w czwartek wieczorem, a czytania obejmują wydarzenia od Wieczerzy Pańskiej aż do pogrzebu Jezusa.
Q 15Jaki post podejmuje wielu mariawitów w Wielki Piątek?
Wyłącznie o wodzie
W kościołach mariawickich trwa tego dnia całodzienna adoracja Przenajświętszego Sakramentu, a w nabożeństwach pasyjnych śpiewa się gorzkie żale.
Q 16Co trzymają wierni prawosławni, stojąc przed Ewangelią i Golgotą podczas wielkopiątkowej jutrzni?
Zapalone gromnice
Golgota to wielki krzyż z wizerunkiem Ukrzyżowanego, któremu po bokach towarzyszą Matka Boża i Jan Ewangelista.
Q 17Najwcześniej którego dnia może wypaść Wielki Piątek w Kościele katolickim?
20 marca
Najpóźniejszy możliwy termin to 23 kwietnia, bo data zależy od ruchomego terminu Wielkanocy.
Q 18Do której części cerkwi przenosi się płaszczanicę na pamiątkę zdjęcia Jezusa z krzyża?
Środkowej
Całun kładzie się tam na specjalnie przygotowanym stole, który symbolizuje grób, a na koniec nabożeństwa kapłani i wierni go całują.
Q 19Jaki kolor liturgiczny obowiązuje mariawitów w Wielki Piątek?
Fioletowy
Liturgia wielkopiątkowa i wielkosobotnia mariawitów sprawowana jest przy prowizorycznie urządzonym bocznym ołtarzu.
Q 20Kto jako jedyny przyjmuje Komunię podczas mariawickiej Mszy Prekonsekracyjnej w Wielki Piątek?
Kapłan
Komunia przyjmowana jest tego dnia tylko pod postacią chleba, a msza zaczyna się od okadzenia bocznego ołtarza.
Q 24Czym w liturgii mariawickiej okrywa się miejsce złożenia Sakramentu po puryfikacji?
Tiulem
Podczas procesji do grobu śpiewa się „Jezu Chryste Panie miły”, a na koniec odmawia się z wiernymi nieszpory.
Q 25Kto jest autorem Godzin Królewskich odprawianych w prawosławiu w Wielki Piątek?
Cyryl Aleksandryjski
Nabożeństwo to obejmuje prymę, tercję, sekstę, nonę i typikę; czyta się wtedy również fragmenty Starego Testamentu.
Q 26Który kardynał odprawił za zgodą Watykanu mszę pogrzebową w Wielki Piątek 2009 roku?
Tarcisio Bertone
Msza była wyjątkiem: upamiętniała ofiary trzęsienia ziemi w rejonie L’Aquili, choć Kościół łaciński nie sprawuje tego dnia Eucharystii.
Q 27Do kiedy mariawici katoliccy zostawiają welon na monstrancji po wielkopiątkowej mszy?
Rezurekcji
Po nabożeństwie nie ma błogosławieństwa Przenajświętszym Sakramentem, a po południu odprawia się nabożeństwo pasyjne.
Q 28Który arcybiskup zmodyfikował w latach 20. XX wieku liturgię mariawitów?
Jan Maria Michał Kowalski
Liturgia ta wywodzi się z katolickiego porządku usystematyzowanego po Soborze Trydenckim; w Wielki Piątek sprawuje się tylko liturgię uprzednio poświęconych darów.
Q 29W której diecezji mariawickiej zasłania się w Wielki Piątek okna kościoła ciemnym materiałem?
Lubelsko-podlaskiej
Charakterystyczne dla liturgii mariawickiej jest też takie ubranie głównego ołtarza, by uwaga wiernych skupiała się na wystawionym Sakramencie.
Q 30Z formularza jakiej daty odprawiana jest mariawicka Msza o Krwi Przenajdroższej Zbawiciela?
23 sierpnia
Podczas tej mszy czyta się Mękę Pańską według św. Łukasza, rozdziały 22 i 23.