Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De kelvin is de eenheid van thermodynamische temperatuur en een van de basiseenheden van het SI. De schaal begint bij het absolute nulpunt en kreeg in 2019 een nieuwe definitie. De eenheid is genoemd naar William Thomson, beter bekend als Lord Kelvin: natuurkundige, uitvinder en drijvende kracht achter de telegraafkabel door de Atlantische Oceaan. Deze quizvragen gaan over de eenheid zelf, de definities en het leven van de man achter de naam.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welke temperatuurschaal is de kelvinschaal in feite afgeleid?
Celsius
Alleen het nulpunt ligt anders: de kelvin is een absolute eenheid met een natuurlijk nulpunt, net als de joule en de ampère.
Q 02Hoeveel basiseenheden telt het SI-stelsel, waarvan de kelvin er één is?
zeven
Binnen dat stelsel is de kelvin, met de letter K als symbool, de eenheid van thermodynamische temperatuur.
Q 03Welke eigenschap van licht wordt meestal in kelvin aangegeven?
kleurtemperatuur
De eenheid dankt haar naam aan de Britse fysicus William Thomson, die als Lord Kelvin de geschiedenis in ging.
Q 04Door zijn rol bij welk project werd William Thomson bekend bij het grote publiek?
trans-Atlantische telegraafkabel
Ook zijn verbeteringen aan het standaardkompas waren van groot belang.
Q 05Welke hoofdwet van de thermodynamica stelde William Thomson op?
tweede
Daarna begon hij experimenten om de ideeën van Carnot en van Joule over warmte tegen elkaar te testen.
Q 06In welke stad werd William Thomson, de latere Lord Kelvin, in 1824 geboren?
Belfast
Hij geldt als een van de belangrijkste natuurwetenschappers van de 19e eeuw, vooral door zijn werk in de thermodynamica.
Q 07Hoeveel thermische energie is er aanwezig als de absolute temperatuur verdubbelt?
twee keer zo veel
Dat geldt alleen voor een absolute schaal zoals die van Kelvin, niet voor een schaal waarvan het nulpunt ergens anders ligt.
Q 08Welke natuurconstante wordt sinds 20 mei 2019 niet meer experimenteel bepaald?
boltzmannconstante
Aan deze constante is een exacte waarde toegekend, en de kelvin wordt daar vervolgens van afgeleid.
Q 09Hoe oud was William Thomson toen hij in 1834 ging studeren aan de Universiteit van Glasgow?
10 jaar
Hij volgde er een programma dat speciaal voor hoogbegaafde kinderen was opgezet.
Q 10Aan welke universiteit studeerde William Thomson van 1841 tot 1845?
Cambridge
Hij viel er op als briljant student en was daarnaast actief in sport, muziek en literatuur.
Q 11In welke eenheid wordt de evenredigheidsconstante k van de thermische energie uitgedrukt?
joule per kelvin
De constante koppelt de energie in de thermische beweging van moleculen aan de absolute temperatuur.
Q 12In welk vak werd de vader van William Thomson in 1832 hoogleraar in Glasgow?
wiskunde
Vader James Thomson was de zoon van een Ierse boer en gaf zijn kinderen een veel wereldser opvoeding dan hij zelf had gehad.
Q 13In welk jaar stelde William Thomson zijn absolute temperatuurschaal voor?
1848
De schaal kreeg een nulpunt waarop, in de denkwijze van die tijd, geen warmte meer kon stromen.
Q 21Met welk schip reisde Thomson in 1857 mee om een telegraafkabel door de oceaan te leggen?
Agamemnon
De reis werd al na 600 km afgebroken, omdat de kabel brak.
Q 22Welke ingenieur van de Atlantic Telegraph Company vocht Thomsons kabelanalyse aan?
Wildman Whitehouse
Hij dacht het trage signaal te verhelpen met een hogere spanning; Thomson pleitte voor een betere geleider met meer isolatie.
Q 23Wie speculeerde in 1702 al over het bestaan van een absoluut nulpunt?
Guillaume Amontons
Pas bijna anderhalve eeuw later bouwde William Thomson op dat idee een complete temperatuurschaal.
Q 14Voor wiens ideeën over elektriciteit als flux gaf Thomson in 1845 een wiskundige onderbouwing?
Faraday
Mede door Thomson aangemoedigd ontdekte hij nog datzelfde jaar een effect dat licht en magnetisme met elkaar verbindt.
Q 15Hoeveel hoger dan het smeltpunt van ijs ligt het tripelpunt van water?
0,01 °C
Op dit tripelpunt was de definitie van de kelvin gebaseerd tot de algemene herziening van het SI in 2019.
Q 16In welke stad woonde William Thomson in 1847 een lezing van James Prescott Joule bij?
Oxford
Joule betoogde daar dat warmte en mechanische arbeid in elkaar omzetbaar zijn, tegen de toen gangbare opvatting in.
Q 17In welk jaar aanvaardde de 26ste CGPM de nieuwe definitie van de kelvin?
2018
De nieuwe definitie was onderdeel van een algemene herziening van het SI en werd het jaar daarna van kracht.
Q 18In welk jaar legde de CGPM de absolute temperatuurschaal officieel vast op het tripelpunt?
1954
De eenheid heette toen officieel nog „graad Kelvin”, met °K als symbool.
Q 19Welk deel van de temperatuur van het tripelpunt van water was 1 K in de oude definitie?
1/273,16
Die definitie gold tot 2019; sindsdien is de temperatuur van het tripelpunt niet meer exact vastgelegd, al wijkt ze nauwelijks af.
Q 20Waardoor kan de exacte waarde van het tripelpunt van water variëren?
gebruikte isotopen
Die ontdekking was voor het CIPM in 2005 de aanleiding om een nieuwe definitie van de kelvin te onderzoeken.
Q 24Welke spanning maakte de Atlantische kabel van 1858 al na een maand onbruikbaar?
2000 V
De verantwoordelijke ingenieur werd ontslagen en het hele project verloor zijn geloofwaardigheid.
Q 25De hoeveelste CGPM doopte de „graad Kelvin” in 1967/1968 om tot „kelvin”?
dertiende
Sindsdien schrijf je de eenheid voluit zonder hoofdletter, net als de meter en de watt.
Q 26Onder welke Franse geleerde werkte William Thomson korte tijd in Parijs?
Henri Victor Regnault
Lang bleef hij er niet: al op zijn 22e werd Thomson hoogleraar aan de Universiteit van Glasgow.
Q 27Onder welke code is het kelvinsymbool opgenomen in Unicode?
U+212A
Het teken ziet er normaal gesproken exact hetzelfde uit als een gewone hoofdletter K.
Q 28De hoeveelste verjaardag van de Meterconventie viel op 20 mei 2019?
144ste
Op die dag werd de nieuwe definitie van de kelvin van kracht, gebaseerd op een vaste natuurconstante in plaats van op water.
Q 29Welke leraar liet William Thomson vanaf 1839 kennismaken met het werk van Fourier?
John Pringle Nichol
Thomson verdiepte zich ook in andere Franse wiskundigen, wat ongebruikelijk was in de door Newton gedomineerde Engelse school.
Q 30Om de hoeveel seconden kon Thomsons telegraafsysteem een karakter overseinen?
3,5
Op de belangrijkste uitvindingen in dat systeem, de spiegelgalvanometer en de siphon recorder, vroeg hij patent aan.