Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Winda, czyli dźwig, towarzyszy ludziom dłużej, niż się wydaje: pierwszą wzmiankę o dźwigu Archimedesa zostawił Witruwiusz, a w Koloseum pracowało 12 dźwigów do przewożenia widzów. Przełom przyniósł Elisha Otis, który w 1853 roku pokazał dźwig zabezpieczony przed zerwaniem liny. Quiz prowadzi przez historię wind od starożytnego Rzymu, przez dwory Augusta Mocnego i Marii Teresy, po silnik elektryczny Siemensa i prąd przemienny Carla Flohra. Znajdziesz tu też pytania o budowę dźwigu, sterowanie korbowe, przestawne i zbiorcze oraz przepisy obowiązujące w Polsce.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Wzdłuż czego porusza się kabina windy w szybie dźwigowym?
Prowadnic
Szyb dźwigowy może być pionowy lub pochylony, a winda służy do transportu zarówno osób, jak i towarów.
Q 02Jaki zawód narodził się w czasach dźwigów sterowanych korbą?
Windziarz
Uruchomienie jazdy polegało na wybraniu korbą kierunku, a zatrzymanie kabiny równo z piętrem wymagało wprawy.
Q 03Co zrobił Elisha Otis podczas pokazu, stojąc na platformie swojego dźwigu?
Przeciął linę nośną
Kabina zatrzymała się bezpiecznie dzięki aparatowi chwytnemu blokującemu ją przy zerwaniu lin nośnych.
Q 04Jakie urządzenia w mowie potocznej błędnie nazywa się dźwigami?
Żurawie i suwnice
Dźwig w ścisłym znaczeniu to dźwignica zainstalowana na stałe, poruszająca się w szybie po prowadnicach.
Q 05Jak inaczej nazywa się dźwigi kopalniane?
Wyciągi szybowe
Współczesne dźwigi dzieli się na osobowe, szpitalne, towarowo-osobowe i towarowe, a kopalniane stanowią typ szczególny.
Q 06Na czym według dawnych źródeł zawieszano kabinę pierwszych dźwigów?
Konopnym sznurku
Takie dźwigi napędzano ręcznie albo siłą zwierząt, na długo przed silnikiem parowym i elektrycznym.
Q 07Któremu starożytnemu uczonemu Witruwiusz przypisał zbudowanie pierwszego dźwigu?
Archimedesowi
Rzymski architekt zostawił pierwszą historyczną wzmiankę o dźwigu; jego konstruktor żył w latach 287–212 p.n.e.
Q 08Jaki jest najstarszy sposób sterowania dźwigiem?
Korbowy
Manipulator przestawiano między trzema pozycjami: do góry, stop i w dół, a dokładność zatrzymania zależała od wprawy operatora.
Q 09Jaką prędkość jazdy często przekraczają dźwigi ekspresowe w wysokościowcach?
10 m/s
Coraz częściej montuje się też dźwigi hydrauliczne oraz elektryczne pozbawione maszynowni, czyli nadszybia.
Q 10Kto w 1880 roku jako pierwszy zastosował silnik elektryczny do napędu dźwigu?
Werner von Siemens
Pierwsze dźwigi elektryczne miały silniki prądu stałego; prąd przemienny wszedł do napędu wind dopiero pod koniec XIX wieku.
Q 11W którym roku dźwigi Otisa zainstalowano w wieży Eiffla?
1889
Później dźwigi tej firmy trafiły do nowojorskich drapaczy chmur: Woolworth Building w 1913 i Empire State Building w 1931 roku.
Q 12W jaki sposób unosi się kabina dźwigu pneumatycznego?
Wypompowaniem powietrza znad kabiny
Dźwigi pneumatyczne nazywa się też podciśnieniowymi; obok nich istnieją dźwigi zębatkowe i śrubowe.
Q 13Ile lat po pokazie Otisa z 1853 roku zainstalowano jego dźwig w nowojorskim domu towarowym?
Cztery
Pierwszy sprawny dźwig osobowy Otisa napędzany był silnikiem parowym i został pokazany na wystawie światowej.
Q 21Do kiedy instalowano dźwigi ze sterowaniem przestawnym?
Początku lat 70.
