Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Acht planeten draaien om de Zon, van het kleine, hete Mercurius tot de verre ijsreus Neptunus. Daarbuiten zijn inmiddels duizenden exoplaneten rond andere sterren gevonden, en zelfs planeten die helemaal geen ster hebben. Deze quiz begint bij de basis: wat is een planeet eigenlijk, waarom is Pluto er geen meer en waar komt het woord vandaan? Daarna zoomen we in op Venus, de 'zus van de Aarde', met haar zwavelzuurwolken, haar omgekeerde rotatie en de ruimtesondes die haar bezochten.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoeveel planeten draaien er om de Zon?
8
De Aarde is daarvan zeer waarschijnlijk de enige waarop leven voorkomt.
Q 02Hoe heet een planeet die om een andere ster dan de Zon draait?
Exoplaneet
Zulke planeten zijn uiterst lichtzwak en staan vlak bij een veel helderdere ster, waardoor ze moeilijk waar te nemen zijn.
Q 03Welke rol had Venus, de Romeinse godin naar wie de tweede planeet is vernoemd?
Godin van de liefde
Venus wordt ook wel de 'zus van de Aarde' genoemd, omdat ze ongeveer even groot is als onze planeet.
Q 04Hoe heet de wetenschap die planeten en andere hemellichamen bestudeert?
Planetologie
Binnen de Melkweg hebben waarschijnlijk de meeste sterren een eigen planetenstelsel.
Q 05Hoeveel manen heeft Venus?
Geen
Wel heeft Venus een quasisatelliet, de planetoïde 2002 VE68.
Q 06Waaruit bestaat de atmosfeer van Venus voor 96 procent?
Koolstofdioxide
De druk aan het oppervlak bedraagt ruim 90 bar, ruim 90 keer de luchtdruk op Aarde.
Q 07Welke planeten worden tot de aardse of terrestrische planeten gerekend?
Mercurius, Venus, Aarde en Mars
Kenmerkend voor deze groep is een steenachtig oppervlak, iets wat de reuzenplaneten verder naar buiten missen.
Q 08In welke windrichting komt de zon op Venus op?
In het westen
Vanuit het noorden gezien draait Venus, anders dan de overige planeten, met de klok mee om haar as.
Q 09Waaruit bestaan de dikke wolken die het oppervlak van Venus aan het zicht onttrekken?
Zwavelzuur
In die wolken draait een fotochemisch aangedreven zwavelcyclus; de zon is vanaf het Venusoppervlak nooit te zien.
Q 10Wat betekende het Griekse woord waarvan 'planeet' is afgeleid?
Zwerver
De Grieken gebruikten het woord oorspronkelijk voor vee dat in het rond liep.
Q 11Welke twee hemellichamen golden in de klassieke oudheid óók als planeten?
De Zon en de Maan
Pas toen Galilei manen rond Jupiter ontdekte, werd ook de Maan van de Aarde niet langer als planeet gezien.
Q 12Welke planeet is als enige naar een Griekse in plaats van een Romeinse god vernoemd?
Uranus
De Aarde is de andere uitzondering: alle overige planeten dragen in Europese talen de naam van een Romeinse god.
Q 13Welke dwergplaneet draait in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter?
Ceres
De meeste dwergplaneten, zoals Pluto, bevinden zich veel verder weg, in de Kuipergordel buiten de baan van Neptunus.
Q 21Hoeveel keer helderder dan de ster Sirius is Venus op haar helderst?
Twaalf keer
De schijnbare magnitude van Venus varieert tussen −3,8 en −4,6; als ze goed zichtbaar is, stijgt zelfs het aantal UFO-meldingen.
Q 22Welke ruimtesonde vertrok op 27 augustus 1962 als eerste succesvolle missie naar Venus?
Mariner 2
Bij de passage op 14 december 1962 bleek dat onder het koele wolkendek een gloeiend heet oppervlak schuilging en dat Venus geen magnetisch veld heeft.
