Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Fahrenheit is een temperatuurschaal die in 1724 werd voorgesteld door Gabriel Fahrenheit, een natuurkundige die jarenlang in Amsterdam instrumenten bouwde. Deze quiz gaat over de ijkpunten van de schaal, de landen waar ze nog in gebruik is en het leven van de bedenker, van zijn jeugd tot zijn laatste dagen in Den Haag. Speel de vragen direct of druk ze af voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op hoeveel graden Fahrenheit stelde Gabriel Fahrenheit het vriespunt van water?
32
Hij reproduceerde dit ijkpunt met een mengsel van water en ijs in de verhouding 1:1.
Q 02Bij hoeveel graden Fahrenheit ligt het kookpunt van water?
212
Dit hoogste ijkpunt kwam er pas later bij, toen Fahrenheit met de kwikthermometer hogere temperaturen kon meten.
Q 03Welk document liet de zieke Gabriel Fahrenheit in september 1736 door een notaris opstellen?
Testament
Notaris Willem Ruijsbroek kwam enkele dagen later nog eens langs om er wijzigingen in aan te brengen.
Q 04Welke waarde in graden Fahrenheit geldt als de normale menselijke lichaamstemperatuur?
98,6
Oorspronkelijk lag dit ijkpunt iets lager; het verschoof toen de schaal werd aangepast aan het kookpunt van water.
Q 05Hoeveel graden Fahrenheit liggen er tussen het vriespunt en het kookpunt van water?
180
Die indeling ontstond toen Fahrenheit zijn schaal later aanpaste en het kookpunt van water als hoogste ijkpunt toevoegde.
Q 06Hoe groot zijn de stappen op de fahrenheitschaal vergeleken met die van de celsiusschaal?
Kleiner
Tussen het vries- en kookpunt van water telt de schaal van Fahrenheit dan ook veel meer graden dan die van Celsius.
Q 07Van welk vakgebied geldt Gabriel Fahrenheit als een van de grondleggers?
Thermometrie
Hij ontwikkelde een nauwkeurige thermometer met drie ijkpunten.
Q 08Van welk geleerd genootschap werd Gabriel Fahrenheit in 1724 lid?
Royal Society
In datzelfde jaar verschenen zijn verhandelingen in de Philosophical Transactions, waarin hij zijn ontdekkingen en uitvindingen beschreef.
Q 09Welke eilandstaat gebruikt begin 21e eeuw, net als de Verenigde Staten, nog Fahrenheit?
Palau
Ook de Marshalleilanden en Micronesië, die eveneens historische banden met de VS hebben, rekenen in het dagelijks leven nog zo.
Q 10In welke stad werd Daniel Gabriel Fahrenheit in 1686 geboren?
Danzig
Hij was een Duits natuurkundige, maar bracht een groot deel van zijn werkzame leven in de Verenigde Nederlanden door.
Q 11Welke vloeistof gebruikte Gabriel Fahrenheit aanvankelijk in zijn thermometers?
Alcohol
Vanaf ongeveer 1714 stapte hij over op kwik, waarmee hij ook hogere temperaturen kon meten.
Q 12Waarvan is het kookpunt van water afhankelijk, zoals Gabriel Fahrenheit in 1724 vaststelde?
Atmosferische druk
Met die vondst werd hij de uitvinder van de thermobarometer, ook hypsometer genoemd.
Q 13Hoeveel graden kende Gabriel Fahrenheit oorspronkelijk toe aan het menselijk lichaam?
96
Dit was het derde en laatste ijkpunt van zijn oorspronkelijke schaal, na het nulpunt en het vriespunt van water.
Q 21Wat bracht Gabriel Fahrenheit in augustus 1736 naar Den Haag?
Patentaanvraag
Hij verbleef er in het huis van Johannes Frisleven aan het Plein; de aanvraag liep bij de Staten van Holland.
