Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Hondsdolheid, ook rabiës genoemd, is een virusziekte die via een beet van een besmet dier wordt overgedragen en zonder behandeling dodelijk afloopt. Deze quiz gaat over het virus en de symptomen, over besmetting en preventie, en over de bestrijding in Nederland en België. Ook de eerste inenting komt voorbij: het verhaal van de jongen Joseph Meister, die in 1885 in Parijs werd behandeld.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke historische naam van hondsdolheid verwijst naar de angst voor water?
Hydrofobie
De ziekte heet ook rabiës of lyssa; het zien van water kan bij patiënten pijnlijke krampen uitlokken.
Q 02Van welk orgaan is hondsdolheid een virusinfectie?
Hersenen
Zodra een patiënt symptomen vertoont, loopt de ziekte vrijwel altijd dodelijk af.
Q 03Welke geleerde ontwikkelde een vaccinatie tegen hondsdolheid die eerst bij honden werkte?
Louis Pasteur
De methode was in dierproeven geslaagd, maar nog niet met succes op mensen getest toen de eerste gebeten jongen zich meldde.
Q 04In welke twee werelddelen valt het overgrote deel van de doden door hondsdolheid?
Azië en Afrika
Wereldwijd eist de ziekte nog 40.000 tot 70.000 levens per jaar; India is een van de getroffen landen.
Q 05Welke klieren bevatten hoge concentraties rabiësvirus, zodat een beet besmettelijk is?
Speekselklieren
Het virus verhoogt bovendien de aanmaak van kwijl, wat verdere overdracht in de hand werkt.
Q 06Een beet in welk lichaamsdeel geeft bij hondsdolheid de kortste incubatietijd?
Gezicht
Hoe verder de wond van het hoofd ligt, hoe langer het virus onderweg is.
Q 07Welke contacten met een besmet dier dragen hondsdolheid slechts zeer zelden over?
Krab of lik
In bijna alle gevallen loopt de besmetting via een bijtwond; loslopende honden in het buitenland kun je daarom beter niet aaien.
Q 08Wat moet er bij voorkeur gebeuren met een dier dat iemand beet en mogelijk hondsdol is?
Vangen en in quarantaine plaatsen
Is het dier niet te vangen en blijft besmetting mogelijk, dan wordt het slachtoffer preventief ingeënt.
Q 09Welk gedrag van een wild dier zoals een vos geldt als verdacht voor hondsdolheid?
Abnormaal tam zijn
Ook agressie en onrust zijn verdacht, maar sommige dieren dragen het virus zonder er zichtbaar last van te hebben.
Q 10Waarvan hangt de lengte van de incubatietijd van hondsdolheid vooral af?
De plaats van de beet
In die periode reist het virus langs de zenuwen omhoog naar het centrale zenuwstelsel.
Q 11In welk deel van de wereld brengen ook wasberen en stinkdieren hondsdolheid over?
Noord-Amerika
Elders zijn het vooral vleeseters zoals honden en katten die de ziekte met een beet doorgeven.
Q 12Welke belasting wordt sinds de Middeleeuwen geheven en moest ook hondsdolheid tegengaan?
Hondenbelasting
De heffing moest daarnaast de overlast van de dieren beperken.
Q 13Tot welk geslacht van virussen behoort het rabiësvirus?
Lyssavirus
Het is de typesoort van dat geslacht, dat tot de familie Rhabdoviridae behoort.
Q 21Welke baan kreeg Joseph Meister later bij het Pasteur-instituut?
Conciërge
Daarvoor had hij een eigen zaak geërfd, maar die liep slecht en werd in 1912 verkocht.
Q 22Tussen welke twee geluiden houdt het kenmerkende gehuil van hondsdolle honden het midden?
Blaffen en janken
Zieke honden kwijlen veel, drentelen rusteloos rond en bijten zich vast in tralies of een stok.
Q 23Hoe noem je een virus dat zich, zoals het rabiësvirus, op het zenuwweefsel richt?
Neurotroop
Vanaf de plek van binnenkomst klimt het via de zenuwen naar het centrale zenuwstelsel en daarna naar andere organen.
Q 14Welke spieren kunnen bij een rabiëspatiënt verkrampen bij het zien van water?
Slik- en ademhalingsspieren
De krampen zijn zo onaangenaam dat de patiënt bang wordt voor water; soms overlijdt iemand al tijdens zo'n aanval.
Q 15Hoe oud was Joseph Meister toen hij in 1885 door een jachthond werd aangevallen?
Negen
Het dier beet hem in de rechterhand en, nadat hij viel, ook in de benen; ook de eigenaar van de hond werd gebeten.
Q 16Hoe zouden rabiëspatiënten in theorie andere mensen kunnen besmetten?
Bijten of kussen
In de praktijk komt zo'n overdracht van mens op mens eigenlijk niet voor.
Q 17Waaruit werden in België vanaf 1989 lokazen tegen hondsdolheid uitgeworpen?
Helikopter
Per vierkante kilometer ging het om 15 tot 20 stuks lokaas; het was een nationaal programma.
Q 18Welk volk uit de oudheid kende hondsdolheid al als een aparte ziekte?
Grieken
De ziekte heet ook lyssa; wie besmet raakt en geen behandeling krijgt, overlijdt eraan.
Q 19Wat krijgt een gebeten slachtoffer naast het rabiësvaccin als passieve immunisatie?
Immunoglobulinen
Het vaccin wordt in meerdere sessies toegediend; samen voorkomt dit vrijwel altijd dat de ziekte uitbreekt.
Q 20Van welk dier kwam het ruggenmerg voor de inenting die Joseph Meister in 1885 kreeg?
Konijn
Het dier was aan de ziekte overleden; de behandeling bestond uit herhaalde injecties met een emulsie van dat ruggenmerg.
Q 24Uit welk land kwam het gesmokkelde katje Lee dat het Belgische FAVV in 2020 wilde afmaken?
Peru
Volgens het agentschap ontbrak de infrastructuur om de kat in observatie te houden; de zaak leidde tot wekenlange emotionele discussies.
Q 25Uit welk jaar dateren de laatste gevallen van rabiësoverdracht van dier op mens in Nederland?
1962
Latere Nederlandse patiënten liepen de ziekte in het buitenland op, onder meer in Afrika en Haïti.
Q 26Waarom is nooit bewezen dat de hond die Joseph Meister beet echt hondsdol was?
Het kadaver was niet bewaard
Toch geldt zijn geval als de eerste gepubliceerde succesvolle inenting tegen de ziekte.
Q 27Aan welke celreceptor bindt het rabiësvirus naar alle waarschijnlijkheid?
Acetylcholinereceptor
De binding gebeurt met de uitstekende trimeren aan de buitenkant van het virusmembraan.
Q 28Hoe heet het instulpen van het celmembraan waardoor het rabiësvirus een cel binnendringt?
Pinocytose
Het virus komt zo in een endosoom terecht, waarvan het het zure milieu benut om zijn eiwitten en RNA in de cel te brengen.
Q 29Wat in de maag van een gedode hond gold in 1885 als zeker teken van hondsdolheid?
Hooi, stro en stukjes hout
Een dierenarts deed die vondst bij de jachthond die de jonge Joseph Meister had aangevallen.
Q 30Welk virus werd in 1996 voor het eerst bij een Britse vleermuis gevonden?
EBLV-2
In 2002 overleed een vleermuisliefhebber na een beet: het eerste inheemse Britse geval van hondsdolheid in bijna een eeuw.