Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Edwin Hubble bewees in de jaren twintig dat de wazige 'nevels' aan de hemel zelfstandige sterrenstelsels ver buiten de Melkweg zijn, en ontdekte daarna dat verre stelsels sneller van ons wegvliegen naarmate ze verder weg staan. Daarmee legde hij de basis voor het beeld van een uitdijend heelal. Deze quiz gaat over zijn jeugd in Missouri, zijn studie in Chicago en Oxford, zijn werk op Mount Wilson, zijn belangrijkste ontdekkingen en de strijd om een Nobelprijs voor astronomen. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke theorie werd aannemelijk door Hubbles verband tussen roodverschuiving en afstand?
Uitdijend heelal
Hubble zag zichzelf puur als waarnemer en liet de interpretatie van het verband liever aan theoretici over.
Q 02Als gevolg van welk natuurkundig effect wordt de roodverschuiving van verre stelsels uitgelegd?
Dopplereffect
Hubbles resultaten leidden tot brede aanvaarding van de uitdijing van het heelal.
Q 03Tot de uitwerking van welke theorie leidden Hubbles resultaten?
Big-Bangtheorie
Zijn werk zorgde voor brede aanvaarding van de uitdijing van het heelal.
Q 04Onder welke naam staat het verband tussen roodverschuiving en afstand bekend?
Hubble-Lemaître-wet
Het verband vormde de tweede observationele ondersteuning voor de theorie dat het heelal uitdijt.
Q 05Als wat bleef Hubble zich zijn hele leven gedragen, tot ergernis van Amerikaanse collega's?
Engelsman
Die houding hield hij over aan zijn drie studiejaren in Oxford.
Q 06Naar welk voorwerp is Hubbles indeling van sterrenstelsels genoemd?
Stemvork
De indeling staat beter bekend als de Hubble-classificatie.
Q 07Als een vorm van welke wetenschap wilde Hubble de astronomie laten erkennen?
Natuurkunde
Tot dan toe gold de astronomie als een eigen richting.
Q 08Wie had het verband tussen roodverschuiving en afstand al in 1927 gepubliceerd?
Georges Lemaître
Hubble was aanvankelijk niet op de hoogte van die eerdere publicatie.
Q 09Welke sport trainde Hubble na zijn terugkeer in de Verenigde Staten?
Basketbal
Hij werkte in die periode ook als leraar en als advocaat.
Q 10Welke primeur had Hubble met de 200-inch Haletelescoop?
Eerste gebruiker
De telescoop werd pas kort voor zijn overlijden voltooid.
Q 11Welk type veranderlijke sterren vond Hubble in nabije stelsels zoals de Andromedanevel?
Cepheïden
Zijn waarnemingen halverwege de jaren twintig bewezen dat de wazige nevelvlekken buiten de Melkweg lagen.
Q 12Hoe zag Hubble zijn eigen rol bij het verband dat hij had ontdekt?
Uitsluitend waarnemer
De interpretatie liet hij aan anderen over.
Q 13In welk jaar toonde Hubble aan dat de nevels afzonderlijke sterrenstelsels waren?
1923
Daarmee was bewezen dat het heelal veel groter was dan tot dan toe werd gedacht.
Welke twee vakken studeerde Hubble met een Rhodesbeurs in Oxford?
Q 21Waarom werd er voor Edwin Hubble geen begrafenis gehouden?
Zijn vrouw weigerde dat
Wat er wel met zijn lichaam is gebeurd, is nooit publiekelijk bekend geworden.
Q 22Wat was het beroep van Hubbles vader, John Powell Hubble?
Verzekeringsdirecteur
Zijn moeder heette Virginia Lee James; Hubble studeerde later vooral wiskunde en astronomie aan de Universiteit van Chicago.
Q 23Bij welk observatorium behaalde Hubble in 1917 zijn doctorstitel?
Yerkes Observatory
Zijn proefschrift heette "Photographic Investigations of Faint Nebulae", een fotografisch onderzoek naar zwakke nevels.
Rechten en Spaans
Hij ontving er een Master of Arts-diploma.
Q 15Tot welke rang bracht Hubble het in de Eerste Wereldoorlog?
Majoor
Na de oorlog keerde hij terug naar de sterrenkunde.
Q 16In welk observatorium werd kort voor Hubbles dood de 200-inch Haletelescoop voltooid?
Palomar
Hubble bleef tot zijn dood werken bij het observatorium waar hij in 1919 was begonnen.
Q 17Waaraan overleed Edwin Hubble op 28 september 1953?
Beroerte
Het is nooit publiekelijk bekend geworden wat er met zijn lichaam is gebeurd; hij kan gecremeerd zijn of in een naamloos graf liggen.
Q 18In welk jaar ontdekte Hubble het verband tussen roodverschuiving en afstand?
1929
Het gold als een van zijn belangrijkste ontdekkingen en maakte de uitdijing van het heelal aannemelijk.
Q 19In welke atletiekdiscipline vestigde de jonge Hubble een record in Illinois?
Hoogspringen
Hij stond destijds meer bekend om zijn sportieve prestaties dan als intellectueel.
Q 20Wie bood Hubble in 1919 een baan aan bij het Mount Wilson Observatory?
George Hale
Hij was de grondlegger en directeur van het observatorium bij Pasadena, dat hoorde bij het Carnegie-instituut.
Q 24Welke telescoop was net voltooid toen Hubble op Mount Wilson begon?
Hookertelescoop
Met dat instrument van 100 inch vond Hubble veranderlijke sterren in nabije stelsels.
Q 25Met wie ontdekte Hubble het rechtlijnige verband tussen roodverschuiving en afstand?
Milton Humason
Het verband geldt voor verre sterrenstelsels: hoe verder weg, hoe groter de roodverschuiving.
Q 26Op welke datum werd Edwin Hubble geboren?
20 november 1889
Hij kwam ter wereld in Marshfield en overleed in San Marino in Californië, als Amerikaans astronoom en kosmoloog.
Q 27In welk jaar haalde Hubble zijn bachelordiploma?
1910
De drie jaar daarna bracht hij met een Rhodesbeurs door in Oxford.
Q 28Aan welke Nederlandse sterrenkundige schreef Hubble in 1931 over zijn verband?
Willem de Sitter
Hubble vond dat de interpretatie aan hem en de weinige andere experts overgelaten moest worden.
Q 29Wie stelde in 1922 de uitdijing van het heelal als wiskundige mogelijkheid voor?
Alexander Friedmann
Lemaître leidde de uitdijing in 1927 af uit de algemene relativiteitstheorie en toonde haar aan met astronomische metingen.
Q 30Welke uitdrukking gebruikte Hubble om het empirische karakter van zijn verband te benadrukken?
Schijnbare snelheden
Hij schreef dat in een brief aan een Nederlandse collega.