Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Neurowetenschap is de wetenschap die zich bezighoudt met alle aspecten van het zenuwstelsel: van moleculen en cellen tot gedrag en cognitie. Het is een relatief jong vakgebied, maar de hersenen worden al sinds de oudheid bestudeerd. Deze quiz loopt langs de geschiedenis van het hersenonderzoek, de bouw van de menselijke hersenen, de cellen waaruit ze bestaan en de ontwikkeling van het brein bij baby's en kinderen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat vormt samen met de hersenen het centrale zenuwstelsel?
Ruggenmerg
De hersenen zelf liggen in het hoofd, waar de botten van de schedel ze beschermen.
Q 02Welke stoffen brengen een signaal over van het ene neuron naar het andere?
Neurotransmitters
Ze zijn ontdekt door een aantal wetenschappers, onder wie Otto Loewi, Henry Hallett Dale en Arvid Carlsson.
Q 03Welke Griekse denker hield de hersenen voor een koelsysteem voor het bloed?
Aristoteles
Volgens hem was het hart de zetel van de intelligentie: mensen zouden rationeler zijn dan beesten omdat hun relatief grotere brein het bloed beter afkoelt.
Q 04Welke suiker levert samen met zuurstof de energie voor de menselijke hersenen?
Glucose
De energie komt vrij via de celademhaling in de zenuwcellen; de hersenen verbruiken een kwart van de totale voorraad van deze suiker.
Q 05Welke signalen wekken zenuwcellen op om informatie naar andere cellen door te sturen?
Actiepotentialen
Een zenuwcel is normaal gesproken verbonden met minimaal 1000 andere zenuwcellen; samen vormen ze neurale netwerken.
Q 06Welke techniek was de eerste manier om signalen van levende hersenen op te vangen?
EEG
De afkorting staat voor elektro-encefalografie: het opnemen van elektrische potentialen van de hersenen tijdens het verrichten van normale functies.
Q 07Welk deel van het lichaamsgewicht nemen de menselijke hersenen in beslag?
2%
Toch gebruiken de hersenen een tienvoud aan zuurstof vergeleken met de rest van het lichaam.
Q 08Welke vettige, isolerende laag rond axonen bepaalt de kleur van de witte stof?
Myeline
Witte stof bestaat uit zenuwvezels die zenuwcellen over lange afstand met elkaar verbinden.
Q 09Welke cellen vormen naast de neuronen de tweede soort cellen in de hersenen?
Gliacellen
Ze hebben een ondersteunende rol: ze geven structuur aan het neuronale netwerk en verwerken afvalstoffen van de stofwisseling.
Q 10Hoe heet de functionele scheiding tussen bloedvaten en hersenweefsel?
Bloed-hersenbarrière
Ze beschermt de hersenen enigszins tegen toxines die zich mogelijk in het bloed bevinden.
Q 11Wie toonde in de 18e eeuw aan dat een elektrisch geprikkelde kikkerzenuw een spier beweegt?
Luigi Galvani
Dat werk leidde in de 19e eeuw tot de ontdekking van membraanpotentialen.
Q 12Wie bedacht in de 19e eeuw de frenologie, ook wel knobbelkunde genoemd?
Franz Joseph Gall
Hij dacht dat knobbels op de schedel te maken hadden met de functie van de hersenen eronder, zoals een talenknobbel.
Q 13In welke vloeistof drijven de hersenen binnen de schedel?
Hersenvocht
De vloeistof zit in de subarachnoïdale ruimte en is mechanisch belangrijk als schokdemper.
Q 21In welke hersenkern wordt de signaalstof dopamine geproduceerd?
Substantia nigra
Dopamine speelt een belangrijke rol bij het aansturen van de willekeurige bewegingen van de skeletspieren.
Q 22Hoe heet de vaatring waarin de arteria basilaris en de arteriae carotides interna samenkomen?
Cirkel van Willis
Raakt een deel ervan afgesloten, bijvoorbeeld door atherosclerose, dan blijft de bloedvoorziening via de andere weg gewaarborgd.
Q 23Met welke techniek worden de verbindingen tussen hersengebieden in kaart gebracht?
Tractografie
Het geheel van die onderlinge verbindingen en netwerken wordt het connectoom genoemd.
Q 14In welk primitiever deel van de hersenen bevinden zich onder meer angst en agressie?
Limbisch systeem
Doordat het nauw verbonden is met de neocortex, is een reactie op de omgeving vaak een mengeling van verstand en gevoel.
Q 15Welke volwassenen horen doorgaans geen verschil tussen de Nederlandse r en l?
Japanners
Pasgeborenen kunnen nog alle mogelijke taalklanken onderscheiden; in het eerste levensjaar neemt de gevoeligheid voor klanken van andere talen af.
Q 16Wie ontwikkelde een kleurmethode die de volledige structuur van een neuron zichtbaar maakte?
Camillo Golgi
Onder de microscoop bleek een neuron te bestaan uit een axon aan het ene uiteinde, dendrieten aan het andere en daartussen het cellichaam of soma.
Q 17Uit hoeveel lagen is de neocortex opgebouwd?
Zes
Bij zoogdieren is de neocortex bovendien geplooid en gevouwen, waardoor het oppervlak en het aantal verbindingen tussen de cellen groot is.
Q 18Hoe heet het proces waarbij ongebruikte hersenverbindingen in de jeugd weer verdwijnen?
Pruning
Het treedt op tijdens de kinderjaren en de adolescentie en is bij mensen, vergeleken met apen, een langdurig proces.
Q 19Naar welke hersenstructuur gaat informatie van ogen en oren eerst, vóór de hersenschors?
Thalamus
Reukinformatie volgt een andere weg: die gaat eerst naar de bulbus olfactorius.
Q 20Hoeveel gram wegen de hersenen van een mens bij de geboorte ongeveer?
350
Een half jaar na de geboorte is dat gewicht al ongeveer de helft van dat van een volwassen brein.
Q 24Welke cellen isoleren de axonen in het centrale zenuwstelsel?
Oligodendrocyten
In het perifere zenuwstelsel zijn de schwanncellen daarvoor verantwoordelijk.
Q 25Hoe heet de verhouding tussen het gewicht van de hersenen en de lichaamsgrootte?
Encefalisatie
Bij mensen is ze het meest uitgesproken in de neocortex, het evolutionair bezien jongste deel van de hersenschors.
Q 26Welk deel van de menselijke genen wordt door de hersenen benut?
84%
Genetisch wijken de hersenen van verschillende mensen weinig van elkaar af, wat erop kan wijzen dat ze volgens dezelfde genen worden opgebouwd.
Q 27In welke hersenkwab ligt de gyrus angularis, die belangrijk is voor lezen?
Pariëtale kwab
Dit gebied koppelt het gesproken aan het geschreven woord en ontwikkelt zich later dan de andere taalgebieden.
Q 28Welke Italiaan vond in de jaren 1880 een balans uit om de bloedverdeling bij denkwerk te meten?
Angelo Mosso
De details van die balans bleven grotendeels onbekend tot Stefano Sandrone en collega's de originele rapporten terugvonden.
Q 29Hoe wordt de doorbloeding van de hersenen genoemd, omdat de vaten van buiten naar binnen lopen?
Centripetaal
Daarmee wijkt de doorbloeding van de hersenen af van die van de meeste andere organen in het menselijk lichaam.
Q 30Welke onderscheiding eert bijzondere bijdragen aan de neurowetenschappen?
Ariëns Kappers Medal
De neurowetenschap is een relatief jong vakgebied binnen de natuurwetenschappen, met specialisaties als de neurofysiologie en de neuroanatomie.