Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een lawine is meestal een grote sneeuwmassa die van een helling omlaag komt. Hoe zo'n lawine ontstaat, hangt af van sneeuwval, wind, temperatuur en de opbouw van het sneeuwdek, en precies dat maakt voorspellen zo lastig. Deze quiz gaat over de soorten lawines, de gevaren voor wie bedolven raakt, de methoden om het risico te beoordelen en de hulpmiddelen waarmee slachtoffers worden teruggevonden, zoals de lawinepiep.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat kan een zeer grote sneeuwlawine in zijn geheel onder zich bedelven?
Dorpen
Groot hoeft een lawine niet te zijn om slachtoffers te maken: ook een kleine kan dodelijk aflopen voor wie eronder terechtkomt.
Q 02Op wat voor terrein ontstaat een poedersneeuwlawine?
Steile hellingen
De vallende sneeuw wervelt steeds meer sneeuw op, zodat een snel bewegend mengsel van lucht en sneeuw ontstaat.
Q 03In welke organen kan de drukgolf van een snelle lawine sneeuw persen?
Longen
Dezelfde drukgolf is krachtig genoeg om bomen om te blazen.
Q 04Wanneer is het lawinegevaar in het algemeen het grootst?
Tijdens en kort na veel verse sneeuwval
Ook verstuivingen, waarbij de wind sneeuw verplaatst, kunnen het gevaar plaatselijk sterk verhogen.
Q 05Welke natuurlijke bodembedekking verkleint de kans op een lawine door de sneeuw vast te houden?
Gezond bos
Ook speciale hekwerken op een berghelling kunnen de sneeuw vasthouden of afremmen.
Q 06Welke doodsoorzaak eist naast verstikking veel lawineslachtoffers?
Onderkoeling
Lawinesneeuw wordt vaak sterk aangedrukt en is daardoor moeilijk weg te graven.
Q 07Welk hulpmiddel hoort naast lawinepiep en schep tot de basisuitrusting van wintersporters?
Sneeuwsonde
Aanvullend kunnen wintersporters onder meer een lawine-airbag, een lawinelint of een avalung dragen.
Q 08In welke plaats kwam prins Friso in 2012 onder een lawine terecht?
Lech
Het ongeluk gebeurde tijdens de skivakantie van de prins; dankzij zijn lawinepiep konden reddingswerkers hem lokaliseren.
Q 09Gedurende welke periode overleven negen op de tien bedolven lawineslachtoffers?
Het eerste kwartier
Daarna daalt de overlevingskans van een bedolven slachtoffer snel met het verstrijken van de tijd.
Q 10Waar hoort een lawinepiep tijdens een tocht gedragen te worden?
Op het lichaam, onder de kleren
Het apparaat wordt vaak verward met een RECCO-reflector, maar dat is iets heel anders.
Q 11Hoe heet de lawine waarbij de bovenste sneeuwlaag als geheel wegglijdt?
Plaklawine
In het Frans heet dit type ‘plaque’ en in het Engels ‘slab’; de Duitse naam is schneebrettlawine.
Q 12Wat voor apparaat is een lawinepiep technisch gezien?
Radiozender en -ontvanger
Het apparaat dient om mensen op te sporen die onder een lawine zijn geraakt, en heet in de volksmond ook wel bieper.
Q 13Welke weersinvloeden verlagen de sneeuwvastheid en kunnen zo een lawine veroorzaken?
Regen of temperatuurverhoging
De andere directe oorzaak is juist een hogere belasting op de sneeuwlaag, bijvoorbeeld door een wintersporter.
Q 21Welk punt van een meegesleurde skiër moet je bij een lawine in de gaten houden?
Verdwijnpunt
Zo ontstaat er geen twijfel over de plek waar iemand bedolven kan liggen.
Q 22Welke ondergrond geeft een sneeuwlaag als geheel weinig houvast?
Lang, ongemaaid gras
Los daarvan kunnen ook binnen het sneeuwdek zelf zones ontstaan waar de lagen maar zwak aan elkaar hechten.
Q 23Wat doet een RECCO-reflector, anders dan een lawinepiep, niet?
Zelf signalen uitzenden
Daarom is het plaatje geen vervanging voor een lawinepiep, al worden de twee vaak met elkaar verward.
Q 14In wat voor sneeuw ontstaat een drogesneeuwlawine?
Vers gevallen sneeuw
Die sneeuw kan zijn eigen gewicht niet dragen; in het Duits heet dit type Lockerschneelawine.
Q 15Wat blijft cruciaal voor een snelle zoekactie met de lawinepiep?
Veelvuldig oefenen van de reddingsprocedure
Alleen zo beheers je de correcte bediening van het apparaat en het zogeheten fijnzoeken.
Q 16Welke eigenschap van sneeuw verandert voortdurend door temperatuur, zon en wind?
Kristalstructuur
Samen met de hoeveelheid gevallen sneeuw bepaalt ze de opbouw van het sneeuwdek, waarin zones met weinig hechting kunnen ontstaan.
Q 17Welk gas hoopt zich onder de sneeuw op, waardoor een bedolven slachtoffer stikt?
Kooldioxide
Het gas komt uit de uitgeademde lucht van het slachtoffer zelf; daarnaast kan er een tekort aan zuurstof optreden.
Q 18Wat betekent het Duitse woord ‘Brett’ in de naam schneebrettlawine?
Plank
Hard hoeft de sneeuw daarvoor niet te zijn: het gaat erom dat de bovenste laag zich als een samenhangend geheel gedraagt.
Q 19Op de lawineongevalsstatistiek van welk land is de 3×3-reductiemethode gebaseerd?
Zwitserland
Ook de rechtspraak in de Europese Alpenlanden beschouwt deze methode als de meest specifieke.
Q 20Welk deel van de lawineslachtoffers wordt na drie kwartier nog levend uit de sneeuw gehaald?
Een derde
Ook dan is het gevaar niet geweken: kort na de bevrijding kan een slachtoffer alsnog overlijden.
Q 24Met welke snelheid beweegt het lucht-sneeuwmengsel van een poedersneeuwlawine aanvankelijk?
100 km/u
Uiteindelijk kan de snelheid tot drie keer zo hoog oplopen, en daarbij ontstaan gevaarlijk grote drukgolven.
Q 25Hoe heet het overlijden van een lawineslachtoffer kort na de bevrijding?
Reddingsdood
Wie levend uit de sneeuw wordt gehaald, is dus nog niet buiten levensgevaar: het risico blijft kort daarna groot.
Q 26Wat voor model is de 3×3-reductiemethode voor lawinegevaar?
Statistisch model
Wie het toepast, beoordeelt de lawinesituatie drie keer.
Q 27Bij welke berg kwamen in juli 2007 zes Zwitserse militairen om in een sneeuwlawine?
Jungfrau
De zes waren bergspecialisten aan het einde van hun opleiding, wat laat zien hoe onberekenbaar het risico blijft.
Q 28Op welke frequentie zendt een lawinepiep uit?
457 kHz
Sommige oude modellen werken nog met een dubbele frequentie.
Q 29Wie kwam met de alternatieve lawinetheorie ‘Relative Sichtweise’?
Michael Hoffmann
Hij gaat uit van de eigenschappen van de sneeuw en het sneeuwdek en beschreef zijn theorie in het boek ‘Lawinengefahr’.
Q 30Welke methode ontwikkelde Martin Engler en beschreef hij in ‘Die weisse Gefahr’?
Factorencheck
Het is een van de hulpmiddelen om lawinegevaar in de praktijk te beoordelen, net als de SnowCard en de beslisregels van Stop or Go.