Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Ebola is een zeldzame maar gevreesde virusziekte die sinds 1976 in regionale uitbraken opduikt, vooral in Midden-Afrika. De grote epidemie in West-Afrika maakte de ziekte in 2014 wereldnieuws. Deze quizvragen gaan over symptomen en besmetting, de eerste uitbraken in Soedan en Zaïre, de epidemie in Guinee, Liberia en Sierra Leone en de zoektocht naar vaccins en medicijnen. Van makkelijk tot pittig: test wat je weet en lees bij elk antwoord een korte toelichting.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Via welke weg is het ebolavirus overdraagbaar?
Lichaamssappen
Besmetting gebeurt waarschijnlijk via direct contact met een patiënt, bij de verpleging of door aanraking van het lichaam van een overledene.
Q 02Welke dieren zijn de waarschijnlijkste bron van filovirussen zoals het ebolavirus?
Vleermuizen
De virussen zijn aangetroffen in verschillende soorten die in Afrika leven; de dieren verspreiden ze onder meer via hun ontlasting.
Q 03Onder welke naam staat Zaïre, waar ebola in 1976 uitbrak, tegenwoordig bekend?
Congo-Kinshasa
Tussen 1 september en 24 oktober 1976 werden daar 318 besmettingen geregistreerd, waarvan 280 met dodelijke afloop.
Q 04Hoeveel dagen duurt de incubatieperiode van ebola maximaal?
21
De incubatietijd begint bij 2 dagen; meestal ontwikkelt een patiënt na ongeveer een week de eerste ziekteverschijnselen.
Q 05Welke hulporganisatie sloot in mei 2014 te vroeg een ebola-behandelcentrum in de regio Macenta?
Artsen zonder Grenzen
Men dacht dat de ziekte daar bestreden was, maar reizigers uit naburige regio's en landen brachten het virus terug: in augustus volgden 30 nieuwe gevallen.
Q 06Welk huisdier van een besmette Spaanse verpleegkundige werd in 2014 uit voorzorg afgemaakt?
Hond
De vrouw raakte waarschijnlijk besmet bij het uittrekken van haar isolatiekleding en werd later in oktober genezen verklaard.
Q 07Tegen welke ziekte kreeg de eerste patiënt van Yambuku in 1976 een injectie met chloroquine?
Malaria
De patiënt was een 44-jarige leraar op een missieschool; hij werd op 1 september ziek, enkele dagen na de prik in het ziekenhuis van de Belgische missie.
Q 08In welke Spaanse stad overleed in 2014 een uit Afrika overgevlogen missionaris aan ebola?
Madrid
De man lag in het Carlos III-ziekenhuis; een verpleegkundige die hem had verzorgd, raakte later zelf besmet en genas.
Q 09In welke stad zit het Instituut voor Tropische Geneeskunde, dat ebola-antilichamen onderzocht?
Antwerpen
Het onderzoek in Guinee draaide om antilichamen uit het bloed van genezen patiënten, nadat zieken herstelden na transfusies met bloed van overlevenden.
Q 10In welke lichaamsvloeistof werd het ebolavirus in één geval nog na 565 dagen aangetroffen?
Sperma
Het virus lijkt lang te overleven in de mannelijke geslachtscellen; er zijn mensen besmet geraakt na geslachtsgemeenschap met een genezen man.
Q 11Welk voorwerp verspreidde ebola in 1976 onder patiënten van het ziekenhuis in Yambuku?
Naald
Men ging ervan uit dat gebrek aan hygiëne de verspreiding hielp; het ziekenhuis werd gesloten toen de epidemie zich verder uitbreidde.
Q 12Aan welk virus bleek de ziekteverwekker van de epidemie in Zaïre in oktober 1976 verwant?
Marburgvirus
De bron van de ziekte, met hemorragische koorts, hoofdpijn, braken en bloedingen, was op dat moment nog onbekend.
Q 13Welke twee onderzoekers herkenden ebola in 1976 als eersten, in de plaats Yambuku?
Guido van der Groen en Peter Piot
Q 21Welke president van Guinee beloofde in 2014 nabestaanden van zorgverleners 10.000 dollar?
Alpha Condé
De compensatie gold voor familieleden van overleden gezondheidswerkers, chauffeurs en grafdelvers.
