Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Mercurius is de kleinste planeet van het zonnestelsel en de planeet met de kleinste en snelste baan om de zon. Hij is nauwelijks groter dan de Maan, heeft geen manen en kent temperatuurverschillen van ruim 600 graden tussen dag en nacht. Deze quiz gaat over zijn excentrische baan, de beroemde periheliumprecessie die Einstein verklaarde, de ijle atmosfeer, de grote ijzerkern en het oppervlak vol inslagkraters. Ook de verkenningen komen aan bod: van Mariner 10 en MESSENGER tot de Europees-Japanse missie BepiColombo.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke planeet in het zonnestelsel heeft de kleinste en snelste baan om de zon?
Mercurius
Het is ook de kleinste van de acht planeten, met een vast oppervlak dat op dat van onze eigen natuurlijke satelliet lijkt.
Q 02Uit welke mythologie komt de god naar wie de planeet Mercurius is genoemd?
Romeinse
Ook de Sumeriërs en Assyriërs verbonden de snelle planeet al met een snelle god.
Q 03Hoeveel manen heeft de planeet Mercurius?
Geen
Opmerkelijk is wel dat deze kleine planeet een sterk magnetisch veld heeft.
Q 04Dan welke heldere binnenplaneet valt Mercurius aan de hemel veel minder op?
Venus
Als de lucht niet volkomen helder is, valt Mercurius vaak weg door het directe zonlicht.
Q 05Op welk moment van de dag is Mercurius vanaf de Aarde met het blote oog te zien?
In de schemering
Als binnenplaneet staat Mercurius vanaf de Aarde gezien altijd dicht bij de zon.
Q 06Welke kleur heeft de hemel overdag op Mercurius?
Zwart
Dat komt door de ijle atmosfeer, die het zonlicht niet verstrooit.
Q 07Dan welk hemellichaam is de planeet Mercurius nauwelijks groter?
De Maan
Mercurius is de kleinste van de acht planeten van het zonnestelsel.
Q 08Welke theorie verklaarde in 1915 de afwijkende periheliumbeweging van Mercurius?
Algemene relativiteitstheorie
Albert Einstein liet zien dat de ruimtetijd door de massa van de zon gekromd is, zodat de straal van een cirkel rond de zon groter is dan de omtrek gedeeld door 2π.
Q 09Wat wisten de Sumeriërs al van Mercurius, doordat de planeet met het blote oog zichtbaar is?
Snelle omloop
De Sumeriërs en later de Assyriërs associeerden de planeet daarom met een snelle god.
Q 10Welke naam kreeg de hypothetische planeet die men binnen de baan van Mercurius zocht?
Vulcanus
De zoektocht bleef vergeefs; de afwijking in de baan bleek geen nieuwe planeet nodig te hebben.
Q 11Welke eigenschap heeft de baan van Mercurius vergeleken met alle andere planeetbanen?
Meest excentrisch
De excentriciteit bedraagt 0,21; tijdens het perihelium staat de zon vrijwel stil aan de Mercuriushemel.
Q 12Hoe warm wordt het overdag op het oppervlak van Mercurius?
427 °C
's Nachts koelt het oppervlak af tot zo'n −170 °C; de dagtemperatuur blijft wel lager dan die op Venus.
Q 13Hoeveel keer zo intens is het zonlicht op Mercurius vergeleken met op de Aarde?
Negen keer
De planeet staat drie keer zo dicht bij de zon als de Aarde, waardoor de zon er ook ongeveer 2,5 maal zo groot aan de hemel lijkt.
Q 21Tussen welke waarden wisselt de afstand van Mercurius tot de zon?
46 en 70 miljoen km
Die variatie is het gevolg van de sterk excentrische baan van de planeet.
Q 22Hoeveel graden helt het baanvlak van Mercurius ten opzichte van dat van de Aarde?
7°
De rotatieas van de planeet zelf staat daarentegen vrijwel loodrecht op het baanvlak.
Q 23Hoeveel aardse dagen duurt een aswenteling van Mercurius?
58 dagen
Dat is precies twee derde van de omlooptijd om de zon.
Q 24Hoeveel procent van de tijd is Mercurius de planeet die het dichtst bij de Aarde staat?
Q 14Hoe heet de meest in het oog springende inslagstructuur op Mercurius?
Calorisbekken
Het heeft een diameter van 1.350 kilometer en een twee kilometer hoge rand van bergen.
Q 15Op hoeveel astronomische eenheden van de zon staat Mercurius gemiddeld?
0,39 AE
De zon staat per definitie op 1 astronomische eenheid van de Aarde; voor Venus is dat gemiddeld 0,7 AE.
Q 16Hoe kan de uiterst ijle atmosfeer van Mercurius eigenlijk beter worden genoemd?
Exosfeer
De druk bedraagt slechts 10⁻¹² bar; de sporen van zuurstof, natrium en waterstof ontsnappen snel naar de ruimte.
Q 17Welke verhouding hebben omlooptijd en aswenteling van Mercurius door spin-baanresonantie?
3:2
Die verhouding blijft stabiel door de excentriciteit van de baan; rond het perihelium is de getijdenwerking van de zon het sterkst.
Q 18Welke astronoom merkte in de 19de eeuw op dat de baan van Mercurius een rozet beschrijft?
Urbain Le Verrier
Volgens de wetten van Kepler, afgeleid uit die van Newton, had de baan een zuivere ellips moeten zijn.
Q 19Wat kan een waarnemer op Mercurius de zon rond het perihelium zien doen?
In lussen bewegen
Rond het perihelium is de baansnelheid van de planeet hoger dan de hoeksnelheid om de eigen as.
Q 20Hoeveel aardse dagen duurt één dag, van zonsopkomst tot zonsopkomst, op Mercurius?
176 dagen
De omloop om de zon duurt 88 dagen; gecombineerd met de trage rotatie levert dat een extreem lange zonnedag op.
46%
De twee andere buurplaneten staan gedurende respectievelijk 36 en 18 procent van de tijd het dichtstbij, hoewel hun banen dichter bij die van de Aarde liggen.
Q 25Welk deel van de aardse veldsterkte heeft het magnetisch veld van Mercurius?
Een honderdste
Mogelijk wordt het veld net als bij de Aarde opgewekt door een dynamo van circulerend vloeibaar kernmateriaal.
Q 26Welk deel van Mercurius' periheliumprecessie verklaarde de zwaartekracht van andere planeten?
92,5%
Het restant van 43 boogseconden per eeuw bleef met de wetten van Newton onverklaard.
Q 27Hoe groot is de hoek van de rotatieas van Mercurius, de kleinste van alle planeten?
0,027°
Een waarnemer op een van de polen van de planeet ziet daardoor nooit de volledige zon boven de horizon.
Q 28Hoeveel boogseconden per eeuw bedraagt de periheliumprecessie van Mercurius?
574
De ellipsvorm van de baan is zelf in beweging en draait langzaam rond de zon.
Q 29Wanneer ontstond het magnetisch veld van Mercurius volgens metingen aan oppervlakterotsen?
3,7 tot 3,9 miljard jaar geleden
De metingen werden gedaan door de Amerikaanse sonde die de planeet in de laatste fase van haar missie vanaf geringe hoogte onderzocht.
Q 30Welk element moet de kern van Mercurius bevatten om het smeltpunt van nikkelijzer te verlagen?
Zwavel
Meer dan 0,1 gewichtsprocent ervan vormt een eutecticum, waardoor de kern ondanks de lage temperatuur deels vloeibaar kan zijn.