Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Religia starożytnych Rzymian zaczynała się od bezosobowych bóstw każdej drobnej czynności, a skończyła na greckich Olimpijczykach, frygijskiej Kybele i ubóstwianych cesarzach. Ten quiz prowadzi przez wszystkie te warstwy: bogów rolniczych i domowych, wpływy etruskie i greckie, kulty Wschodu oraz mity o Eneaszu, Romulusie i porwaniu Sabinek. Pytania układają się od łatwych do eksperckich, więc sprawdzą się na lekcji historii i na wieczorze quizowym.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która bogini strzegła wnętrza rzymskiego domu, mając za symbol domowe ognisko?
Westa
Podział był wyraźny: ta bogini czuwała nad sferą wpływów pani domu, a Janus opiekował się wyłącznie sprawami męskimi.
Q 02Bogiem czego był Saturn, na którego cześć Rzymianie obchodzili Saturnalia?
Zasiewów
Święto Saturna przypadało 17 grudnia i było jednym z kilku rolniczych świąt, które przetrwały w kalendarzu rzymskim.
Q 03Co było pierwotnym symbolem Janusa, boga wejścia i wyjścia?
Drzwi
Z czasem symbolem Janusa stały się bramy, a samego boga zaczęto wyobrażać z dwiema twarzami zwróconymi w przeciwne strony.
Q 04Jakie wydarzenie sprawiało, że otwierano bramę Janusa przy Forum od strony Kwirynału?
Wojna
Zamknięcie tej bramy oznaczało, że Rzym żyje w pokoju.
Q 05Wraz z rozkwitem czego rozwinął się w Rzymie kult Merkurego?
Handlu
Stara religia rzymska w ogóle nie znała Merkurego; jego kult pojawił się, gdy władza Rzymu sięgnęła poza granice Italii.
Q 06Jak nazywano główne święto bogini Ceres, obchodzone w Rzymie 19 kwietnia?
Ceresalia
Ceres zajmowała ważne miejsce w kalendarzu rzymskim już od stycznia, bo czuwała nad wzrostem zboża w kolejnych fazach jego rozwoju.
Q 07Jak nazywano w religii rzymskiej bóstwa opiekujące się spiżarnią?
Penaty
Wszystkim duchom opiekuńczym domu oddawano zawsze część spożywanego posiłku.
Q 08Jakie trzy cechy charakteryzują pierwotną postać religii rzymskiej?
Praktyczność, konkretność i bezosobowość
Wierzenia starożytnych Rzymian były ściśle związane z życiem chłopskiego społeczeństwa.
Q 09Ile Sybilli znali Grecy?
Dziewięć
Sybilla miała być słynną wieszczką Gai, a legenda o jej księgach odegrała ogromną rolę w zespoleniu kultów greckich i rzymskich.
Q 10Z którą grecką boginią utożsamiono Fortunę, co bardzo wzmocniło jej znaczenie?
Tyche
Fortunę czczono szczególnie łącznie z Merkurym; według jednej z wersji jej kult sprowadził do Rzymu król Ankus Marcjusz.
Q 11Jaką łacińską formułą streszczano umowny stosunek Rzymian do ich bogów?
Do ut des
W oczach innych ludów Rzymianie uchodzili za pobożnych, ale ich stosunek do bogów był równie poważny, co praktyczny.
Q 12Czego Rzymianie oczekiwali od bóstw oblężonego miasta, modląc się do nich w czasie wojny?
Przeprowadzki do Rzymu
Ta „gościnność” wobec cudzych bogów otwierała drogę obcym wierzeniom i przyspieszała przemiany religii rzymskiej.
Q 13Do jakiego wyobrażenia bogów doszli Rzymianie dzięki Etruskom, porzucając animizm?
Antropomorfizmu
To od Etrusków Rzymianie nauczyli się przedstawiać bogów w postaci posągów i rzeźb o ludzkich kształtach.
Q 21Jakim łacińskim terminem określano bogów przybyszów, w odróżnieniu od bóstw rodzimych?
