Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het oog is een waarnemingsorgaan dat licht omzet in signalen voor de hersenen. Het menselijk oog weegt nog geen 8 gram, wordt door zes spieren bewogen en projecteert een omgekeerd beeld op het netvlies. Deze quiz behandelt de onderdelen van het oog, hoe we kleuren en diepte zien, de biologische klok, de evolutie van het oog en de heel andere ogen van dieren zoals herten, slangen en bidsprinkhaankreeften.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet de opening in de iris die het licht doorlaat?
Pupil
De ooglens ligt er direct achter en zorgt mee voor een scherp beeld op het netvlies.
Q 02Welke dieren hebben facetogen?
Insecten
Gewervelden en inktvissen hebben daarentegen ogen die met een lens zijn uitgerust.
Q 03Waarvan worden de menselijke ogen wel de spiegel genoemd?
De ziel
Emoties zouden het makkelijkst af te lezen zijn van de wenkbrauwen en de spieren rond het oog.
Q 04Welke taak heeft de iris, het gekleurde deel van het oog?
Lichtinval regelen
De iris kan blauw, bruin, rood, grijs of groen zijn.
Q 05Waarvan is oogcontact een vorm?
Lichaamstaal
De snelheid van knipperen met de oogleden zou ook iets over iemands gemoed verraden.
Q 06Hoe heet de plek waar de oogzenuw het oog verlaat en waar geen netvlies zit?
Blinde vlek
In het Latijn heet deze plek de papil.
Q 07Hoe staat het beeld dat op het netvlies wordt geprojecteerd?
Ondersteboven
De ooglens zorgt met haar verstelbare brekende werking voor de scherpstelling van dat beeld.
Q 08Hoeveel soorten kegeltjes, elk gevoelig voor een andere kleur, heeft de mens?
Drie
Uit de combinatie van rood- en groengevoelige cellen leiden de hersenen tussenkleuren als oranje of geel af.
Q 09Wat wordt in het Engels ‘bull's eye’ (‘stierenoog’) genoemd?
De roos van een dartbord
Ook de vlekpatronen met ringen op vlindervleugels worden naar het oog genoemd: oogvlekken.
Q 10Welk deel van het menselijk oog heeft de functie van diafragma?
Regenboogvlies
Net als bij een camera regelt dat diafragma hoeveel licht er binnenvalt.
Q 11Wat geven de staafjes op het netvlies weer?
Contrast
De kegeltjes naast hen zijn juist verantwoordelijk voor de kleurweergave.
Q 12Welke bekende oogziekte kan in veel gevallen door medisch ingrijpen worden verholpen?
Staar
Blindheid is daarentegen een visuele handicap met een sterk beperkt of geen gezichtsveld.
Q 13Door hoeveel spieren wordt het menselijk oog naar links, rechts, omhoog en omlaag gedraaid?
Zes
Diezelfde spieren kunnen het oog ook in twee richtingen min of meer om de optische as laten roteren.
Q 14Wat is bij de mens, anders dan bij andere primaten, zichtbaar aan het oog?
Q 21Hoeveel weegt een menselijk oog gemiddeld?
7,5 gram
De gemiddelde doorsnee van het oog bedraagt ongeveer 2,5 cm.
Q 22Wat kunnen groefkopadders en boa's met warmtegevoelige receptoren in hun kop waarnemen?
Infraroodstraling
Die receptoren zijn dezelfde als die waarmee de mens een temperatuurstijging voelt.
Q 23Hoe heet de gele vlek in het midden van het netvlies in het Latijn?
Macula lutea
Hier ziet men scherp en neemt men kleuren waar; de beeldvorming is er het best.
Q 24Tijdens welke gebeurtenis ontstonden voor zover bekend de eerste ogen?
Oogwit
Daardoor is bij een mens gemakkelijk te zien in welke richting hij kijkt.
Q 15Welk doorzichtig oogdeel is de voortzetting van het harde oogvlies aan de voorkant?
Hoornvlies
Het laat het licht door en draagt in hoge mate bij aan de beeldvorming op het netvlies.
Q 16Hoe heet de verschuiving tussen de beelden van beide ogen waarmee we afstand inschatten?
Parallax
Hoe verder iets weg staat, hoe dichter bij elkaar de beelden ervan op beide netvliezen vallen.
Q 17Welk hemellichaam heet in het Maleis ‘mata hari’, letterlijk ‘oog van de dag’?
Zon
In veel talen dient het woord oog als metafoor voor ronde of ovale dingen, zoals het oog van een naald.
Q 18Welke dieren zien geen verschil tussen de oranje strepen van een tijger en de achtergrond?
Herten
Om dezelfde reden valt ook het oranje jasje van een menselijke jager hun niet op.
Q 19Welk oogvlies bevat veel bloedvaten en verzorgt de aan- en afvoer van stoffen in het oog?
Vaatvlies
In het Latijn heet dit vlies chorioides; de iris is er de voortzetting van aan de voorkant.
Q 20Wat is in Vlaanderen een ‘koeienoog’ of ‘paardenoog’?
Spiegelei
Het Nederlands kent ook het oog van een naald en het oog waar een haakje in valt.
Cambrische explosie
Van vóór het Cambrium zijn geen fossiele bewijzen van ogen gevonden.
Q 25Hoe heten de zoekbewegingen van het oog bij een onverwachte beweging van een voorwerp?
Saccades
Bij gladde volgbewegingen verwacht het oog daarentegen al wat er gaat gebeuren.
Q 26Hoeveel verschillende receptoren hebben sommige bidsprinkhaankreeften in hun ogen?
12 tot 16
Toch is hun kleurwaarneming in veel opzichten minder verfijnd dan die van mensen.
Q 27Welke dieren hebben gaatjescameraogen?
Nautilussen
Zo'n oog neemt silhouetten waar, maar kan nog geen scherp beeld vormen.
Q 28Welk pigment bevatten de lichtgevoelige ganglioncellen in het netvlies?
Melanopsine
Deze derde, niet-visuele receptor is pas sinds 2002 bekend.
Q 29Met welke snelheid maakt het oog zijn snelle zoekbewegingen?
500 tot 600 °/s
Het oog kent naast deze zoekbewegingen ook gladde volgbewegingen.
Q 30Aan welke hersenkern geven de lichtgevoelige ganglioncellen hun signalen af?
Nucleus suprachiasmaticus
Die kern regelt lichaamsfuncties via hormonen als melatonine en cortisol.