Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Louis Pasteur (1822-1895) was een Franse scheikundige en bioloog. Hij gaf zijn naam aan het pasteuriseren en ontwikkelde een vaccin tegen hondsdolheid. Deze quiz volgt hem van zijn jeugd in de Jura en zijn moeizame weg naar de École Normale tot zijn onderzoek naar kristallen, gisting en ziekteverwekkers. Ook het jarenlange debat over spontane generatie komt aan bod, met de beroemde glazen bollen en een hardnekkige rivaal.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Tegen welke ziekte ontwikkelde Louis Pasteur een virus-vaccin?
Hondsdolheid
Hij slaagde er eerst in een hond immuun te maken en behandelde ook paarden.
Q 02Hoe vernietigt het door Pasteur uitgevonden pasteuriseren schadelijke microben in voedsel?
Kortstondig verhitten
Het product zelf raakt daarbij niet beschadigd, wat de techniek geschikt maakt voor alles wat snel bederft.
Q 03Wat kan volgens het onderzoek van Louis Pasteur als enige leven voortbrengen?
Levende wezens
Het bewijs kwam uit een proef met verhitting: daarna trad het vermeende spontane ontstaan niet meer op.
Q 04Waarvan ontdekte Pasteur dat niet alle soorten even geschikt zijn voor wijn en bier?
Gistcellen
Alleen een geschikte soort zorgt voor een goed verloop van het brouw- of wijnproces en daarmee voor een optimale smaak.
Q 05Welke vorm hadden de halzen van de glazen bollen die Louis Pasteur uitvond?
Dun en gekromd
Zo'n hals beperkte de kans op binnenkomende bacteriën; beide kampen namen hun bollen ook mee de bergen in.
Q 06Waarom was het inenten van een gebeten jongen in 1885 voor Pasteur persoonlijk riskant?
Hij was geen erkend geneesheer
Hij gebruikte bij de behandeling inentingen die hij zelf had ontwikkeld.
Q 07Welk ambacht oefenden de vader en twee eerdere voorvaderen van Louis Pasteur uit?
Leerlooier
Het ging om kleinschalige bedrijfjes. De straat in Dole waar Pasteur werd geboren, is zelfs naar dit ambacht genoemd.
Q 08Welke negenjarige jongen uit de Elzas werd op 6 juli 1885 bij Pasteur gebracht?
Joseph Meister
De jongen was gebeten door een dolle hond en genas na een behandeling van weken.
Q 09Bij welke instelling kreeg Louis Pasteur in 1867 een aanstelling als hoogleraar?
Sorbonne
Zijn leeropdracht daar was de organische chemie.
Q 10Hoe verhouden de kristallen van de twee vormen van wijnsteenzuur zich volgens Pasteur?
Elkaars spiegelbeeld
Bovendien bleek dat bacteriën de ene vorm wel en de andere vorm niet als voedsel konden gebruiken.
Q 11Welke twee processen worden volgens Pasteur veroorzaakt door micro-organismen uit de lucht?
Rotting en gisting
Hij toonde overtuigend aan dat bedorven voedsel zelf geen micro-organismen voortbrengt.
Q 12In welke Franse streek ligt Dole, de geboorteplaats van Louis Pasteur?
Jura
Pasteur kwam er ter wereld in de Rue des tanneurs, als derde van vijf kinderen van Jean-Joseph Pasteur en Jeanne Etiennette Roqui.
Q 13Welke term duidt het idee aan dat organismen spontaan uit levenloze materie ontstaan?
Generatio spontanea
Volgens dat idee konden organismen ook uit dode organismen ontstaan; Pasteur raakte nauw betrokken bij de discussie erover.
Q 21In welke stad bereidde Louis Pasteur zich aan het Collège Royale voor op het baccalaureaat?
Besançon
Voor het baccalaureaat in de Letteren moest hij er eerst de nodige voorbereiding in de filosofie krijgen.
Q 22Welke onderscheiding kreeg Pasteur in november 1874 van de Royal Society of London?
Copley Medal
Zeven jaar later werd hij in eigen land verkozen tot lid van de Académie française.
Q 23In welk jaar begon de wetenschappelijke carrière van Louis Pasteur?
1848
Zijn eerste onderzoek ging niet over ziekten of voedsel, maar over kristallen van wijnsteenzuur.
In welk vak won Louis Pasteur de eerste prijs vlak voor zijn toelating tot de École Normale?
Q 14Waardoor moest Louis Pasteur zijn eerste inschrijving in een voorbereidend internaat opgeven?
Heimwee
Terug thuis bleef hij goed presteren op het plaatselijke collège, waarna hij in een andere stad verder studeerde.
Q 15Voor welke kunstvorm had de jonge Louis Pasteur een bijzonder talent?
Portrettekenen
Op school presteerde hij aanvankelijk nauwelijks beter dan de gemiddelde leerling; hij leek voorbestemd om leraar op het lyceum te worden.
Q 16Van welk vakgebied geldt Louis Pasteur als de vader?
Stereochemie
Hij was een van de eersten die macroscopische effecten van de ruimtelijke bouw van moleculen beschreef.
Q 17Welke rivaal van Pasteur meende te hebben bewezen dat primitieve organismen spontaan ontstaan?
Félix-Archimède Pouchet
Volgens hem gebeurde dat in mengsels van niet-levende organismen; in 1859 had hij er een boek over gepubliceerd.
Q 18In welke richting behaalde Louis Pasteur zijn tweede baccalaureaat?
Wetenschappen
Zijn eerste baccalaureaat was dat in de Letteren; voor het tweede bleef hij in dezelfde stad wonen.
Q 19Aan de universiteit van welke stad werd Louis Pasteur in 1854 hoogleraar scheikunde?
Rijsel
Later kreeg hij in Parijs ook nog een aanstelling als hoogleraar in de organische chemie.
Q 20Naar welk stadje aan de Cuisance verhuisde het gezin van Louis Pasteur in 1827?
Arbois
Het gezin was eerder al van Dole naar Marnoz verhuisd, het dorp waar de grootvader van moederskant tuinman was.
Natuurkunde
Na dat extra jaar voorbereiding werd hij als vierde op de kandidatenlijst toegelaten tot de wetenschapsafdeling.
Q 25Op welke leeftijd overleed Louis Pasteur?
72
Hij werd aanvankelijk begraven in de kathedraal van Notre-Dame van Parijs.
Q 26Wie toonde in 1668 aan dat vliegen uit kadavers alleen van levende vliegen afkomstig zijn?
Francesco Redi
Hij vulde potten met vlees en dekte er een paar af; alleen in de open potten verschenen maden.
Q 27Hoe oud was Louis Pasteur toen zijn schoolprestaties in 1837-1838 begonnen te verbeteren?
15
Vanaf dat schooljaar bereidde hij zich voor op de École normale supérieure in Parijs.
Q 28In welk jaar werd Pasteur onderzoeksdirecteur aan de École normale supérieure in Parijs?
1857
Zijn officiële titel aan de school was directeur voor natuurwetenschappelijk onderzoek.
Q 29Hoeveel jaar duurde het debat tussen Pasteur en zijn rivaal over spontane generatie?
6
Beide kampen pasten in die tijd hun instrumenten aan als antwoord op de kritiek van de tegenpartij.
Q 30In welk jaar werd Pasteur verkozen tot lid van de Académie nationale de médecine?
1873
Een jaar later volgde een hoge Britse onderscheiding en in 1881 werd hij ook lid van de Académie française.