Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Stal to stop żelaza z węglem, bez którego nie byłoby mostów, samochodów ani statków. O jej cechach decydują ułamki procenta węgla i dodatki stopowe. Quiz sprawdza wiedzę o składzie i budowie stali, jej właściwościach mechanicznych, światowej produkcji oraz o historii i działaniu stali nierdzewnej. Każde pytanie ma cztery odpowiedzi i krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która cecha stali oznacza opór stawiany przy próbie wciskania w nią innych przedmiotów?
twardość
Rośnie ona wraz z procentową zawartością węgla w stali.
Q 02Od jakiego materiału odróżnia stal ogólnie przyjęta granica 2% węgla?
żeliwo
Wyjątkiem jest ograniczona liczba stali chromowych, które mogą zawierać więcej niż 2% węgla.
Q 03Do wyrobu czego początkowo wyłącznie używano stali nierdzewnej?
sztućców
Dziś robi się z niej także cysterny mleczarskie, łopatki turbin parowych, narzędzia chirurgiczne i niecki basenów.
Q 04Czyje prawo obowiązuje w stali w zakresie naprężeń sprężystych?
Hooke’a
Sprężystość to zdolność materiału do odzyskiwania pierwotnej postaci, gdy przestają działać odkształcające go siły.
Q 05Co znaczy francuskie słowo „inoxydable”, od którego pochodzi nazwa INOX?
nieutleniający się
Mianem INOX określa się grupę stali odpornych na czynniki atmosferyczne, rozcieńczone kwasy i roztwory alkaliczne.
Q 06Czyim nazwiskiem nazwano moduł sprężystości podłużnej, wynoszący dla stali 205–210 GPa?
Younga
Oznacza się go literą E, a jego wartość podaje się w gigapaskalach.
Q 07Który kraj był w 2014 roku drugim po Chinach producentem stali na świecie?
Japonia
Tamtejsze huty dały wtedy 110,7 mln ton, czyli 6,65% światowej produkcji; trzecie były Stany Zjednoczone.
Q 08W jakim angielskim mieście pracował w laboratoriach Brown Firth twórca nazwy „stal nierdzewna”?
Sheffield
Laboratoria te pracowały na potrzeby przemysłu zbrojeniowego.
Q 09Jakim słowem określa się ferrytyczno-austenityczną stal nierdzewną?
duplex
To jeden z czterech głównych rodzajów stali nierdzewnych, obok austenitycznej, ferrytycznej i martenzytycznej.
Q 10Jaki parametr stali wyznacza naprężenie wywołane siłą, która zrywa próbkę?
wytrzymałość na rozciąganie
W próbkach stali bada się też naprężenia przy zginaniu, ścinaniu i skręcaniu.
Q 11Ze zdolności do jakiego zjawiska wynika głównie odporność korozyjna stali nierdzewnej?
pasywacji
Ochronna warstwa powstaje samorzutnie w obecności tlenu i może się odbudować po uszkodzeniu mechanicznym.
Q 12Ile najwyżej węgla zawiera stal, co odpowiada jego granicznej rozpuszczalności w żelazie?
2,11%
W stalach stopowych węgla może być znacznie więcej, dlatego granicę tę odnosi się przede wszystkim do zwykłych stopów żelaza z węglem.
Q 13Sokiem z jakiego owocu, obok octu, sprawdzano, czy pierwsza stal nierdzewna rdzewieje?
cytryny
Po takiej próbie wynalazca stwierdził, że jego stop żelaza, węgla i chromu nie rdzewieje.
Q 21Jak nazywa się pierwotny produkt hutniczy, który obróbka plastyczna zamienia w stal?
staliwo
Ma on postać np. kęsów, kęsisk lub kęsisk płaskich, z których powstają potem pręty, rury, profile i blachy.
Q 22Jak nazywa się proces, w którym z surówki otrzymuje się stal?
świeżenie
Nowoczesne huty używają też pieców konwertorowych, łukowych i próżniowych, które dają stal wysokiej jakości.
Q 23Co produkował R.F. Mosley, którego wynalazca stali nierdzewnej przekonał do nowego stopu?
noże
Do nowego wynalazku namówił go Anglik, który wcześniej pracował dla przemysłu zbrojeniowego.
Q 14Co określa maksymalne naprężenia, po których ustąpieniu stal wraca do pierwotnych wymiarów?
granica sprężystości
Jej wielkość, tak jak innych parametrów mechanicznych stali, zależy od składu stopu i jego obróbki.
Q 15Z czego składa się bardzo cienka warstwa chroniąca powierzchnię stali nierdzewnej?
tlenki chromu
Warstwa ta ogranicza kontakt metalu ze środowiskiem korozyjnym.
Q 16Który angielski inżynier jako pierwszy użył nazwy „stal nierdzewna”?
Harry Brearley
Nazwał tak w 1913 roku swój wynalazek – stop żelaza, węgla oraz chromu.
Q 17Jak nazywa się twardy i kruchy składnik stali, którego przybywa wraz z zawartością węgla?
cementyt
Im większy jego udział, tym stal jest twardsza; w stalach stopowych podobnie działają związki chromu z węglem.
Q 18W którym roku niemieccy inżynierowie Kruppa opatentowali stal nierdzewną?
1912
Już w drugiej połowie XIX wieku odkryto we Francji, że stop żelaza i chromu jest odporny na działanie kwaśnych substancji.
Q 19Jak nazywa się procentowy przyrost długości zerwanej próbki stali względem początkowej?
wydłużenie względne
Wyznacza się je w próbie zrywania, razem z naprężeniem rozrywającym i przewężeniem próbki.
Q 20Jakie bardzo twarde związki tworzy z węglem chrom w stalach stopowych?
węgliki
Skłonność do tworzenia takich związków mają niektóre metale, a chrom jest wśród nich najważniejszy.
Q 24Który kraj wyprzedziła Polska w 2014 roku w światowym rankingu producentów stali?
Austrię
Polskie huty zwiększyły wtedy produkcję do 8,6 mln ton, a kraj awansował o jedną pozycję.
Q 25Poprzez wpływ na jaką cechę węgiel czyni stale niskostopowe twardszymi?
hartowność
Im więcej węgla, tym dłużej trwa przemiana perlityczna, co prowadzi do przemiany bainitycznej i martenzytycznej.
Q 26W jakiej postaci najczęściej występuje węgiel w stali?
perlitu płytkowego
Przy większych zawartościach węgla zdarza się też postać kulkowa, otoczona ziarnami ferrytu.
Q 27Przy jakim trwałym wydłużeniu próbki umownie wyznacza się granicę plastyczności stali?
0,2%
Po przekroczeniu tej granicy próbka wyraźnie się wydłuża, nawet bez wzrostu, a często przy spadku siły rozciągającej.
Q 28Ile wynosi dla stali moduł sprężystości poprzecznej, zwany modułem Kirchhoffa?
80 GPa
Oznacza się go literą G i jest on ponad dwukrotnie mniejszy od modułu sprężystości podłużnej stali.
Q 29Jaką wartość ma współczynnik Poissona stali węglowej?
0,30
Należy on do właściwości fizycznych stali węglowej, podobnie jak rezystywność podawana dla temperatury 20 °C.
Q 30Do którego rodzaju stali nierdzewnej norma EN 10088 zalicza gatunek 1.4016?
ferrytyczna
Do tej samej grupy norma zalicza gatunki 1.4000, 1.4003 i 1.4510.