Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Aardwetenschappen, ook wel geowetenschappen, is de verzamelnaam voor alle natuurwetenschappen die de planeet Aarde bestuderen: van geologie en seismologie tot meteorologie en oceanografie. De Aarde zelf wordt ingedeeld in sferen: een atmosfeer met lagen als de troposfeer en de exosfeer, een biosfeer, een hydrosfeer en een vaste Aarde met korst, mantel en kern. Deze quiz test wat je weet over de vakgebieden, de toepassingen en de opbouw van onze planeet, van de ozonlaag tot de binnenkern.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In hoeveel schillen wordt de chemische samenstelling van de vaste Aarde grofweg verdeeld?
3
Het gaat om de aardkorst, de aardmantel en de aardkern, gescheiden door discontinuïteiten.
Q 02Onder welke andere naam staan de aardwetenschappen ook bekend?
Geowetenschappen
Aardwetenschappers gebruiken principes uit de geografie, chronologie, natuurkunde, scheikunde, biologie en wiskunde.
Q 03Op welke planeet wordt geomorfologie toegepast bij de zoektocht naar sporen van water, sneeuw en ijs?
Mars
Ook binnen de aardwetenschappen geldt de wetenschappelijke methode: waarnemen, een hypothese formuleren, een voorspelling afleiden en toetsen.
Q 04In welke sfeer speelt de aardse waterkringloop tussen vloeibaar water, waterdamp en ijs zich af?
Hydrosfeer
Daarom horen ook hydrologie, glaciologie, meteorologie, klimatologie, hydrografie, geodesie en oceanografie tot de aardwetenschappen.
Q 05Uit welke twee metalen bestaan de buitenkern en de binnenkern van de Aarde voornamelijk?
IJzer en nikkel
De buitenkern bestaat uit volledig gesmolten metalen, de binnenkern uit vaste metalen.
Q 06Boven welk gebied bevindt zich het gat in de ozonlaag dat als mondiaal milieuvraagstuk geldt?
Zuidpool
Andere milieuvraagstukken binnen het vakgebied zijn de globale temperatuurstijging en een toekomstige zeespiegelstijging.
Q 07Wat omvat de vaste Aarde in de eerste onderverdeling van de planeet in sferen?
Gesteenten, mineralen en metalen
De andere sferen zijn de atmosfeer als gasvormig omhulsel, de biosfeer met al het leven en de hydrosfeer met het water.
Q 08Welke wetenschap is de belangrijkste indirecte manier om het binnenste van de Aarde te bestuderen?
Seismologie
Het direct waarnemen van het diepere binnenste van de Aarde is niet mogelijk.
Q 09Hoe worden natuurkunde, scheikunde, wiskunde en biologie binnen de aardwetenschap genoemd?
Hulpwetenschappen
Met hun principes proberen aardwetenschappers te begrijpen hoe de aarde werkt en verandert.
Q 10Welke laag, van het oppervlak tot rond 15 km hoogte, bevat zo'n 80% van de massa van de atmosfeer?
Troposfeer
De onderste lagen bevatten relatief veel van de zwaardere gassen kooldioxide en waterdamp.
Q 11Welke wetenschap richt zich op de biosfeer?
Biogeografie
Dit vakgebied wordt vaak tot de biologie gerekend en gaf daar de aanzet tot een nieuw vakgebied.
Q 12Als een tak van welke wetenschap kunnen de aardwetenschappen ook worden beschouwd, omdat de aarde een planeet is?
Planetologie
Aardwetenschappelijke kennis, met name geomorfologie, wordt ook toegepast bij het onderzoek van andere planeten.
Q 13Wat komt aan het oppervlak op de zeldzame plekken waar de aardkorst geheel ontbreekt?
Mantelgesteente
Normaal gesproken is de korst onder continenten gemiddeld tientallen kilometers dik.
Q 21In welke wetenschap worden door vulkanisme en tektoniek omhooggebrachte materialen bestudeerd?
Petrologie
Ook de geochemie bestudeert zulke materialen om meer over de opbouw van de vaste Aarde te weten te komen.
Q 22Door welk proces wordt ozon in de ozonlaag uit zuurstof gevormd?
Fotolyse
De ozonlaag ligt in de stratosfeer op rond 20 km hoogte, waar ultraviolette straling het proces aandrijft.
Q 23Hoe heet de grens tussen de aardkorst en de aardmantel?
Mohorovičić-discontinuïteit
De grens tussen mantel en kern heet de Wiechert-Gutenbergdiscontinuïteit.
Q 14Welk aardwetenschappelijk vakgebied valt, net als biogeologie, ook onder de biologie?
Paleontologie
Fysische geografie valt op haar beurt zowel onder de aardwetenschappen als onder de geografie.
Q 15Hoe heet de buitenste laag van de aardatmosfeer, die doorgaat tot rond de 10.000 km?
Exosfeer
Deze buitenste laag heeft een negatieve temperatuurgradiënt, net als de mesosfeer en de troposfeer.
Q 16Welke Jupitermaan bezit naar aanname een mantel van vloeibaar water?
Europa
De Aarde is het enige lichaam in het zonnestelsel met een biosfeer of hydrosfeer; water komt elders als ijs voor.
Q 17Hoe heet de stroming van vast gesteente in de aardmantel, veroorzaakt door de warmtestroom uit het binnenste?
Mantelconvectie
Door deze stroming geldt de mantel als redelijk homogeen.
Q 18Welk voorbeeld uit de civiele techniek wordt genoemd als toepassing van aardwetenschappelijke kennis?
Tunnels
Ook bij de winning van aardolie en aardgas en in de landbouw wordt aardwetenschappelijke kennis veel toegepast.
Q 19Hoe beschouwen seismologen de samenstelling van de aardmantel?
Redelijk homogeen
De oorzaak zou liggen in de stroming van vast gesteente die zich op geologische tijdschalen in de mantel afspeelt.
Q 20Boven welk gebied liggen de omslagpunten tussen de atmosfeerlagen hoger dan boven de polen?
Tropen
Daardoor liggen de overgangen tussen de lagen van de atmosfeer niet overal op dezelfde hoogte.
Q 24Uit welke wetenschap komt, naast meteorologie en klimatologie, kennis over de aardatmosfeer vooral?
Geochemie
De atmosfeer wordt naar buiten toe steeds minder dicht en steeds ijler.
Q 25Hoe dik is de laag water van de oceanen gemiddeld?
3 km
Bij de continenten is het water van de hydrosfeer aanwezig als grondwater of oppervlaktewater.
Q 26Hoe dik is de aardkorst onder de continenten gemiddeld?
35 km
Onder de oceanen is de korst veel dunner: gemiddeld rond de 8 km.
Q 27In welke atmosfeerlaag verhoogt het verbranden van meteorieten de concentratie ijzer en andere metalen?
Mesosfeer
Dezelfde naam wordt ook gebruikt voor een sterker deel van de aardmantel, wat tot verwarring kan leiden.
Q 28In welke atmosfeerlaag zorgt de ionisatie van gasdeeltjes door ultraviolet licht voor opwarming?
Thermosfeer
In de stratosfeer komt de opwarming juist door de absorptie van ultraviolet licht uit het zonlicht.
Q 29Hoe wordt de continentale korst chemisch getypeerd, in tegenstelling tot de mafische oceanische korst?
Felsisch
De aardkorst is chemisch allesbehalve homogeen.
Q 30Op welke diepte ligt de belangrijkste fase-overgang in de aardmantel?
660 km
Langs deze discontinuïteit wordt de mantel onderverdeeld in een bovenmantel en een ondermantel.