Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Andromedanevel is het grote spiraalstelsel naast onze Melkweg en onder een donkere hemel zelfs met het blote oog te zien. Astronomen kennen het stelsel al meer dan duizend jaar, maar pas in de twintigste eeuw werd duidelijk hoe ver weg het werkelijk staat. Deze quiz gaat over de omvang en opbouw van het stelsel, over de ontdekkers en over de verwachte botsing met de Melkweg. Ook het sterrenbeeld Andromeda komt aan bod, met zijn sterren, zijn mythe en zijn meteorenzwerm.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat voor type sterrenstelsel is de Andromedanevel?
Spiraalvormig
Het stelsel heeft dezelfde vorm als onze eigen Melkweg, maar is wel een stuk groter.
Q 02Waardoor is de Andromedanevel in grote steden niet of nauwelijks te zien?
Lichtvervuiling
Buiten de stad is hij met een verrekijker of een kleine telescoop juist goed waar te nemen.
Q 03Welke aanduiding heeft de Andromedanevel in de catalogus van Messier?
M31
Aan de hemel ligt het stelsel ongeveer in het verlengde van de lijn tussen de sterren bèta en mu Andromedae.
Q 04Welke held redde de mythologische prinses Andromeda van een zeemonster?
Perseus
Het zeemonster waarvan zij gered werd, draagt in de mythe de naam Ceto.
Q 05Wat vormt de Andromedanevel samen met de Melkweg en een aantal kleinere sterrenstelsels?
Lokale Groep
De Melkweg en de Andromedanevel zijn de twee zwaargewichten; de overige leden zijn een stuk kleiner.
Q 06In welk seizoen is het sterrenbeeld Andromeda op het noordelijk halfrond het prominentst?
Herfst
Dan staan ook andere sterrenbeelden met namen uit dezelfde Griekse mythe opvallend aan de hemel.
Q 07Welke naam voor de Andromedanevel geldt in de wetenschap als de correctere?
Andromedastelsel
In de vakliteratuur staat het stelsel meestal gewoon onder een catalogusnummer.
Q 08Wie was in de Griekse mythologie de moeder van prinses Andromeda?
Cassiopeia
Haar vader was Cepheus; samen waren haar ouders koning en koningin van de Ethiopiërs.
Q 09Waarom botsen er weinig sterren als de Andromedanevel en de Melkweg samensmelten?
Sterrenstelsels bestaan vooral uit lege ruimte
Het resultaat is naar verwachting dan ook geen ravage, maar één samengesmolten sterrenstelsel.
Q 10Met welke sterren bewees Edwin Hubble dat de Andromedanevel buiten de Melkweg ligt?
Cepheïden
Dat was in 1925; tot dan toe nam men aan dat de Melkweg het enige sterrenstelsel in het heelal was.
Q 11Welke sterrenkundige uit de oudheid beschreef Andromeda als een van zijn 48 sterrenbeelden?
Claudius Ptolemaeus
Tegenwoordig is Andromeda een van de 88 moderne sterrenbeelden; de officiële afkorting is And.
Q 12Welk stelsel, nog iets verder weg dan de Andromedanevel, is ook met het blote oog te zien?
Driehoeknevel
Daarnaast zijn alleen de Melkweg zelf en de Magelhaense wolken zonder hulpmiddelen waarneembaar.
Q 13Wat staat de Zon waarschijnlijk te wachten bij de botsing van de Melkweg met de Andromedanevel?
Rondgeslingerd worden
De oorzaak is de onderlinge zwaartekracht, die de sterren van beide stelsels sterk verstrooit.
Q 21Van welk sterrenbeeld, het grootste aan de hemel, beslaat Andromeda 55% van de grootte?
Hydra
Het kleinste sterrenbeeld, Crux, past er juist meer dan tien keer in.
Q 22Wie zag een heldere vlek in een spiraalarm van de Andromedanevel aan voor een aparte nevel?
William Herschel
Daardoor heeft die vlek, in werkelijkheid een OB-associatie, een eigen aanduiding gekregen: NGC 206.
Q 23Welke kleurrijke dubbelster in Andromeda is een geliefd doel voor amateursterrenkijkers?
Alamak
De ster draagt ook de aanduiding gamma Andromedae en is in helderheid de derde van het sterrenbeeld.
Q 14Hoe heet de helderste ster van het sterrenbeeld Andromeda?
Alpheratz
Het is een dubbelster, die ook wordt meegerekend in het sterrenbeeld Pegasus.
Q 15Welke Perzische astronoom beschreef de Andromedanevel al in het jaar 964?
Abd-al-Rahman Al Sufi
In zijn Boek van de vaste sterren noemde hij het object een nevelachtige vlek.
Q 16Welk Messier-object is, naast M32, een satellietstelsel van de Andromedanevel?
M110
Beide begeleiders zijn elliptische sterrenstelsels; in de New General Catalogue heten ze NGC 221 en NGC 205.
Q 17Wat voor soort ster is Mirach in het sterrenbeeld Andromeda?
Rode reus
Mirach draagt ook de aanduiding bèta Andromedae en is met het blote oog te zien.
Q 18Wat suggereren waarnemingen met de Hubble-ruimtetelescoop in het hart van de Andromedanevel?
Dubbele kern
Dat zou het gevolg kunnen zijn van een botsing met een ander sterrenstelsel, lang geleden.
Q 19Welke Duitse astronoom beschreef in 1612 als eerste de Andromedanevel door een telescoop?
Simon Marius
Met het blote oog was het object toen al eeuwen eerder opgemerkt en beschreven.
Q 20Welke sterren zijn op foto's van de Haletelescoop in de Andromedanevel afzonderlijk te zien?
Reuzensterren
Zelfs deze grote telescoop kan de overige sterren van het stelsel niet afzonderlijk in beeld brengen.
Q 24Wat betekent het Latijnse woord propinquus in de voorgestelde naam Propinquus Andromedae?
Naburig
Gerard Bodifée en Michel Berger stelden deze onofficiële beschrijvende naam in 2010 voor.
Q 25Wat voor object is NGC 7662 in het sterrenbeeld Andromeda?
Planetaire nevel
Door een telescoop is het zichtbaar als een helder blauw object.
Q 26Hoe heet de helderste bolvormige sterrenhoop van de Andromedanevel?
Mayall II
De sterrenhoop staat ook bekend als G1; om hem te zien is een amateurtelescoop met een diameter van 25 cm nodig.
Q 27Tot welke zuidelijke breedtegraad is het sterrenbeeld Andromeda nog zichtbaar?
40°
Voor waarnemers die nog verder naar het zuiden staan, blijft het sterrenbeeld onder de horizon.
Q 28Hoeveel vierkante graden beslaat het sterrenbeeld Andromeda ruim aan de hemel?
722
Daarmee behoort Andromeda tot de grootste sterrenbeelden aan de hemel.
Q 29Welk nummer heeft de Andromedanevel in de New General Catalogue (NGC)?
224
Vakbladen gebruiken liever zo'n catalogusaanduiding dan de populaire naam van het stelsel.
Q 30Hoe gedraagt het sterrenbeeld Andromeda zich aan de hemel op de breedte van de Benelux?
Gedeeltelijk circumpolair
Het sterrenbeeld ligt aan de noordelijke hemelkoepel, tussen declinatie +21° en +53°.