Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Nowy Testament to druga część Biblii chrześcijańskiej – zbiór ksiąg spisanych po grecku w pierwszych dziesięcioleciach po Chrystusie, od ewangelii po Apokalipsę. Quiz sprawdza, co wiesz o autorach i datowaniu ksiąg, o sporach wokół listów Pawła oraz o tym, jak przez stulecia ustalano kanon – od Marcjona i Atanazego po Lutra i Sobór trydencki. Kilka pytań dotyczy także życia Pawła z Tarsu, autora największej liczby ksiąg zbioru.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z ilu ksiąg składa się Nowy Testament?
27
Sobór trydencki w 1546 roku po raz pierwszy w dziejach Kościoła uznał sprawę kanonu za artykuł wiary i poparł go anatemą.
Q 02Z którą z kolei ewangelią Dzieje Apostolskie dzielą tego samego anonimowego autora?
Trzecią
Głównym tematem księgi jest rozszerzanie się chrześcijaństwa w Cesarstwie Rzymskim, przede wszystkim przez misje Pawła z Tarsu.
Q 03Jak nazywa się łaciński przekład, w którym Hieronim użył tytułu Novum Testamentum?
Wulgata
Właśnie z tej łacińskiej formy tytuł zbioru zapożyczył język polski.
Q 04W jakiej odmianie języka greckiego napisano księgi Nowego Testamentu?
Koine
Księgi napisało piętnastu lub szesnastu autorów, a skierowane są do osób indywidualnych lub wspólnot chrześcijańskich.
Q 05W którym roku wojna żydowska doprowadziła do zburzenia Jerozolimy?
70
Odtąd Jerozolima przestała być centralnym ośrodkiem chrześcijaństwa, które przekształciło się w religię uniwersalną.
Q 06Które państwo jako pierwsze stało się chrześcijańskie, około połowy III wieku?
Armenia
Najstarsze ormiańskie rękopisy zawierały Trzeci List Pawła do Koryntian, który ostatni raz pojawił się jako dodatek w wydaniu z 1815 roku.
Q 07Ile „listów” znajduje się w Nowym Testamencie?
21
Nie wszystkie są korespondencją: List do Hebrajczyków wygląda na wczesnochrześcijańską mowę, a 1. List Jana na traktat doktrynalny.
Q 08Do kogo adresowane są tzw. listy pasterskie?
Tymoteusz i Tytus
Od XIX wieku przyjmuje się, że zredagował je nieznany z imienia autor, opierając się na autorytecie Pawła, najwcześniej pod koniec I wieku.
Q 09Komu autor Ewangelii Łukasza dedykuje swoje dzieło we wstępie?
Teofilowi
Autor zaznacza, że wielu już wcześniej próbowało ułożyć opowiadanie o tych zdarzeniach na podstawie relacji naocznych świadków.
Q 10Czyim sekretarzem był Marek według wczesnochrześcijańskich źródeł z II wieku?
Piotra Apostoła
Te same źródła podają, że Mateusz i Jan byli uczniami Jezusa, a Łukasz towarzyszył Pawłowi w wyprawach misyjnych.
Q 11W jakim języku zapisano zwrot „brit chadasza”, źródło terminu „Nowy Testament”?
Hebrajski
Tłumacze Septuaginty oddali go greckim zwrotem kainē diathēkē, czyli dosłownie „nowy testament”.
Q 12Którego pisma już nikt współcześnie nie uważa za dzieło Pawła?
List do Hebrajczyków
Jego autor pozostaje anonimowy, podobnie jak autorzy pseudoepigrafów Jakuba, Judy oraz pierwszego i drugiego Piotra.
Q 13Kto w 367 roku jako pierwszy użył słowa „kanon” wprost na określenie ksiąg Nowego Testamentu?
Atanazy z Aleksandrii
Księgom kanonicznym przeciwstawił apokryfy; oba terminy utrwaliły się od jego czasów w piśmiennictwie i nauce.
Q 21Kto około 140 roku uznał za natchnione jedynie Ewangelię Łukasza i listy Pawła?
Marcjon
Orygenes dzielił później księgi na Ewangelie i „Apostołów”, a za „poza dyskusją” uważał tylko cztery Ewangelie.
Q 22Kto pierwszy cytował niemal wszystkie księgi Nowego Testamentu, traktując zbiór jako całość?