Q 22Welk atypisch maar ernstig symptoom treft 15% van de ebolapatiënten?
Hik
De ziekte begint met koorts, zeer zware hoofdpijn en sterke pijnscheuten en kan daarna snel verergeren.
Q 23Hoeveel kleinere ebola-uitbraken waren er ongeveer tussen 1976 en de epidemie van 2014?
20
Tot de epidemie in West-Afrika stierven er per uitbraak enkele honderden mensen.
Welke soort ebolavirus veroorzaakte de epidemie van 1976 rond de stad Maridi?
De ziekte dankt haar naam aan de Ebola, een rivier in de buurt van Yambuku.
Q 14De regering van welk land schonk de WHO doses van haar experimentele ebolavaccin VSV-EBOV?
Canada
Het vaccin was op dat moment alleen nog op apen getest en zou vooral preventief werken.
Q 15Welk Leids bedrijf werkte aan de ontwikkeling van een vaccin tegen ebola?
Crucell
Ook het Canadese Tekmira Pharmaceuticals was ver met een vaccin; de firma Janssen kondigde in oktober 2014 de productie van een miljoen vaccins aan.
Q 16Welk land sloot op 27 oktober 2014 de grenzen voor mensen uit de getroffen ebolalanden?
Australië
Visa werden niet meer goedgekeurd en er werden geen vluchtelingen meer opgenomen; het besluit riep internationaal kritiek op.
Q 17Wetenschappers uit welke twee landen ontdekten in 1976 dat ebola een nieuw virus was?
België en de Verenigde Staten
De onderzoekers waren in het gebied zelf werkzaam en noemden het virus naar een rivier in de buurt.
Q 18In wat voor fabriek in Nzara begon de Soedanese ebola-uitbraak van 1976?
Katoenfabriek
De eerste patiënt werd er op 27 juni ziek en stierf op 6 juli; daarna werden collega's, familieleden en gezondheidswerkers ziek.
Q 19Hoeveel artsen telde heel Liberia toen de ebola-epidemie het land in 2014 trof?
50
Dat kwam neer op één arts per 70.000 inwoners; twee burgeroorlogen hadden ziekenhuizen, wegen en bevolkingsregisters grotendeels verwoest.
Q 20In welk land ligt het district Bundibugyo, waar in november 2007 ebola uitbrak?
Oeganda
Het ging om een nog onbekende variant van het virus, die minder uitwendige bloedingen veroorzaakt maar door de koorts toch dodelijk is.
Sudan ebolavirus
Aanvankelijk dacht men dat deze epidemie de bron was van de uitbraak in Zaïre in hetzelfde jaar, maar het bleek om twee afzonderlijke soorten te gaan.
Q 25In hoeveel van de 15 county's van Liberia was ebola in september 2014 vastgesteld?
14
De WHO stelde vast dat het land 1550 bedden voor behandeling tekortkwam; het plan was om 17 behandelcentra op te richten.
Q 26In welk dorp in Guinee woonde de eerste patiënt van de West-Afrikaanse ebola-epidemie?
Meliandou
De patiënt was de twee jaar oude Emile Ouamounou; kort na hem stierven ook zijn zusje en zijn grootmoeder.
Q 27In welke Congolese provincie stelde de WHO in augustus 2007 een ebola-uitbraak vast?
West-Kasaï
Er zouden daar minstens 167 mensen aan het virus zijn bezweken; later dat jaar dook in Oost-Afrika een nieuwe variant op.
Q 28In welk land dreigden afpersers tijdens de epidemie van 2014 met de verspreiding van ebola?
Tsjechië
Ook online werd de angst misbruikt: er verscheen steeds meer e-mail met malware die op de epidemie inspeelde.
Q 29Welk al geregistreerd geneesmiddel bleek veelbelovend tegen ebola bij besmette muizen?
Clomifeen
Ook het verwante toremifene werkte bij muizen; het niet-geregistreerde favipiravir bleek in Guinee slechts matig effectief.
Q 30In welke Guineese stad vlak bij Nzérékoré braken in september 2014 rellen rond ebola uit?
Womey
Acht mensen, onder wie gezondheidswerkers en journalisten, werden er vermoord omdat ze ervan verdacht werden de ziekte te verspreiden.