Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Microbiologie is de wetenschap van het allerkleinste leven: bacteriën, gisten en virussen. Wat begon met brouwen en bakken, groeide uit tot een vak dat ziekten leerde begrijpen en bestrijden. Deze quiz volgt die geschiedenis, van de strijd over spontane generatie tot de ontdekkingen van Pasteur, Lister en Fleming. Ook het leven van Robert Koch komt aan bod: zijn studie, zijn laboratorium, zijn reizen en zijn Nobelprijs.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk antibioticum ontdekte Alexander Fleming?
penicilline
Het was het eerste toepasbare antibioticum en is afkomstig uit Penicillium chrysogenum.
Q 02Welke drank werd tientallen eeuwen voor Christus al met behulp van gist gemaakt?
bier
Pas de studies van Louis Pasteur leerden dat gisten verantwoordelijk zijn voor de alcoholische gisting.
Q 03Tot welke groep organismen behoren gisten, die eencellig zijn?
schimmels
Naast gisten onderzoeken microbiologen vooral bacteriën en virussen.
Q 04Welk boek vermeldt het bakken van brood met of zonder zuurdesem?
Bijbel
Mensen gebruikten micro-organismen bij het bakken dus lang voordat iemand ze had gezien.
Q 05Tegen welke ziekte beschermde de eerste vaccinatie van Edward Jenner?
pokken
Hij bereikte die bescherming door inenting met vaccinia, een verwant virus dat bij koeien voorkomt.
Q 06Hoe heten ziekteverwekkende micro-organismen met een vakterm?
pathogenen
Ze zijn vanouds het onderzoeksdomein van de medische en de veterinaire microbiologie.
Q 07Door welk proces wordt melk al sinds de oudheid geconserveerd?
verzuring
Deze toepassing van micro-organismen is ongeveer even oud als het brouwen en het bakken met zuurdesem.
Q 08Waarin beschreef Antoni van Leeuwenhoek in 1684 kleine, bewegende diertjes?
tandplak
Zeven jaar eerder had hij zulke wezentjes al in regenwater beschreven en getekend, waarmee hun bestaan vaststond.
Q 09Welk cadeau kreeg Robert Koch van zijn vrouw voor zijn 29ste verjaardag?
microscoop
Daarna bouwde hij een hoek van zijn praktijk om tot laboratorium en bestudeerde er de ziekten van zijn patiënten.
Q 10Welke collega van Robert Koch ontwierp het schaaltje waarin agar werd bewaard?
Julius Richard Petri
Koch toonde aan dat bacteriën op een vaste kweekbodem te kweken zijn, bijvoorbeeld op een aardappel.
Q 11Sinds welke Griekse filosoof geloofde men dat alles door spontane generatie ontstond?
Aristoteles
De discussie laaide weer op toen in de 17e eeuw piepkleine levende wezens in regenwater werden beschreven.
Q 12Welke ziekte bij vee wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis?
miltvuur
Robert Koch wees de bacterie in 1876 aan; zijn manier van bewijsvoering staat nog altijd bekend als de Trias van Koch.
Q 13Welke bacterie is de verwekker van buiktyfus?
Salmonella typhi
Robert Koch gaf er in 1903 demonstraties mee; daarna kwam er meer aandacht voor de afvoer van afvalwater.
Q 21In welk jaar liet Louis Pasteur zien dat opgekookte bouillon in een open kolf steriel blijft?
1861
Hij toonde ook aan dat de stofjes in de lucht vele micro-organismen bevatten; daarmee was de strijd over spontane generatie beslecht.
Q 22Aan welke universiteit begon Robert Koch in 1862 zijn studie medicijnen?
Göttingen
Vier jaar later rondde hij die studie af.
Q 23Welke vinding van Schröder houdt besmetting tegen maar laat zuurstof door?
wattenprop
Het was een stap in de strijd over spontane generatie, die Louis Pasteur uiteindelijk beslechtte.
Welke veeziekte ging Robert Koch in 1896 in Zuid-Afrika onderzoeken en bestrijden?
Q 14Met welke stof bestreed Joseph Lister wondinfecties?
carbol
In 1867 schreef hij de infectie van open fracturen toe aan het binnendringen van bacteriën.
Q 15Welke ziekte onderzocht Robert Koch in 1898-1899 in Italië, op Java en in Nieuw-Guinea?
malaria
In latere jaren onderzocht hij verscheidene infectieziekten in zuidelijk Afrika.
Q 16Welke microbioloog (1851-1931) is bekend door zijn ontdekking van de virussen?
Martinus Beijerinck
Met zijn niet-medische onderzoek verhief hij de medische bacteriologie tot algemene bacteriologie.
Q 17In welk jaar ontdekte Robert Koch dat een bacterie tuberculose veroorzaakt?
1882
Een jaar later volgde, op een expeditie naar Egypte en Calcutta, de verwekker van cholera.
Q 18In welk jaar ontving Robert Koch de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde?
1905
Hij kreeg de prijs voor de ontdekking van de bacterie die tuberculose veroorzaakt.
Q 19Welk afweermechanisme van de gastheer beschreef Ilja Metsjnikov?
fagocytose
Metsjnikov leefde van 1845 tot 1916 en geldt als een van de belangrijke personen in de geschiedenis van de microbiologie.
Q 20Wie toonde experimenteel aan dat „sporen” bestand zijn tegen koken?
Lazzaro Spallanzani
Hij liet ook zien dat organismen in een afgesloten fles niet vanzelf ontstaan, maar er al in zaten of met lucht binnenkwamen.
runderpest
Hij deed dat op verzoek van de Britse regering.
Q 25Welke chemicus schreef alle ontleding van organische stof toe aan spontane autolyse?
Justus von Liebig
Louis Pasteur liet daartegenover zien dat micro-organismen organische stof consumeren en zo bederf veroorzaken.
Q 26Welk proces beschreven Georges Widal en Max von Gruber?
agglutinatie
Beiden worden gerekend tot de belangrijke personen in de geschiedenis van de microbiologie.
Q 27In welke exclusieve orde werd Robert Koch in 1906 opgenomen?
Pour le Mérite
De Pruisische regering onderscheidde hem daarnaast met onder meer het Grootkruis van de Orde van de Rode Adelaar.
Q 28Uit hoeveel kinderen bestond het gezin waarin Robert Koch werd geboren?
13
Zijn ouders waren Hermann Koch en Mathilde Julie Henriette Biewend; zijn vader was mijnbouwingenieur.
Q 29In welke plaats werd de Duitse medicus Robert Koch in 1843 geboren?
Clausthal
Hij kwam op 11 december ter wereld en werd later bekend als ontdekker van de tuberculose-bacterie.
Q 30In welke plaats werd Robert Koch huisarts na de Frans-Duitse Oorlog?
Wollstein
Tijdens die oorlog van 1870/1871 had hij kort als legerarts gediend.