Ireneusz z Lyonu
Uważał kanon „jednej Ewangelii w poczwórnej formie” za zamknięty, a do „Apostołów” zaliczał także Pasterza Hermasa.
Q 23Kto jako pierwszy konsekwentnie używał terminu „Nowy Testament” na określenie zbioru ksiąg?
Orygenes
Od IV wieku używano już niemal wyłącznie tego tytułu; wcześniej, w I i II wieku, oznaczał on nową moralność i nową formę kultu.
Q 14Z tekstu ilu listów wynika, że ich autorem jest Paweł z Tarsu?
13
Listy skupiają się na wierze, moralności i życiu codziennym wspólnot, a nie – jak ewangelie – na opowieści o początkach chrześcijaństwa.
Q 15Która księga Nowego Testamentu uchodzi za najstarszą według powszechnej opinii biblistów?
Pierwszy list do Tesaloniczan
Paweł napisał go prawdopodobnie na początku 52 roku, choć część badaczy przesuwa jego powstanie na rok 50.
Q 16Ile listów Pawła współczesna krytyka przyjmuje bez zastrzeżeń jako autentyczne?
7
Są to cztery duże listy – do Rzymian, dwa do Koryntian i do Galatów – oraz trzy krótsze: do Tesaloniczan, Filipian i Filemona.
Q 17Do ilu ksiąg Marcin Luter napisał krytyczne wstępy w przekładzie z 1522 roku?
Czterech
Nie usunął ich z przekładu, lecz przesunął na koniec wydania; w ostatniej edycji z 1545 roku uznał ich kanoniczność.
Q 18Jak nazywa się hipotetyczne źródło użyte przy redagowaniu ewangelii Mateusza i Łukasza?
Q
Piśmiennictwo pierwszego okresu w większości zaginęło, a jego ślady zachowały się jedynie u późniejszych autorów.
Q 19Kto w „Historii Kościelnej” podzielił księgi Nowego Testamentu na trzy kategorie?
Euzebiusz z Cezarei
Do pierwszej grupy zaliczył dwadzieścia dwie księgi uznawane niemal przez wszystkie Kościoły, do drugiej m.in. listy Jakuba i Judy.
Q 20W księdze którego proroka po raz pierwszy pojawił się zwrot o „nowym przymierzu”?
Jeremiasza
Prorok zapowiada dni, w których Pan zawrze nowe przymierze z domem Izraela i z domem Judy.
Q 24Jak nazywa się syryjska wersja Nowego Testamentu z V wieku, licząca dwadzieścia dwie księgi?
Peszitta
Wersja ta utrwaliła się wśród wschodnich Syryjczyków po soborze w Efezie z 431 roku, gdy oddzielili się jako nestorianie.
Q 25Kiedy prawdopodobnie powstał list Klemensa Rzymskiego z najstarszymi cytatami z ksiąg NT?
95 lub 96
Klemens przytaczał słowa Jezusa z ewangelii Marka, Mateusza i Łukasza, choć nie używał jeszcze terminu „ewangelia”.
Q 26Jaki przedział lat zakłada tzw. datacja dłuższa powstania Nowego Testamentu?
50–170
Zaproponowali ją w połowie XIX wieku badacze ze szkoły tybińskiej, wskazując na polemiki typowe dla chrześcijaństwa II wieku.
Q 27W którym roku Kościół rzymski zatwierdził listę Atanazego na synodzie?
382
Kościoły afrykańskie zrobiły to nieco później – na synodach w Kartaginie w 390 roku i w Hipponie w 393 roku.
Q 28Stela z którego chińskiego miasta (781 rok) głosi, że Chrystus pozostawił 27 ksiąg?
Xi’an
Inskrypcja w językach syryjskim i chińskim świadczy, że pełny zbiór znano wcześnie także na Dalekim Wschodzie.
Q 29Jakim stosunkiem głosów Sobór trydencki uchwalił w 1546 roku dekret De canonicis scripturis?
24 do 15
Szesnastu uczestników było nieobecnych; sprawę kanonu rozważano na wniosek papieża Pawła III od sesji 12 lutego.
Q 30Kto jest autorem „Apologetyki totalnej” z 1962 roku, broniącej wiarygodności Nowego Testamentu?
Wincenty Kwiatkowski
Przeciwne stanowisko zajął w 1971 roku Zygmunt Poniatowski, który uznał, że ewangelie nie pozwalają wyjść poza obraz „Chrystusa wiary”.