Takie dźwigi pojawiły się w latach 20. XX wieku i wiele z nich pracuje do dziś, choć ergonomia ich obsługi jest niezadowalająca.
Q 22Dla jakiej instytucji w Londynie zbudowano w 1876 roku pierwszy paternoster?
Głównego urzędu pocztowego
Paternoster to dźwig okrężny: kabiny krążą bez zatrzymywania na zasadzie przenośnika.
Q 23Z jakiego drewna wykonano kabinę dźwigu w pałacu Nerona Domus Aurea?
Sandałowego
Dźwig w pałacu z 64 r. n.e. miał 40 m wysokości podnoszenia, a kabina jechała po czterech twardych drewnianych prowadnicach.
Q 14Dla którego władcy zainstalowano windę w Pałacyku Japońskim w Dreźnie?
Augusta Mocnego
Windę dla króla polskiego i saskiego zamontowano w drugiej dekadzie XVIII wieku.
Q 15Co amortyzowało upadek kabiny rzymskiego dźwigu po zerwaniu liny?
Skórzana poduszka z powietrzem
Zabezpieczenie umieszczano pod kabiną; Rzymianie montowali dźwigi w pałacach patrycjuszy i w domach czynszowych.
Q 16Za panowania której władczyni wiedeński pałac Schönbrunn miał dźwig obsługiwany przez windziarza?
Marii Teresy
Pałacowe dźwigi w XVIII wieku pozostawały luksusem dworów, obsługiwanym przez wyznaczoną do tego służbę.
Q 17Jak nazywają się elementy unieruchamiające kabinę windy po zerwaniu cięgna?
Chwytacze
Uruchamia je zawiesie łączące kabinę z cięgnami; zwykle są klinowe i odłączają przy tym elektryczny napęd dźwigu.
Q 18Kto w 1846 roku opracował żuraw hydrauliczny do załadunku towarów na statki?
William Armstrong
W konstrukcji użyto pompy wodnej i zastosowano przeciwwagę.
Q 19Ile dużych dźwigów do przewożenia widzów zamontowano w rzymskim Koloseum?
12
Koloseum wzniesiono w latach 75–80 n.e.; przez długi czas dźwigi pozostawały luksusem zarezerwowanym niemal wyłącznie dla władców.
Q 20Który władca korzystał z dźwigu podobnego do tego z wiedeńskiego pałacu Schönbrunn?
Napoleon I
W XVIII wieku dźwigi pozostawały luksusem dworów; upowszechnił je dopiero rozwój przemysłu.
Q 24W którym roku skonstruowano ręczny dźwig napędzany liną i wielokrążkiem?
1672
Wynalazki rewolucji przemysłowej były w większości dziełem samouków i rzemieślników, a kluczową rolę grała intuicja i doświadczenie.
Q 25Za pomocą czego unoszono tron cesarski w pałacu w Konstantynopolu?
Skórzanego miecha
Miech napełniano powietrzem kilkoma pompami, a tron opadał po otwarciu zaworu.
Q 26Do jakiej grupy dźwignic zalicza się dźwigi elektryczne?
Cięgników
Dźwigi hydrauliczne, zębatkowe i śrubowe należą do innej grupy: dźwigników.
Q 27W czyim domu handlowym w Nowym Jorku zainstalowano pierwszy dźwig osobowy Otisa?
E.V. Houghwota
Urządzenie napędzała maszyna parowa; Otis sprzedał swoje pierwsze bezpieczne dźwigi już w 1853 roku.
Q 28Dla którego cesarza zbudowano dźwig w sali tronowej pałacu w Konstantynopolu?
Konstantego VII
Urządzenie powstało w V wieku n.e. i zamiast kabiny unosiło sam tron cesarski.
Q 29Który niemiecki inżynier w 1898 roku użył silnika prądu przemiennego do napędu dźwigu?
Carl Flohr
Wcześniej stosowano silniki prądu stałego; ten krok zapoczątkował erę napędu elektrycznego, do dziś podstawowego w windach.
Q 30Który matematyk zbudował w 1687 roku u siebie dźwig w postaci jadącego krzesła?
Erhard Weigel
Krzesło jechało we wnęce na szynach jezdnych, a urządzenie miało napęd ręczny i przeciwwagę.