Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Joeri Gagarin werd op 12 april 1961 de eerste mens in de ruimte. De Russische boerenzoon groeide op tijdens de Duitse bezetting, werd piloot bij de Sovjet-luchtmacht en daarna kosmonaut. Deze quiz volgt zijn hele leven: zijn jeugd en opleiding, de selectie voor het ruimtevaartprogramma, de beroemde vlucht om de aarde en de jaren als volksheld daarna. Ook zijn vroege dood en de vele eerbewijzen komen aan bod, van herdenkingsmunten tot gedenktekens op de maan.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Aan boord van welk ruimtevaartuig werd Joeri Gagarin de eerste mens in de ruimte?
Vostok 1
De vlucht maakte Gagarin tot een wereldwijde beroemdheid; daarna bezocht hij onder meer Italië, Brazilië, Egypte en Cuba.
Q 02In welk jaar maakte Joeri Gagarin als eerste mens een ronde om de aarde?
1961
Het was meteen ook de eerste keer dat een mens in de ruimte kwam; Gagarin vloog in een capsule met de aanduiding 3KA-3.
Q 03Hoeveel minuten duurde de ruimtevlucht van Joeri Gagarin van lancering tot landing?
108
In die tijd legde hij precies één baan om de aarde af.
Q 04Welke astronauten lieten op de maan medailles achter voor Gagarin en Vladimir Komarov?
Neil Armstrong en Buzz Aldrin
Dat gebeurde tijdens Apollo 11: de herdenkingsmedailles zaten in een tas die op het maanoppervlak achterbleef.
Q 05Bij wat voor fabriek in Ljoebertsy ging Gagarin op 16-jarige leeftijd stage lopen?
Staalfabriek
Tegelijk schreef hij zich in bij een avondschool; na beide opleidingen mocht hij verder studeren aan een technische school.
Q 06Waar werd de as van Joeri Gagarin na zijn dood in 1968 bijgezet?
Kremlinmuur
Hij liet zijn vrouw en twee kinderen achter; de exacte toedracht van zijn dodelijke ongeluk is nooit bekend geworden.
Q 07In welk type straaljager verongelukte Joeri Gagarin op 27 maart 1968?
MiG-15
Het gebeurde tijdens een trainingsvlucht nabij Moskou; Gagarin was 34 jaar en ook zijn copiloot kwam om het leven.
Q 08Van welke balsport hield Gagarin, ondanks zijn geringe gestalte?
Basketbal
Daarnaast was hij een liefhebber van ijshockey en van jagen.
Q 09In welke plaats bij Moskou ligt het naar Gagarin vernoemde kosmonautentrainingscentrum?
Sterrenstad
Gagarin werkte er na zijn ruimtevlucht zelf nog jarenlang.
Q 10Hoe heten de feesten die sinds 2001 rond 12 april wereldwijd de bemande ruimtevaart vieren?
Yuri’s Night
Bezoekers dossen zich uit als ruimtevaarders en raketten; een van de bekendste edities is die in Los Angeles, bij spaceshuttle Endeavour.
Q 11Voor welke ruimtevlucht was Gagarin reservepiloot van Vladimir Komarov?
Sojoez 1
Gagarin had vooraf geprotesteerd dat er extra maatregelen nodig waren om de veiligheid te waarborgen; de vlucht liep voor Komarov fataal af.
Q 12Wat was het beroep van Anna Timofejevna Gagarina, de moeder van Joeri Gagarin?
Melkmeisje
Zijn vader werkte op dezelfde boerderij als timmerman en metselaar; Joeri had twee broers en een zus.
Q 13Welke feestdag valt elk jaar op 12 april, de datum van Gagarins ruimtevlucht?
Dag der Kosmonauten
Op die dag wordt er ieder jaar een krans gelegd ter nagedachtenis aan Gagarin.
Q 21In welke oblast lag de luchtmachtbasis Loeostari, waar Gagarin na zijn opleiding diende?