Q 22In welke Haagse kerk werd Gabriel Fahrenheit in 1736 begraven?
Kloosterkerk
In 2002 werd daar een gedenkplaat voor hem onthuld.
Q 23Hoeveel graden Fahrenheit lagen er ongeveer tussen Fahrenheits tweede en derde referentiepunt?
64
Dat verschil is ongeveer twee keer zo groot als de afstand tussen het nulpunt en het tweede referentiepunt.
Q 24In welk jaar vestigde Gabriel Fahrenheit zich in Amsterdam als bouwer van meetinstrumenten?
Q 14Hoe heet het verschijnsel dat water ver onder het vriespunt vloeibaar kan blijven?
Superkoeling
Fahrenheit ontdekte dit in 1721 en zag dat het water dan door schokken plotseling bevriest.
Q 15Wat wilde Gabriel Fahrenheit vermijden door zijn nulpunt zo laag te kiezen?
Negatieve temperaturen
Bij de oudere Rømerschaal kwamen die al onder alledaagse omstandigheden voor.
Q 16Waar werd de lichaamstemperatuur voor het derde referentiepunt van Fahrenheit gemeten?
Mond of oksel
Het ging om een gezond persoon; dit was het laatste van de referentiepunten waarop de schaal berust.
Q 17Met ongeveer hoeveel graden Celsius komt 0 °F overeen?
−17,8
Als nulpunt koos Fahrenheit de laagste temperatuur van een strenge winter in zijn vaderstad, die hij met een koudemengsel nabootste.
Q 18Op welke leeftijd overleed Gabriel Fahrenheit in 1736?
50
Hij kreeg een vierde-klasse begrafenis, wat erop wees dat hij berooid was.
Q 19Welk zout mengde Gabriel Fahrenheit met ijs en water om het nulpunt van zijn schaal te krijgen?
Ammoniumchloride
Zo'n mengsel was destijds een veelgebruikte manier om een lage temperatuur te krijgen, en Fahrenheit kon het ook op reis gebruiken.
Q 20Waarvoor diende de machine waaraan Gabriel Fahrenheit in zijn laatste levensjaren werkte?
Ontwatering van ondergelopen land
Hij kreeg er van de Nederlandse regering bepaalde voorrechten voor, maar de machine bleef dienst weigeren en raakte in vergetelheid.
1717
Daarvoor had hij reizen door Engeland en Duitsland gemaakt om zijn kennis te verrijken; in Amsterdam bouwde hij barometers, hoogtemeters en thermometers.
Q 25Welke geleerde kwam in 1731, enkele jaren na Fahrenheit, met een eigen temperatuurschaal?
Réaumur
Anders Celsius volgde nog later: hij definieerde zijn temperatuurverdeling in 1742.
Q 26Welke geleerde werd de leraar en vriend van Gabriel Fahrenheit?
's Gravesande
Aan hem liet Fahrenheit bij zijn dood ook zijn onvoltooide machine na, ter verdere vervolmaking.
Q 27Wat lukte Gabriel Fahrenheit als eerste bij het vervaardigen van thermometers?
Identieke buizen maken
Freiherr von Wolff in Halle publiceerde daarover in 1714.
Q 28In welk jaar ontwikkelde Ole Christensen Rømer de schaal waarop Fahrenheit voortbouwde?
1701
Fahrenheit kwam ruim twintig jaar later, in 1724, met zijn eigen schaalverdeling.
Q 29Hoeveel keer halveerde Fahrenheit het interval tussen smeltpunt en lichaamstemperatuur?
Zes
Omdat het interval een macht van twee telde, kon hij de schaalverdeling op die manier eenvoudig op zijn instrumenten aanbrengen.
Q 30Wiens werk over kwikbarometers bracht Gabriel Fahrenheit op het idee van een kwikthermometer?
Guillaume Amontons
Daarin stond hoe de meetwaarden van zulke barometers veranderen als gevolg van temperatuurveranderingen.