Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Pasen is het belangrijkste feest van het kerkelijk jaar, maar in de Lage Landen vooral ook een weekend van eieren zoeken, paasvuren en een extra vrije dag. Deze quiz gaat over beide kanten: het paasverhaal uit de evangeliën, de concilies die de paasdatum vastlegden, Bachs paascantates en de wonderlijke geschiedenis van de paashaas, die pas in 1682 voor het eerst werd beschreven. Van makkelijke vragen over Goede Vrijdag tot kennersvragen over quartodecimanen en de Friezenkerk in Rome.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welke dag herdenken christenen het lijden en de kruisdood van Jezus?
Goede Vrijdag
De opstanding die twee dagen later wordt gevierd, heet in kerkelijke taal ook wel de verrijzenis.
Q 02Op welke twee dagen van de week wordt Pasen gevierd?
Zondag en maandag
Beide dagen heten afzonderlijk eerste en tweede paasdag; daarna volgt een kerkelijke periode van vijftig dagen tot Pinksteren.
Q 03Door wie werd Jezus op de Olijfberg verraden, waarna hij werd gearresteerd?
Judas Iskariot
De arrestatie werd uitgevoerd door soldaten in dienst van de hogepriester, die hem vervolgens naar de Romeinse gouverneur brachten.
Q 04Welke Romeinse gouverneur was als enige bevoegd om Jezus ter dood te veroordelen?
Pontius Pilatus
Hij verklaarde openlijk geen reden voor een doodvonnis te zien, maar gaf toe aan de aanklagers en waste zijn handen 'in onschuld'.
Q 05Hoe heet de periode die in het liturgische jaar direct aan Pasen voorafgaat?
Goede Week
In Jeruzalem kreeg de paasliturgie na 313 een 'historisering': elke gebeurtenis kreeg een eigen dag en plaats in het Triduum Sacrum.
Q 06Bij welk populair paasspel wint degene wiens ei heel blijft?
Eiertikken
Tot eind 18e eeuw deden ook volwassenen mee aan dit spel, waarbij twee eieren tegen elkaar worden geslagen.
Q 07Welke ongerezen broden herinneren in Nederlandse supermarkten rond Pasen nog aan Pesach?
Matzes
De joden moesten vlak voor hun vertrek uit Egypte snel brood bakken zonder zuurdesem; tegenwoordig eten ook niet-joden ze met Pasen.
Q 08In welk deel van Nederland zijn paasvuren vooral populair?
Oosten
Wanneer het gebruik is ontstaan, is onbekend; vergelijkbare vreugdevuren branden rond dezelfde tijd op de Balkan en in Iran.
Q 09Welke zegen geeft de paus op eerste paasdag bij de Sint-Pietersbasiliek?
Urbi et orbi
De toespraak wordt in veel landen rechtstreeks op televisie uitgezonden, zodat katholieken buiten Rome de zegen kunnen ontvangen.
Q 10Welke misdadiger koos het volk om vrij te laten in plaats van Jezus?
Barabbas
Het was traditie dat bij het joodse feest Pesach een veroordeelde gratie kreeg; Pilatus rekende erop dat het volk geen moordenaar zou kiezen.
Q 11Op welke dag wordt sinds 2011 jaarlijks The Passion opgevoerd in een Nederlandse stad?
Witte Donderdag
Het evenement verhuist elk jaar naar een andere stad; in de kerkelijke traditie herdenkt die dag de instelling van de eucharistie.
Q 12In welk land werd de paashaas voor het eerst beschreven?
Duitsland
Mogelijk brachten Duitse migranten het gebruik naar Nederland, net zoals Duitsers hier de kerstboom introduceerden.
Q 13Wie brachten de paaseieren volgens het verhaal van rooms-katholieke ouders?
Paasklokken
Na het luiden tijdens de mis kregen ze vleugeltjes en vlogen ze door de lucht om de eieren op te halen.
Q 21Welk concilie herstelde de liturgische eenheid van het paastriduüm?
Tweede Vaticaans Concilie
Van de middeleeuwen tot halverwege de 20e eeuw werd paaszondag min of meer los gezien van de overige paasdagen.
Q 22In welk jaar werd de paashaas voor zover bekend voor het eerst in een boek beschreven?
