Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Bacteriën zijn eencellige micro-organismen die in bijna alle habitats op aarde voorkomen: in de bodem, in zee, in de lucht en in het menselijk lichaam. Het waren de eerste levensvormen op onze planeet. Deze quiz gaat over hun bouw en vormen, hun voortplanting, de omstandigheden waarin ze gedijen en de manieren waarop het lichaam en de mens ze bestrijden. Ook het gif van de botulismebacterie komt aan bod, van besmet voedsel tot de bekende behandeling tegen rimpels.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk onderdeel van eukaryote cellen ontbreekt in de cel van een bacterie?
Celkern
Om die reden worden bacteriën prokaryoot genoemd; ook andere cellulaire structuren hebben ze maar weinig.
Q 02Welk merk tegen rimpels dankt zijn naam aan een samentrekking van de naam van een bacteriegif?
Botox
Dezelfde stof is ook onder diverse andere merknamen op de markt, zoals BoCouture en Vistabel.
Q 03Welke wetenschapstak houdt zich bezig met de bestudering van bacteriën?
Microbiologie
Een aparte medische tak van dit vak richt zich op de bacteriën die ziekten veroorzaken.
Q 04In welke lengte-eenheid wordt de grootte van de meeste bacteriën uitgedrukt?
Micrometers
Daardoor zijn ze alleen onder de microscoop te zien; de meeste leven in losjes georganiseerde kolonies.
Q 05Welk zuur in de maag doodt micro-organismen?
Zoutzuur
Samen met huid en slijmvliezen hoort het bij de algemene weerstand, de tweede linie van verdediging.
Q 06Welke vorm hebben de bacteriën die kokken worden genoemd?
Bolvormig
Daarnaast bestaan er staven en spiraalvormige bacteriën met een kurkentrekkerstructuur of kommavorm.
Q 07Welke soort straling doodt bacteriën direct na blootstelling?
Ultraviolet
Dit licht wordt daarom gebruikt bij steriliseren, naast verhitting met vuur of stoom en chemische middelen.
Q 08Welke geneesmiddelen gelden als de vierde linie van verdediging tegen bacteriën?
Antibiotica
Ze doden de bacterie of remmen de groei, maar bacteriesoorten kunnen er resistent tegen worden.
Q 09Onder welke naam zijn cyanobacteriën ook bekend?
Blauwalgen
Ze bezitten de kleurstof fycocyanine, waarmee ze fotosynthese bedrijven.
Q 10Via welk proces vermenigvuldigen bacteriën zich?
Binaire deling
Daarbij ontstaan twee dochtercellen met dezelfde celinhoud als de moedercel.
Q 11Welke conserveertechniek bestaat uit het toevoegen van suiker aan voedsel?
Konfijten
Bij pekelen wordt juist zout toegevoegd om bacteriën in voedsel te bestrijden.
Q 12Bij welke pH-waarde groeien de meeste bacteriën?
7
Over het algemeen verdragen bacteriën een bereik van pH 5 tot pH 8.
Q 13Op hoeveel graden onder nul wordt voedsel ingevroren om het maanden goed te houden?
18
De kou doodt bacteriën niet: ze vermenigvuldigen zich alleen minder snel of gaan in een sporentoestand.
Q 14Welk bacteriegif geldt als het meest potente gif dat bekend is?
Q 21Hoe heten de inwendige kapsels waarmee sommige bacteriën tientallen jaren invriezen overleven?
Endosporen
Onder gunstigere omstandigheden kiemt er weer een nieuwe bacterie uit; veel ziekteverwekkende bacteriën kunnen dit niet.
Q 22Welke cellen van het immuunsysteem maken antilichamen aan tegen een specifieke bacterie?
B-lymfocyten
De antilichamen blijven in het lichaam aanwezig, waardoor iemand immuun wordt, al is dat niet per se levenslang.
Q 23Hoe heten bacteriën die hun voedingsstoffen uit dood materiaal halen?
Saprofyten
Het Griekse sapros betekent verrot: deze bacteriën zijn de oorzaak van het rotten van voedingsmiddelen.
Botulinetoxine
Het wordt gemaakt door de bacterie Clostridium botulinum en werkt in op zenuwcellen; toch wordt het ook medisch gebruikt.
Q 15Welke uitslag geeft een gramkleuring bij bacteriën met een dikke celwand?
Positief
Bacteriën met een dunne wand hebben gewoonlijk een extra membraan aan de buitenkant, dat hen vaak ziekteverwekkend maakt.
Q 16Hoe heten virussen die bacteriën specifiek kunnen uitschakelen?
Bacteriofagen
Ze worden ingezet bij faagtherapie; nadeel is de prijs, want voor iedere bacteriesoort is een aparte therapie nodig.
Q 17Hoeveel miljard jaar geleden verschenen de vroege voorouders van de bacteriën ongeveer?
4
Ruim 3 miljard jaar lang waren bacteriën en andere microscopische organismen de dominante vorm van leven op Aarde.
Q 18Hoe noem je bacteriën die organische voedingsstoffen moeten opnemen om te leven?
Heterotroof
Binnen deze groep wordt onderscheid gemaakt tussen parasieten en bacteriën die van dood materiaal leven.
Q 19Waardoor wordt het gif van de botulismebacterie vrij snel geïnactiveerd?
Koken
Er bestaan ook vrij effectieve antisera, maar die herstellen de al aangetaste zenuwcellen niet.
Q 20Welke groep organismen heeft als enige een grotere biomassa dan alle bacteriën samen?
Planten
Bacteriën leven in iedere ecologische niche: van bodems en zeeën tot arctisch ijs en zelfs radioactief afval.
Q 24Uit welke stof, ook mureïne genoemd, bestaat de celwand van bacteriën?
Peptidoglycaan
Om die wand kunnen veel bacteriën nog een kapsel, een slijmlaag of een celenvelop hebben.
Q 25Naar welke vorm, in het Grieks staphulé, zijn de stafylokokken genoemd?
Druiventros
De naam beschrijft hoe deze kokken in groepjes bij elkaar liggen; streptokokken liggen juist in ketens of in paren.
Q 26Hoe noem je bacteriën die zuurstof nodig hebben, maar alleen in kleine hoeveelheden?
Micro-aerofiel
Naar hun gevoeligheid voor zuurstofspanning worden bacteriën in vier groepen onderverdeeld.
Q 27Hoe heten mensen die een bacterie overdragen zonder er zelf last van te hebben?
Bacillendragers
De overdracht gaat dan ongemerkt via ontlasting, urine, bloed en speeksel.
Q 28Hoe heten de fossiele overblijfselen van bacteriën?
Stromatolieten
Bacteriecellen zelf zijn te klein en lijken te veel op elkaar; hun verwantschap wordt daarom met genetische sequenties in kaart gebracht.
Q 29Hoeveel procent van alle bacteriën op aarde is hooguit door de mens in kaart gebracht?
2
De meeste bacteriën vragen omgevingscondities en interacties met andere organismen die in een lab vrijwel niet na te bootsen zijn.
Q 30Hoe heten bacteriën met een temperatuurbereik van 5 tot 30 graden Celsius?
Psychrofiel
Tot deze groep behoren de bacteriën die problemen geven bij het bewaren van voedsel in de koelkast.