Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Dekalog, czyli Dziesięcioro Przykazań, to zbiór podstawowych nakazów moralnych judaizmu, przyjęty później przez chrześcijan. Według Biblii Bóg podyktował go Mojżeszowi na górze Synaj, a tablice z jego tekstem trafiły do Arki Przymierza. Quiz sprawdza, jak dobrze znasz historię i treść Dekalogu: skąd wzięła się nazwa, czym różnią się jego wersje w Księdze Wyjścia i Powtórzonego Prawa oraz jak dzielą przykazania katolicy, luteranie i judaizm. Druga część dotyczy słynnego filmu „Dziesięcioro przykazań” z 1956 roku z Charltonem Hestonem – od fabuły po kulisy rozstąpienia Morza Czerwonego.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto gra Mojżesza w filmie „Dziesięcioro przykazań” z 1956 roku?
Charlton Heston
W obsadzie znaleźli się też m.in. Anne Baxter, Edward G. Robinson, Yvonne De Carlo i Vincent Price.
Q 02Co czcił lud Izraela, gdy Mojżesz w gniewie rozbił pierwsze tablice z Dekalogiem?
złotego cielca
Drugie tablice Mojżesz musiał już sporządzić sam, by tekst mógł zostać wyryty powtórnie.
Q 03Kto wyreżyserował film „Dziesięcioro przykazań” z 1956 roku?
Cecil B. DeMille
Scenariusz oparto m.in. na powieściach „Prince of Egypt” Dorothy Clarke Wilson i „Pillar of Fire” J.H. Ingrahama oraz na przekazach Filona z Aleksandrii i Józefa Flawiusza.
Q 04Jak ma na imię córka faraona, która znajduje niemowlę w nadnilowej trzcinie i nazywa je Mojżesz?
Bitia
Księżniczka uznaje znalezione dziecko za znak od zmarłego męża; w finale, już nawrócona, opuszcza Egipt razem z Hebrajczykami.
Q 05Kto zostaje zmuszony do zbudowania bożka ze złota, gdy lud uznaje Mojżesza za zmarłego?
Aaron
Większość Hebrajczyków składa bożkowi ofiary i urządza dekadencką orgię, podczas gdy Mojżesz odbiera na szczycie góry tablice.
Q 06Jak ma na imię córka szejka Jetro, którą Mojżesz poślubia na wygnaniu wśród Midianitów?
Sefora
Mojżesz zasłużył na jej rękę, ratując córki szejka przed Amalekitami; Midianici również czczą hebrajskiego boga pod Bożą Górą.
Q 07Gdzie według Biblii przechowywano drugie tablice z Dekalogiem aż do zburzenia pierwszej Świątyni?
Arka Przymierza
Chodzi o Świątynię Jerozolimską; pierwsze tablice nie przetrwały gniewu Mojżesza.
Q 08Jak dosłownie brzmi po hebrajsku przykazanie, które tradycyjnie przetłumaczono jako zakaz zabijania?
„Nie morduj!”
Tradycyjne tłumaczenie uznaje się za poważny błąd teologiczny, dlatego nowsze wydania Biblii i katechizmów go korygują.
Q 09W jakiej mowie Jezusa, według jednego z poglądów, podkreślono wartość i znaczenie Dekalogu?
kazanie na górze
Wiele wyznań chrześcijańskich uważa jednak Dekalog za część Starego Przymierza, doceniając go głównie jako praktyczną wskazówkę moralną.
Q 10Jak dosłownie tłumaczy się greckie słowo „dekalogos”, od którego pochodzi nazwa Dekalog?
dziesięć słów
W tradycji żydowskiej ten sam zbiór nosi nazwę Dziesięć Oświadczeń (Aseret ha-Dibrot).
Q 11W jakiej krainie Hebrajczyków Ramzes nadzoruje budowę miasta na jubileusz Setiego?
Goszen
Opóźnienia w budowie Ramzes tłumaczy wiarą Hebrajczyków w wyzwoliciela, po czym nowym nadzorcą zostaje Mojżesz.
Q 12Które żydowskie święto upamiętnia przekazanie Dekalogu Mojżeszowi na górze Synaj?
Szawuot
Według Dziejów Apostolskich właśnie podczas tego Święta Tygodni na Maryję i Apostołów zstąpił w Jerozolimie Duch Święty.
Q 13Jak ma na imię lewitka, która w filmie puszcza nowo narodzonego syna w koszu do Nilu?
Jokebed
Rozkaz zabicia hebrajskich noworodków płci męskiej wydał faraon Ramzes I, by zapobiec proroctwu o wyzwolicielu.