Q 23In welk jaar werd Neptunus voor het eerst waargenomen?
1846
Net als de andere buitenplaneten is Neptunus vanaf de Aarde niet met het blote oog te zien; de ontdekking gebeurde met een telescoop.
Q 14In welk jaar ontdekte Galileo Galilei de vier grootste manen van Jupiter?
1610
In hetzelfde jaar nam Galilei als eerste de schijngestalten van Venus waar, wat het heliocentrische wereldbeeld hielp doorbreken.
Q 15Waaruit bestaan de ijsreuzen van het zonnestelsel voornamelijk?
Bevroren methaan, ammoniak en water
Deze twee buitenste planeten werden vroeger tot de gasreuzen gerekend, net als Jupiter en Saturnus, die geen vast oppervlak hebben.
Q 16Hoe hoog is de gemiddelde temperatuur aan het oppervlak van Venus ongeveer?
460 °C
Daarmee is Venus heter dan Mercurius, dat dichter bij de zon staat; in het wolkendek waaien winden tot 360 km/u.
Q 17Welk geologisch verschijnsel van de Aarde ontbreekt op Venus?
Platentektoniek
Door grootschalige vulkanische uitbarstingen wordt het oppervlak regelmatig met lava overspoeld, wat het gebrek aan inslagkraters verklaart.
Q 18Welke Amerikaanse sonde bracht Venus tussen 1990 en 1994 met radar in kaart?
Magellan
Op basis van die radarbeelden is het Venuslandschap ingedeeld naar vulkanische, tektonische en inslagoorsprong.
Q 19De ontdekking van welk object in 2005 bracht de planeetstatus van Pluto aan het wankelen?
Eris
De IAU nam daarop een nieuwe planeetdefinitie aan, waardoor Pluto zijn status als planeet verloor.
Q 20Hoeveel aardse dagen duurt één omwenteling van Venus om haar as?
243
Dat is de traagste rotatie van alle planeten; een siderische dag op Venus duurt zelfs langer dan een Venusjaar.
Q 24Hoe ver staat Venus aan de hemel maximaal van de zon vandaan?
47°
Daardoor komt Venus hooguit zo'n vier uur voor zonsopkomst op, of gaat ze hooguit vier uur na zonsondergang onder.
Q 25Hoeveel jaar zit er tussen de twee Venusovergangen van één paar?
8 jaar
Het volledige patroon van vier overgangen herhaalt zich elke 243 jaar, steeds in de maand juni of december.
Q 26Onder welke twee namen werd Venus vroeger als morgenster en avondster aangezien?
Lucifer en Hesperus
Venus is maar een half tot vier uur na zonsondergang of vóór zonsopkomst te zien, omdat ze altijd dicht bij de zon staat.
Q 27In welke sterrenbeelden vond de ESO in december 2021 zeventig solitaire planeten?
Schorpioen en Slangendrager
Solitaire planeten hebben geen ster die hun baan bepaalt; dankzij de vondst kan hun ontstaansgeschiedenis nu worden onderzocht.
Q 28Waar staat HAVOC voor, de NASA-studie naar bemande missies hoog in de atmosfeer van Venus?
High Altitude Venus Operational Concept
Het idee is dat mensen hoog in de atmosfeer onderzoek doen, ver boven het oppervlak met zijn verpletterende druk van 90 bar.
Q 29Onder welke naam kenden de Sumeriërs rond 3000 v.Chr. de planeet Mercurius?
Ubu-idim-gud-ud
De eerste gedetailleerde beschrijvingen van Venus, eveneens door de Sumeriërs, dateren uit de 17e eeuw v.Chr.
Q 30Wie beschreef in 1643 als eerste het asgrauwe licht op de donkere kant van Venus?
Giovanni Battista Riccioli
In 1983 bleek dat Venus relatief sterk straalt in het nabije infrarood; het asgrauwe licht is waarschijnlijk de zwakke zichtbare component daarvan.