Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Olifanten zijn de grootste levende landdieren en behoren tot de intelligentste dieren op aarde. Ze rouwen om hun doden, gebruiken werktuigen en herkennen zichzelf in een spiegel. Deze quiz gaat over hun lichaamsbouw, hun kieswisselingen en dikke huid, de verschillen tussen Afrikaanse en Aziatische olifanten, en wat onderzoek over hun hersenen en sociale gedrag heeft onthuld. Verderop wachten pittige vragen over de evolutie van de slurfdieren en de wetenschappers die de soorten beschreven.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waarvoor gebruikt een olifant zijn grote oorflappen?
Om de lichaamstemperatuur te regelen
Olifanten verliezen moeilijk warmte via hun huid, omdat hun oppervlakte-inhoudratio vele malen kleiner is dan die van een mens.
Q 02Waarmee beschermt een olifant zijn huid tegen ultraviolet licht?
Met modder
Na het baden blaast de olifant met zijn slurf stof over zijn lichaam; dat droogt op en vormt een beschermende laag.
Q 03Tot welke orde van zoogdieren behoren de olifanten?
Slurfdieren
Olifanten zijn de enige nog levende vertegenwoordigers van deze orde; de mammoeten en mastodonten zijn uitgestorven.
Q 04Welke massa kan een mannelijke Afrikaanse olifant bereiken?
7.000 kg
Dezelfde mannetjes kunnen een hoogte van 4 meter bereiken; olifanten zijn daarmee de grootste levende landdieren.
Q 05Uit welke soorten bestaan de Afrikaanse olifanten volgens DNA-studies?
Savanneolifant en bosolifant
De IUCN en het World Conservation Monitoring Centre zien de kleinere vorm nog altijd als synoniem van de grotere; het debat loopt nog.
Q 06Hoe dik is de huid van een olifant op de rug?
2,5 cm
Ondanks die dikte is de huid erg gevoelig; rond de mond, de anus en de binnenkant van de oren is hij aanmerkelijk dunner.
Q 07Welke andere soorten dan olifanten vertonen voor zover bekend een dodenritueel?
Mensen en neanderthalers
Bij de dood van een familielid proberen olifanten het lichaam op te tillen en te begraven, waarna ze uren bij het lijk rondhangen.
Q 08Hoe zwaar zijn de hersenen van een olifant?
5 kg
De hersenen van de grootste walvissen zijn nauwelijks dubbel zo zwaar, terwijl hun lichaamsmassa 20 keer hoger kan liggen.
Q 09Hoeveel vingerachtige uiteinden heeft de slurfpunt van een Afrikaanse olifant?
Twee
De Aziatische olifant heeft er maar één; ook de ribbels op zijn kiezen zijn smaller, terwijl die van de Afrikaanse olifant meer ruitvormig zijn.
Q 10Welke natuuronderzoeker beschreef in 1758 als eerste een olifant uit het toenmalige Ceylon?
Carl Linnaeus
Georges Cuvier classificeerde in 1798 de Indische olifant; in 1940 werden drie vormen als ondersoorten van de Aziatische olifant samengebracht.
Q 11Hoeveel tanden heeft een olifant meestal?
26
Het gebit bestaat uit de snijtanden, bekend als de slagtanden, plus 12 premolaren en 12 molaren.
Q 12Hoe werd aangetoond dat Aziatische olifanten zichzelf in de spiegel herkennen?
Met een kruis geverfd op het hoofd
Alleen mensachtigen, tuimelaars en eksters slagen ook voor zo'n spiegeltest, wat zou wijzen op abstract denken.
Q 13Hoe lang duurt het leerproces bij jonge olifanten ongeveer?
10 jaar
Olifanten kunnen niet enkel op hun instinct overleven: ouders leren hen eten, werktuigen hanteren en hun plaats in de gemeenschap.
Q 21Welk hersendeel, gelinkt aan emotie en geheugen, is bij olifanten groter dan bij mensen?
Hippocampus
Dit verklaart mogelijk waarom olifanten kunnen lijden aan psychologische flashbacks en een equivalent van posttraumatische stressstoornis.
