Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Vlinders zijn misschien wel de populairste insecten ter wereld, maar hoeveel weet je er echt van? De dagvlinders alleen al tellen bijna 19.000 soorten, verdeeld over zeven families. Deze quiz begint bij de kenmerken en families van de dagvlinders en duikt daarna diep in het leven van de beroemdste vlinder van allemaal: de monarchvlinder. Je krijgt vragen over zijn lange trek door Noord-Amerika, zijn gif, zijn nabootsers en de mythologische namen achter Danaus plexippus.
Alle 28 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe worden de Papilionoidea in het Nederlands doorgaans genoemd?
dagvlinders
Deze superfamilie omvat alle groepen die traditioneel onder die naam werden samengevat, inclusief de dikkopjes.
Q 02Met welk orgaan zuigt de monarchvlinder nectar op uit bloemen?
roltong
Het orgaan wordt ook gebruikt om uit regenplasjes, rottend fruit en dierlijke resten water en mineralen op te zuigen.
Q 03Wie publiceerde in 1758 de wetenschappelijke naam van de monarchvlinder in Systema naturae?
Carl Linnaeus
De soort heette toen nog Papilio plexippus; pas in 1780 werd ze in een ander geslacht geplaatst.
Q 04Van welke planten eten de rupsen van de monarchvlinder de bladeren?
zijdeplanten (Asclepias)
In het Engels heet de onderfamilie daarom milkweed butterflies, wat vertaald kan worden met zijdeplant-vlinders.
Q 05In welk land overwintert de oostelijke populatie van de monarchvlinder?
Mexico
De nakomelingen van de nakomelingen vliegen in de herfst vanuit het noorden van de Verenigde Staten terug naar het zuiden.
Q 06Hoe zien de antennen van de Papilionoidea eruit?
draadvormig met een verdikt uiteinde
Ook de manier waarop de vleugels in rust boven het lichaam tegen elkaar worden gevouwen is kenmerkend voor de groep.
Q 07Wat is de wetenschappelijke naam van de monarchvlinder?
Danaus plexippus
Het geslacht telt nog elf andere soorten, die in de regel niet moeilijk uit elkaar te houden zijn.
Q 08Waarom worden monarchvlinders door veel insecteneters gemeden?
ze slaan gifstoffen uit hun voedselplant op
Het lichaam van de volwassen vlinder behoudt de giftige verbindingen die het dier als rups bij elkaar heeft gegeten.
Q 09Hoe lang leeft een volwassen monarchvlinder normaal gesproken?
twee tot vijf weken
Tijdens de trek naar het noorden zetten de vrouwtjes eitjes af, zodat de volgende generatie de reis voortzet.
Q 10Welke bergketen scheidt de twee Noord-Amerikaanse populaties van de monarchvlinder?
Rocky Mountains
De westelijke populatie is klein; de oostelijke is veel groter en wordt door haar trekgedrag in grote delen van de wereld aangetroffen.
Q 11Welke Nederlandse naam dragen de vlinders uit de familie Pieridae?
witjes
De familie werd in 1820 door Swainson beschreven; vuurvlinders en blauwtjes horen daarentegen bij de Lycaenidae.
Q 12Welk museum ontwikkelde in 2021-2025 een AI-model om Papilionoidea te herkennen?
Naturalis
Het model herkent vooral Zuidoost-Aziatische soorten aan de onderzijde van de vleugels en werd getraind op gevouwen collectie-exemplaren.
Q 13Tot hoeveel kilometer van de geboortegrond trekt de monarchvlinder?
4.500 kilometer
Wat afgelegde afstanden betreft spant de soort de kroon onder alle migrerende vlinders.
Q 21Naar welke Nederlandse stadhouder is de naam monarchvlinder vernoemd?
Willem III van Oranje
Protestantse emigranten in Amerika gaven de vlinder die naam vanwege de oranje kleur; de stadhouder was ook koning van Engeland.
Q 22Naar welke mythologische figuur verwijst de geslachtsnaam van de monarchvlinder?
Danaos, koning van Libië
Hij vluchtte met zijn vijftig dochters, de Danaïden, naar Argos om hen te redden van een gedwongen huwelijk.
Q 23Hoe heten de individuele oogjes waaruit het facetoog van een vlinder is opgebouwd?
ommatidiën
De ogen van de monarchvlinder zijn ovaal en zwart, omgeven door witte vlekjes, en kunnen ook ultraviolet licht waarnemen.
Q 14Waarvoor gebruikt de monarchvlinder zijn sterk verkleinde voorste potenpaar?
als poetsorgaan voor de antennes
De twee andere potenparen zijn veel groter, eindigen in haakachtige klauwtjes en dienen om zich vast te houden.
Q 15Welk deel van alle vlindersoorten bestaat ongeveer uit Papilionoidea?
12 procent
De overgrote meerderheid van de vlinders bestaat dus uit nachtvlinders, die niet tot deze superfamilie behoren.
Q 16Hoe heten de vlinders uit de familie Hesperiidae in het Nederlands?
dikkopjes
Latreille beschreef de familie in 1809; de prachtvlinders vormen de familie Riodinidae en de pages de Papilionidae.
Q 17Hoe wordt de monarchvlinder in Australië genoemd?
wanderer
De naam betekent zwerver; westwaarts heeft de soort behalve Australië ook grote delen van Azië bereikt.
Q 18Hoeveel exemplaren kunnen sommige groepen overwinterende monarchvlinders bevatten?
meer dan 20 miljoen
De vlinders verzamelen zich in enkele beboste gebieden in reusachtige groepen op bomen.
Q 19Op welk eiland komt een populatie monarchvlinders met witte vleugels voor?
Hawaï
Daar leven vogels die immuun zijn voor het gif van de vlinder; de witte vorm valt hen waarschijnlijk minder op dan de oranje.
Q 20Hoeveel soorten telt de superfamilie Papilionoidea?
bijna 19.000
Sinds de revisie van de orde Lepidoptera in 2011 horen ook de familie Hedylidae en de vroegere superfamilie van de dikkopjes erbij.
Q 24In welk geslacht plaatste Jan Krzysztof Kluk de monarchvlinder in 1780?
Danaus
De naam wordt uitgesproken als dana-us; het oorspronkelijke geslacht Papilio is nu beperkt tot de grote pages.
Q 25Naar wie verwijst het epitheton plexippus in de wetenschappelijke naam van de monarchvlinder?
een van de vijftig zonen van Aigyptos
Deze Plexippus trouwde uiteindelijk toch met Amphicomone, die hem in de huwelijksnacht doodde.
Q 26Welke voormalige superfamilie werd in 2011 bij de Papilionoidea ingedeeld?
Hesperioidea
De herindeling volgde op de revisie van de orde Lepidoptera door Van Nieukerken en collega's; ook de familie Hedylidae verhuisde mee.
Q 27Welke ondersoort van de monarchvlinder trekt niet en komt vooral voor op Caribische eilanden?
megalippe
Ook het taxon nigrippus trekt niet; het komt voor in Midden-Amerika ten zuiden van Nicaragua en in het noorden van Zuid-Amerika.
Q 28Wie schreef Musei Petiveriani, het werk met de eerste vermelding van de monarchvlinder?
James Petiver
De chirurg Robert Rutherford had de soort voor hem uit Carolina meegebracht; de vermelding uit 1699 is nogal summier.