Moermansk
In die jaren klom hij op: op 5 november 1957 werd hij luitenant en twee jaar later senior luitenant.
Q 22In welk dorp in de oblast Smolensk werd Joeri Gagarin geboren?
Kloesjino
Gagarin kwam er op 9 maart 1934 ter wereld; hij had een oudere broer, een oudere zus en een jongere broer.
Q 23In welke stad volgde Gagarin de vliegschool waar hij solovluchten met een straaljager maakte?
Orenburg
Als piloot in opleiding leerde hij daar ook zijn latere vrouw Valentina kennen.
Q 14Wat studeerde Valentina Gorjatsjeva toen Gagarin haar als piloot in opleiding ontmoette?
Geneeskunde
Het paar kreeg twee kinderen; het huwelijk gold over het algemeen als gelukkig.
Q 15Van welk orgaan werd Joeri Gagarin in 1962 afgevaardigde?
Opperste Sovjet
In hetzelfde jaar, op 12 juni, werd hij bij de luchtmacht bevorderd tot luitenant-kolonel.
Q 16In welke stad studeerde Gagarin aan een industriële technische school?
Saratov
Hij gaf zich daar in het weekend op als luchtkadet en leerde vliegen, eerst in een dubbeldekker en later ook in de Jak-18.
Q 17Welke stad vlak bij Gagarins geboortedorp werd in 1968 naar de kosmonaut omgedoopt?
Gzjatsk
De familie Gagarin was er kort na de oorlog naartoe verhuisd; Joeri vervolgde er zijn lagere school.
Q 18Naast hoeveel andere piloten werd Gagarin in 1960 gekozen voor het Sovjet-ruimtevaartprogramma?
19
Daarna hoorde hij bij een elitegroep van zes piloten, waaruit de eerste kosmonauten van het Vostokprogramma werden gekozen.
Q 19Wat is de vadersnaam (het patroniem) in de volledige naam van Joeri Gagarin?
Aleksejevitsj
Hij staat te boek als Russisch Sovjetpiloot en kosmonaut; hij leefde van 9 maart 1934 tot 27 maart 1968.
Q 20Naar welk land werden Gagarins oudere broer en zus in 1943 gedeporteerd?
Polen
Ze kwamen er in een werkkamp terecht en keerden pas na de oorlog, in 1945, naar huis terug.
Q 24In welk jaar trad Gagarin in dienst bij de luchtmacht van de Sovjet-Unie?
1955
Hij had toen net de technische school afgerond en werd doorgestuurd naar een vliegschool.
Q 25In welk jaar bezetten de Duitsers het geboortedorp van Joeri Gagarin op weg naar Moskou?
1941
De bezetting begon in november; zoals miljoenen mensen in de Sovjet-Unie leed de familie zwaar onder de oorlog.
Q 26Aan ontwerpen voor wat werkte Gagarin zeven jaar in het opleidingscentrum voor kosmonauten?
Herbruikbaar ruimtevaartuig
Vlak na zijn ruimtevlucht was hij eerst als wereldwijde beroemdheid langs tal van landen gereisd om de prestaties van zijn land te promoten.
Q 27Op welke hoogte verliet Gagarin zijn capsule om apart aan een parachute te landen?
7 km
Dat hij los van zijn capsule zou neerkomen, was vooraf zo gepland.
Q 28In welk jaar kreeg Joeri Gagarin de rang van kolonel?
1963
De bevordering volgde op 6 november, een jaar nadat hij luitenant-kolonel in de luchtmacht was geworden.
Q 29Hoe heten de twee dochters van Joeri en Valentina Gagarin?
Yelena en Galina
De meisjes verloren hun vader toen die op 34-jarige leeftijd verongelukte tijdens een trainingsvlucht.
Q 30Welke waarde in roebel had de gouden munt voor de vijftigste verjaardag van Gagarins vlucht?
1000
In 2011 verscheen daarnaast een tweede herdenkingsmunt, met een waarde van 3 roebel.