Novensides
Bóstwa rodzime nosiły z kolei miano di indigetes; zespolenie obu grup z bogami greckimi było niemal całkowite.
Q 22Do ilu mężów wzrosła ostatecznie liczba kapłanów strzegących ksiąg sybillińskich?
15
Tarkwiniusz Pyszny powierzył odkupione od staruszki księgi początkowo tylko dwóm kapłanom.
Q 23Na którym wzgórzu ślubowano w 496 r. p.n.e. świątynię dla trójcy Ceres, Libera i Libery?
Awentyn
Była to pierwsza poświadczona źródłowo decyzja podjęta na podstawie ksiąg sybillińskich.
Jak zwano najstarsze monety rzymskie, na których przedstawiano dwutwarzowego Janusa?
Q 14W którym mieście Kampanii przebywała według legendy rzymska Sybilla?
Kyme
Łacińska nazwa tego miasta brzmi Cumae; to właśnie tam Eneasz znalazł później wejście do świata podziemnego.
Q 15Któremu bogu poświęcone było rzymskie święto dożynek obchodzone 21 sierpnia?
Consusowi
Ten sam bóg miał drugie święto 15 grudnia, gdy zwożono zboże do spichlerzy; odtąd ziarno przechodziło pod opiekę bogini Ops.
Q 16Czym stawał się geniusz człowieka po opuszczeniu go w godzinę śmierci?
Manem
Według Rzymian geniusz wstępował w człowieka z chwilą przyjścia na świat.
Q 17Jak nazywano święte księgi etruskie, znane dzięki przekazom Rzymian?
Etrusca Disciplina
Księgi te mówiły, jak zakładać miasta, budować świątynie, interpretować niebo i wróżyć z wnętrzności zwierząt.
Q 18Od którego wieku p.n.e. datują się co najmniej wpływy greckie na religię rzymską?
V
Helleńskie wierzenia i mity przenikały do Rzymu dzięki rozwijającym się stosunkom handlowym i politycznym.
Q 19W jakiego rzymskiego bożka przekształcił się grecki bóg śmierci Tanatos?
Morsa
Tą samą drogą greckie duchy zemsty, Erynie, stały się rzymskimi Furiami.
Q 20Jak Rzymianie nazywali stróżów kobiet, żeńskie odpowiedniki geniuszy?
Junony
Geniusze byli przedstawicielami siły życiowej mężczyzny i pozostawali w bliskim pokrewieństwie z duchami przodków.
Aes grave
W samym mieście symbolem Janusa była brama przy Forum od strony Kwirynału.
Q 25Kiedy Rzymianie obchodzili święto bogini Fortuny?
24 czerwca
Według jednej z tradycji to król Serwiusz Tuliusz, syn niewolnicy wyniesiony przez los na tron, wzniósł Fortunie dwie świątynie.
Q 26Jaki kalendarz zawierały święte księgi Etrusków?
Brontoskopiczny
Jeszcze za cesarza Klaudiusza etruska wiedza religijna cieszyła się wielkim autorytetem, co potwierdza Tacyt.
Q 27Ku czci którego boga podziemnego obchodzono w Rzymie święto Agonium?
Wejowisa
Święto to przypadało 21 maja, a imię boga zapisywano także jako Wediowis.
Q 28Które rzymskie bóstwo opiekowało się kołyską dziecka?
Cunina
Nawet pierwsze wyjście dziecka z domu miało własnych opiekunów – dwa bóstwa o imionach Interduca i Domiduca.
Q 29Kto wyrzeźbił słynny posąg Jowisza w rzymskiej świątyni kapitolińskiej?
Vulca z Wejów
Całą świątynię wznieśli architekci etruscy według własnych wzorów, a posąg przedstawiał Jowisza utożsamianego z etruskim Tinią.
Q 30Które bóstwo rzymskie opiekowało się nawożeniem ziemi?
Sterculinius
Samo przygotowanie pola do zasiewu należało do trzech bóstw orki: Vervacatora, Redaratora i Obaratora.