Q 22Welk deel van de genera boven 5 kilogram stierf uit tijdens de kwartaire ijstijd?
50%
De meeste Proboscidea verdwenen in het late pleistoceen; vermoedelijk speelde de mens een rol bij het uitsterven van de Europese Palaeoloxodon antiquus.
Q 23Waarvoor gebruiken olifanten de bladeren van de boom uit de ruwbladigenfamilie?
Om een bevalling in te leiden
Kenianen gebruiken dezelfde boom voor hetzelfde doel.
Q 14Uit welke tanden zijn de slagtanden van olifanten ontstaan?
Bovenste tweede snijtanden
Afhankelijk van de soort waren slagtanden recht, naar boven of onderen gebogen of zelfs spiraalvormig; sommige Proboscidea ontwikkelden ze onderaan.
Q 15Tot welke regio is het leefgebied van de bosolifant beperkt?
West- en Centraal-Afrika
De bosolifant is kleiner, heeft kleinere en meer afgeronde oren, dunnere en rechtere slagtanden en een anders gevormde kop.
Q 16Welke dieren zijn de naaste nog levende verwanten van de olifanten?
Zeekoeien en klipdassen
Samen vormen zij de clade Paenungulata binnen de superorde Afrotheria.
Q 17Hoe vaak wisselt een olifant gedurende zijn leven ongeveer van kiezen?
Zes keer
Nieuwe maaltanden groeien aan de achterkant aan en schuiven steeds een plaats op tot ze vooraan staan en uitvallen.
Q 18Welk geluid imiteerde een Afrikaanse olifant volgens onderzoek naar mimicry?
De piepgeluiden van Aziatische olifanten
Een andere olifant bootste vrachtwagens na, en een Indische olifant in een Zuid-Koreaanse zoo kon Koreaanse woorden nabootsen met zijn slurf in zijn mond.
Q 19Waarom ontwikkelden olifanten waarschijnlijk hun grote formaat?
Om te overleven op voedselarme vegetatie
Hetzelfde geldt voor andere megaherbivoren, zoals de uitgestorven Sauropoda; hun ledematen werden langer en hun voeten korter en breder.
Q 20Waarmee dekken olifanten zelfgegraven waterputten af zodat het water niet verdampt?
Met gekauwde stukken bast
Ze bedekken het geheel met zand en komen later terug om te drinken; takken gebruiken ze om vliegen weg te slaan of zich te krabben.
Q 24Welk percentage van hun volwassen hersengrootte hebben olifanten al bij de geboorte?
35%
Bij de meeste zoogdieren is dat 90%, bij chimpansees 54% en bij mensen 28%; na de mens hebben olifanten dus het meest te leren.
Q 25Welk kenmerk van hun aquatische voorouders hebben olifanten behouden?
Inwendige testikels bij mannetjes
Ook de anatomie van hun middenoor gaat terug op die waterbewonende voorouders.
Q 26Vanwaar werden de Borneodwergolifanten in 1521 naar Borneo gebracht?
Java
Ze werden gebracht door de sultan van Sulu; in hun oorsprongsgebied zijn de olifanten inmiddels uitgestorven.
Q 27Hoeveel uitgestorven soorten zijn er binnen de orde Proboscidea vastgesteld?
161
Binnen de orde vonden drie grote adaptieve radiaties plaats, de laatste leidde in het late mioceen tot de Elephantidae.
Q 28Hoeveel ondersoorten van de Afrikaanse olifant erkende Henry Fairfield Osborn in 1942?
Achttien
Morfologische gegevens deden dat aantal dalen; sinds de jaren 90 worden er nog slechts een savanne- en een bosvorm erkend.
Q 29Op welke leeftijd vindt de vijfde kieswisseling van een olifant ongeveer plaats?
40 jaar
De zesde en laatste set kiezen moet daarna de rest van het leven meegaan.
Q 30In welke clade worden olifanten samen met zeekoeien geklasseerd?
Tethytheria
Samen met de klipdassen vormen olifanten en zeekoeien daarnaast de ruimere clade Paenungulata binnen de superorde Afrotheria.