Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Onderkoeling, ook hypothermie genoemd, ontstaat wanneer de centrale lichaamstemperatuur zo ver daalt dat het lichaam in gevaar komt. Dat kan razendsnel gaan in ijskoud water, maar ook sluipend over langere tijd. Deze quiz behandelt de temperatuurgrenzen, de symptomen, wat je bij eerste hulp wel en niet moet doen en hoe ziekenhuizen een slachtoffer opwarmen. Ook bevriezing van vingers, tenen en andere lichaamsdelen komt aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk hulpmiddel is voor watersporters altijd aan te raden?
Zwemvest
Wie te koud is, houdt zichzelf niet meer boven water, hoe geoefend hij ook is.
Q 02Wat kan iemand die in ijskoud water valt doorgaans al heel snel niet meer zelf doen?
Zwemmen
Ook zeilers en surfers die in Nederlands binnenwater vallen, kunnen bij niet-zomerse temperaturen snel te ver afkoelen.
Q 03Welk onderkoeld slachtoffer mag je nooit iets te drinken geven?
Bewusteloze
Ook voedsel in de mond proberen te stoppen is in die toestand uit den boze.
Q 04Onder welke lichaamstemperatuur in graden Celsius begint onderkoeling?
35
Met de centrale lichaamstemperatuur wordt de hoogste temperatuur midden in de romp bedoeld.
Q 05Waarmee mag je een onderkoeld slachtoffer zeker niet wrijven of masseren?
Sneeuw
Ook bij bevroren lichaamsdelen geldt 'warm wrijven' op deze manier als onzin, en bovendien als gevaarlijk.
Q 06Bij welk ongeval daalt de lichaamstemperatuur vaak al binnen seconden of minuten?
Door het ijs zakken
Deze acute vorm geldt als de gevaarlijkste van de twee soorten onderkoeling.
Q 07Welke vorm van onderkoeling ontstaat doordat het lichaam over langere tijd afkoelt?
Chronische
Er worden ruwweg twee soorten onderkoeling onderscheiden; de andere soort slaat veel sneller toe en is het gevaarlijkst.
Q 08Welk symptoom verdwijnt zodra onderkoeling ernstig wordt?
Rillen
Dit symptoom treedt alleen in het begin op; het kost bovendien veel energie, die moet worden aangevuld.
Q 09Wat kun je als eerste hulp letterlijk delen met een onderkoeld slachtoffer?
Lichaamswarmte
Dat kan bijvoorbeeld door samen in een slaapzak te gaan liggen.
Q 10Welke toestand vergroot bij onderkoeling het gevaar van een fatale afloop?
Uitputting
Hevige vermoeidheid wordt in één adem met deze toestand genoemd als factor die een slachtoffer in koud water extra kwetsbaar maakt.
Q 11Wat voor dranken of voeding vullen de energie aan die een onderkoeld slachtoffer verliest?
Suikerhoudende
Warme dranken zijn goed, maar alleen als het slachtoffer ze zelf tot zich kan nemen.
Q 12Wat mag een onderkoeld slachtoffer alleen als het volledig bij bewustzijn is?
Een warm bad nemen
Bij te sterk onderkoelde slachtoffers kan een te snelle opwarming, en zelfs verplaatsing of beweging, levensgevaarlijk zijn.
Q 13Hoe treedt bevriezing, anders dan onderkoeling, doorgaans op in het lichaam?
Plaatselijk
Het gaat om delen zoals vingers, tenen, neus en oren die zo zijn afgekoeld dat er ijsvorming in de cellen is opgetreden.
Q 21Welke meting is, samen met de oorthermometer, de tweede keus om onderkoeling vast te stellen?
Rectaal
De beste methode, een sonde diep in het lichaam, is buiten gespecialiseerde klinieken nauwelijks te vinden.
Q 22Welk traag werkend orgaan kan een aanhoudend lage lichaamstemperatuur verklaren?
Schildklier
Daaraan moet worden gedacht als iemand continu opvallend koud meet zonder daarbij duidelijk ziek te zijn.
Q 23Van welk verschijnsel in de bloedvaten is de bleke huid bij onderkoeling een gevolg?
Vasoconstrictie
Die bleekheid is als symptoom wel moeilijk objectief te bepalen.
Q 14Wat veroorzaakt alcohol in de huid en ledematen, waardoor de kerntemperatuur juist daalt?
Vaatverwijding
De huid voelt daardoor warmer aan, maar dat gevoel is bedrieglijk; een onderkoeld slachtoffer krijgt daarom geen alcohol.
Q 15Op welke plek gemeten temperaturen zijn bij onderkoeling volstrekt onbetrouwbaar?
Oksel
Metingen onder de tong zijn bijna even onbetrouwbaar.
Q 16Hoe lang hoeft de bloedcirculatie maar stil te liggen voordat de hersenen afsterven?
Enkele minuten
Andere organen kunnen een circulatiestilstand langer doorstaan, en bij een lagere temperatuur houden ook de hersenen het veel langer vol.
Q 17Wat willen artsen vertragen als ze een patiënt voor een ingreep expres onderkoelen?
Stofwisseling
Het gaat om ingrepen aan het hart of aan de bloedvaten van de hersenen; de chirurg heeft dan iets meer tijd.
Q 18Wat kan er, naast een verkeerde meettechniek, voor zorgen dat een oorthermometer te laag meet?
Oorsmeer
Zo'n onterecht veel te lage uitslag kan de indruk wekken dat iemand onderkoeld is, terwijl dat niet zo is.
Q 19Onder hoeveel graden Celsius is onderkoeling zonder medisch ingrijpen bijna altijd dodelijk?
27
Er zijn uitzonderingen: kou beschermt de hersenen, waardoor slachtoffers die klinisch dood leken soms toch nog gereanimeerd konden worden.
Q 20Wat kunnen zieke bejaarden in slechte toestand soms niet meer maken, zodat ze onderkoeld raken?
Koorts
Bij deze ouderen gaat het om een sluipende onderkoeling die zich over langere tijd ontwikkelt.
Q 24Hoe heet het gevaar dat koud bloed uit de ledematen de warme organen alsnog afkoelt?
Reddingsdood
Het verschijnsel kan optreden bij geredde drenkelingen en bij slachtoffers van sneeuwlawines.
Q 25Waar ligt de temperatuursonde waarmee onderkoeling in het ideale geval wordt gemeten?
Slokdarm
Zo'n sonde is buiten gespecialiseerde medische klinieken zelden beschikbaar.
Q 26Welke warme lucht ademt een onderkoelde patiënt in het ziekenhuis bij voorkeur in?
Bevochtigde
Bij droge lucht koelt de verdamping in de luchtwegen het slachtoffer juist weer af.
Q 27Wat circuleert er door de opwarmmatras die ziekenhuizen onder een onderkoelde patiënt leggen?
Warm water
De matras ligt onder de romp, zodat die selectief wordt opgewarmd en het lichaam de bloedvaten naar de ledematen zelf kan openzetten.
Q 28Waar wordt bij peritoneale lavage de warme vloeistof ingebracht om een patiënt op te warmen?
Buikholte
De warme vloeistof wordt tijdens deze ziekenhuisbehandeling steeds ververst.
Q 29Welke lichaamstemperatuur in graden Celsius had Anna Bågenholm toen ze in 1999 werd gered?
13,7
De Zweedse werd uit een rivier gehaald en vestigde daarmee het record overleven met de laagste lichaamstemperatuur.
Q 30Wat is de Latijnse medische naam voor bevriezing?
Congelatio
Bij deze toestand ontstaan door extreme kou ijskristallen in het weefsel, die de cellen beschadigen.