Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een geiser is een natuurlijke heetwaterbron die op gezette tijden heet water en stoom de lucht in spuit. Echte geisers zijn zeldzaam: ze komen maar op een paar plekken op aarde voor. Deze quiz gaat over hoe een geiser werkt, waar de grote geiservelden liggen en welke beroemde bronnen er zijn, van Yellowstone tot Nieuw-Zeeland. Ook kunstmatige geisers, koudwatergeisers en zelfs geisers op een verre maan komen voorbij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk land ligt de Geysir, de bron waaraan alle geisers hun naam danken?
IJsland
De naam gaat terug op het werkwoord að gjósa, dat ‘uitbarsten’ betekent – van een vulkaan of van een thermische bron.
Q 02Wat betekent de naam van de beroemde geiser Old Faithful in het Nederlands?
Ouwe Betrouwbare
Old Faithful ligt in het Upper Geyser Basin en geldt als een van de grootste attracties van Yellowstone.
Q 03Welk mengsel spuit een geiser op min of meer gezette tijden de lucht in?
Heet water en stoom
Een geiser is een natuurlijke bron die door aardwarmte wordt verwarmd en geldt als een vulkanisch verschijnsel.
Q 04Waardoor worden de hete rotsen onder een geiser op hun beurt verwarmd?
Magma
Het begint met oppervlaktewater dat langzaam de grond in sijpelt en daar door het hete gesteente wordt opgewarmd.
Q 05Wat dringt na een eruptie langzaam weer een geiser binnen, waarna de cyclus opnieuw begint?
Grondwater
Eerst loopt de druk terug en koelt het water af tot onder het kookpunt; pas daarna vult de bron zich opnieuw.
Q 06Wat gooiden mensen in geisers, waardoor er veel vernield zijn?
Afval
Geisers zijn fragiele fenomenen: als de omstandigheden veranderen, gaan ze ‘dood’. Ook energiewinning heeft er veel verwoest.
Q 07Op welk eiland van Nieuw-Zeeland ligt het geiserrijke vulkanische gebied Taupo?
Noordereiland
Het merendeel van de Nieuw-Zeelandse geisers is sinds 1886 verdwenen, door menselijke of natuurlijke oorzaken.
Q 08Waarvoor gebruikten mensen Old Faithful vaak in de begindagen van het nationale park?
De was doen
Vlak bij de geiser staan de beroemde Old Faithful Inn en de Old Faithful Lodge.
Q 09In welke Amerikaanse staat ligt het geiserrijke Yellowstone National Park?
Wyoming
Yellowstone bevat verreweg het grootste en actiefste geiserveld ter wereld, verdeeld over negen bassins.
Q 10Welk middel werd door het water van de Geysir gemengd om een eruptie te forceren?
Zeep
Het middel veranderde de oppervlaktespanning van het water, zodat de ingedutte bron toch nog tot spuiten kwam.
Q 11In welk Duits gebied liggen de koudwatergeisers van Wallenborn en Andernach?
Eifel
De geiser van Andernach spuit tot 60 meter hoog; de Wallende Born in Wallenborn wordt ook wel ‘der Brubbel’ genoemd.
Q 12Welk opgelost gas laat koudwaterbronnen uitbarsten als een geiser?
Koolstofdioxide
Echte geisers zijn het niet, maar ze heten wel koudwatergeisers. De bekendste is Crystal Geyser bij Green River in Utah.
Q 13Van hoeveel factoren is het bestaan van een geiser afhankelijk?
Drie
Nodig zijn een waterhoudende grondlaag, een warmtebron en minstens één reservoir met een bijbehorend leidingsysteem.
Q 21Hoe heten plaatsen in vulkanische gebieden waar gassen aan de oppervlakte komen?
Fumarolen
Zulke gasbronnen komen, net als hete bronnen en kokende modder, op veel meer plaatsen voor dan geisers.