Q 21Z jakim filmem „Dziesięcioro przykazań” przegrało Oscara w kategorii najlepszy film?
„W 80 dni dookoła świata”
Z siedmiu nominacji film zamienił na statuetkę tylko jedną – za efekty specjalne.
Q 22Na ile dni Mojżesz zamienia wody Nilu w krew podczas święta Chnuma?
7
Kolejne plagi Ramzes tłumaczy zjawiskami naturalnymi i długo odmawia uwolnienia Hebrajczyków.
Q 23W którym przekładzie Biblii zawarty jest najstarszy, starożytny żydowski podział Dekalogu?
Septuaginta
W I wieku stosowali go m.in. Józef Flawiusz i Filon z Aleksandrii; dziś uznaje go m.in. Cerkiew prawosławna i większość zborów protestanckich.
Q 14Który podział Dekalogu stosują Kościół katolicki i kościoły starokatolickie?
augustyński
Wywodzi się od św. Augustyna z Hippony i łączy zakaz kultu przedmiotów z zakazem posiadania innych bogów, za to rozdziela dwa rodzaje pożądania.
Q 15Która stacja w USA od 1973 roku emituje „Dziesięcioro przykazań” co roku w okresie wielkanocnym?
ABC
Film wznawiano też w amerykańskich kinach – w 1966, 1972 i 1990 roku.
Q 16Kogo zabija Nefretiri, by nie stracić ukochanego Mojżesza?
Memnet
Ofiara była piastunką Bitii i jedynym świadkiem znalezienia Mojżesza w Nilu – zdradziła Nefretiri, że jest on synem hebrajskich niewolników.
Q 17W jakim dziele Marcina Lutra luteranie znajdują katechetyczną wersję Dekalogu?
„Mały Katechizm”
Każde przykazanie ma tam swoje objaśnienie; sam podział luterański to niewielka modyfikacja podziału augustyńskiego z XVI wieku.
Q 18Kim jest Baka, którego Mojżesz zabija, broniąc hebrajskiego kamieniarza?
głównym architektem Egiptu
Baka chciał zachłostać na śmierć kamieniarza, który sprzeciwił się uczynieniu nosiwodki Lilii jego nałożnicą.
Q 19Jak w Księdze Powtórzonego Prawa nazwana jest góra, na której Mojżesz otrzymał Dekalog?
Horeb
Księga Wyjścia nazywa tę górę Synaj; według Biblii Bóg podyktował tam tekst Mojżeszowi słowo po słowie podczas wędrówki z Egiptu do Kanaanu.
Q 20Ile tradycji podziału tekstu Dekalogu na poszczególne przykazania zasadniczo się wyróżnia?
4
Większość wyznań przyjmuje jedną z nich; sposób podziału zależy od przyjętej tradycji, a nie od samego tekstu.
Q 24Z którego roku pochodzi niemy film, którego prolog przerobiono na „Dziesięcioro przykazań”?
1923
Reżyser chciał w nowej wersji ulepszyć sekwencję rozstąpienia się Morza Czerwonego ze swojego wcześniejszego filmu.
Q 25Do pracy w jakiej kopalni na Synaju zostaje skazany ukochany nosiwodki Lilii?
miedzi
Wyrok wydaje nowy rządca, który zmusza też Lilię, by została jego nałożnicą.
Q 26Jak ma na imię syn Mojżesza, z którym ten wypasa owce na wygnaniu?
Gerszom
Właśnie od tego chłopca Ramzes każe później rozpocząć rzeź pierworodnych Hebrajczyków.
Q 27Z kultem której egipskiej bogini historycy łączą niektóre treści Dekalogu?
Maat
Podobne treści badacze dostrzegają też w egipskich 42 negatywnych oświadczeniach.
Q 28W jakim nowojorskim kinie odbyła się premiera „Dziesięciorga przykazań” w 1956 roku?
Criterion Theatre
W chwili premiery był to najdroższy film w historii kina, a zarazem ostatni i jedyny panoramiczny obraz swojego reżysera.
Q 29Do którego wieku n.e. sięga tradycja talmudycznego podziału Dekalogu?
III
To podział powszechnie uznawany we współczesnym judaizmie, który porzucił starszy podział starożytny.
Q 30W którym roku „Dziesięcioro przykazań” wpisano do amerykańskiego Narodowego Rejestru Filmowego?
1999
Do rejestru trafiają filmy uznane za „znaczące kulturowo, historycznie bądź estetycznie”.