1682
Via een vertaald Duits boek was het dier in ieder geval in 1825 ook in Nederland bekend; het had van oorsprong een pedagogisch karakter.
Q 23Welke cantate schreef Johann Sebastian Bach voor de eerste paasdag?
Christ lag in Todesbanden
Het werk draagt nummer 4; voor de tweede paasdag volgde cantate nummer 6, over de avond die valt op de weg naar Emmaüs.
Q 14Wie begroef Jezus in een graf dicht bij Golgotha?
Jozef van Arimathea
Jezus stierf op vrijdag, kort voor de joodse sabbat en op de vooravond van Pesach.
Q 15In welk jaar legde het Concilie van Nicea de regel voor de paasdatum vast?
325
Sindsdien valt het feest op de zondag na de eerste volle maan in de lente; bij datzelfde concilie werden Pesach en Pasen officieel ontkoppeld.
Q 16Welke paus voerde in 1582 de kalenderhervorming door die de orthodoxe kerken niet volgden?
Gregorius XIII
Doordat de orthodoxe kerken de juliaanse kalender aanhielden, valt hun paasdatum meestal op een andere dag dan die van de westerse kerken.
Q 17Op welk moment herkenden de Emmaüsgangers de opgestane Jezus?
Bij het breken van het brood
De twee volgelingen haastten zich daarna terug naar Jeruzalem, waar Jezus tijdens hun verslag plotseling in het midden van de discipelen verscheen.
Q 18In welke Nederlandse plaats wordt met Pasen het vlöggeln gehouden, een unieke optocht?
Ootmarsum
Uit dezelfde streek stamt het 20e-eeuwse paaslied 'Daar nu het feest van Pasen is', dat ook in Denekamp wordt gezongen.
Q 19Welk feest vormde met Pesach en Sjavoeot de drie grote joodse pelgrimsfeesten?
Soekkot
Van heinde en ver reisden mensen dan naar de tempel in Jeruzalem; Pesach werd samen met het Massotfeest in feite als één feest gevierd.
Q 20Wat gaat de paashaas in de Betuwe volgens een plaatselijk verhaal in het najaar plukken?
Hazelnoten
Ook buiten de lente heeft de haas volgens dit verhaal zijn mandje op de rug; in Australië is zijn concurrent sinds 1968 een buideldas.
Q 24Welk dier brengt in Thüringen en Westfalen de paaseieren in plaats van de haas?
Vos
Elders in het Duitse taalgebied lopen de varianten uiteen: een haan in Beieren, een kip in Tirol en een koekoek in Hannover.
Q 25Welk loflied werd volgens de Evangeliën gezongen tijdens het Laatste Avondmaal?
Halleel
De maaltijd was een Pesachviering in Jeruzalem, met wijn en brood; de vereiste kruiden en het woord 'ongezuurd' worden niet genoemd.
Q 26Met welke heiligendag valt Ederlezi samen, het Balkanfeest met eieren en vreugdevuren?
Sint-Jorisdag
Het feest valt op 6 mei, dezelfde dag waarop de Alevieten in Turkije hun voorjaarsvuren ontsteken.
Q 27Wat betekent het Litouwse woord aušrà, dat nauw verwant is aan de oorsprong van 'Easter'?
Dageraad
De woorden Ostern en Easter gaan terug op het Oergermaanse woord voor de windrichting waar de zon opkomt; het feest lijkt vernoemd naar de terugkerende zon.
Q 28Welke pelgrim schreef eind 4e eeuw een vroeg verslag van de paasviering in Jeruzalem?
Egeria
Na het Edict van Milaan in 313 konden pelgrims de paasgebeurtenissen vieren op de plekken waar ze zich volgens het verhaal hadden afgespeeld.
Q 29Welke vroegchristelijke groep werd geëxcommuniceerd omdat ze de oude paasdatum aanhield?
Quartodecimanen
Andere stromingen wilden het feest op de eerste zondag na 5 april of op de eerste zondag na het joodse paasfeest; aan een vaste datum dacht amper iemand.
Q 30In opdracht van welke kerk worden de paasbloemen op het Sint-Pietersplein ingezegend?
Friezenkerk
Het plein wordt traditiegetrouw rijkelijk versierd met bloemen die door Nederland worden geleverd voor de paastoespraak van de paus.