Q 22In welke Amerikaanse staat viel het geisergebied Beowawe in de jaren tachtig stil?
Nevada
Een geothermische krachtinstallatie in de buurt deed de beschikbare warmte afnemen, waarna de geisers ermee ophielden.
Q 23Welke eigenschap van de uitbarsting geldt als voornaam kenmerk van een echte geiser?
Periodiciteit
Daarom telt een bron die zonder ophouden heet water spuit strikt genomen niet mee, al krijgt ze vaak wel die naam.
Q 14Welke natuurgebeurtenis liet de Geysir in 2000 weer regelmatig spuiten?
Aardbeving
Aanvankelijk spoot de bron weer ongeveer acht keer per dag, daarna liep dat aantal gestaag terug.
Q 15Welk type geiser barst uit vanuit een waterpoel, meestal met een serie intense stralen?
Fonteingeisers
Het andere hoofdtype komt op uit een kegel van afzettingen en spuit meestal met één lange straal.
Q 16Welke geiser in Yellowstone geldt als de grootste ter wereld?
Steamboat Geyser
Hij ligt in het Norris Geyser Basin; de beroemdste geiser van het park, Old Faithful, staat in het Upper Geyser Basin.
Q 17Waarin verschillen geisers wezenlijk van gewone warme bronnen?
Ondergrondse structuur
Meestal leidt een kleine buis aan de oppervlakte via een of meer nauwe buizen naar grote opslagreservoirs in de bodem.
Q 18Uit welke stof bestaan de pluimen op Neptunusmaan Triton waarschijnlijk?
Stikstof
Wat deze verre geisers aandrijft, is nog niet bekend; mogelijk speelt opwarming door de zon een rol.
Q 19Waarmee wordt het koudere water boven in een geiser vaak vergeleken?
Deksel op een hogedrukketel
Door die druk van bovenaf blijft het hetere water onderin vloeibaar, ook bij temperaturen ver boven het kookpunt.
Q 20Door welk proces stijgt opgewarmd water onder een geiser op door poreuze rotsgrond?
Convectie
In het nauwe kanaal van de geiser zelf is zo'n stroming juist onmogelijk, waardoor de druk op het water onderin oploopt.
Q 24Hoe noem je water dat vloeibaar blijft bij temperaturen ver boven het kookpunt?
Superverhit
In een geiser gebeurt dat doordat het koudere water bovenin als een zware afsluiting op het hetere water eronder drukt.
Q 25Wat is het grootste nog bestaande geiserveld van Nieuw-Zeeland, gelegen bij Rotorua?
Whakarewarewa
Kleinere aantallen geisers zijn er elders in het gebied Taupo, onder meer bij Ketetahi, Tokaanu en Waiotapu.
Q 26Welke vulkaan vernietigde in 1886 met een uitbarsting het geiserveld Rotomahana?
Tarawera
Andere velden in Nieuw-Zeeland gingen juist door mensenhand verloren: door een stuwdam, een omgelegde rivier en energiewinning.
Q 27Op welk eiland van Hawaï ligt Nakalele Point, waar zeewater door de rots omhoog spuit?
Maui
Nakalele Point ligt op het noordelijkste punt van het eiland; hoe hoog het water opspat, hangt af van de golven en het weer.
Q 28Op welke hoogte boven zeeniveau ligt het Chileense geiserveld El Tatio?
4.200 meter
El Tatio ligt in het Andesgebergte en is het op twee na grootste geiserveld ter wereld.
Q 29Welke Nieuw-Zeelandse geiser, actief van 1900 tot 1904, was de grootst bekende ooit?
Waimangu
Hij bestond maar een paar jaar; ook veel andere geisers van het land zijn sinds 1886 verdwenen.
Q 30Hoe wordt de siliciumrijke afzetting genoemd waaruit conusgeisers omhoogkomen?
Geiseriet
Deze geisers spuiten meestal met één ononderbroken straal, die enkele seconden tot vele minuten kan aanhouden.