Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Saturnus is de planeet met de beroemdste ringen van het zonnestelsel: een gasreus die zo licht is dat hij een dichtheid heeft waar geen andere planeet aan kan tippen. Deze quiz gaat over de planeet zelf, de ringen en hun scheidingen, de manen en de ruimtesondes die er langskwamen. Ook de Romeinse god naar wie de planeet is genoemd komt aan bod. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig, met bij elk antwoord een korte uitleg.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01De hoeveelste planeet vanaf de zon is Saturnus?
zesde
Alleen Jupiter is groter. Beide planeten zijn gasreuzen en horen bij de zogenoemde buitenplaneten.
Q 02Hoe heet de grootste maan van Saturnus?
Titan
Deze maan heeft een diameter van 5150 km. Vier andere manen van de planeet zijn groter dan 1000 km.
Q 03Welke geleerde zag in 1610 drie objecten in plaats van één toen hij naar Saturnus keek?
Galileo Galilei
Hij hield het erop dat de planeet twee handvatten had. Twee jaar later waren die verdwenen, weer twee jaar later waren ze terug.
Q 04Welke dag van de week is vernoemd naar de Romeinse god Saturnus?
zaterdag
In het Latijn heette die dag Saturni dies, de dag van Saturnus.
Q 05Welke kleur heeft de heldere 'ster' die Saturnus voor het blote oog is?
geel
Anders dan een echte ster flikkert de planeet niet. Met een verrekijker zie je al dat hij niet cirkelvormig is.
Q 06De planeet Saturnus is genoemd naar de Romeinse god van wat?
landbouw
De samenstelling van de planeet lijkt sterk op die van Jupiter, de enige planeet die nog groter is.
Q 07Welke vorm heeft het wolkenpatroon op de noordpool van Saturnus?
zeshoekig
Het patroon heet de Hexagoon van Saturnus. In het centrum ervan woedt een harde storm.
Q 08Wie bevestigde in 1655 als eerste dat er een ring rond Saturnus ligt?
Christiaan Huygens
Hij beschreef een dunne, platte ring die de planeet nergens raakte. Dat werd eerst met scepsis ontvangen.
Q 09Welke ruimtevaartorganisatie stuurde samen met NASA de sonde Cassini-Huygens naar Saturnus?
ESA
De sonde vertrok op 15 oktober en stuurde in oktober 2004 de eerste gedetailleerde foto's van de grootste maan van de planeet.
Q 10Rond de tijd van welk hedendaags feest vierden de Romeinen de Saturnalia?
Kerstmis
De feestdagen herdachten de Gouden Eeuw van Saturnus, een tijdperk van langdurige vrede en welvaart.
Q 11Uit welk gas bestaat de atmosfeer van Saturnus voor meer dan 96 procent?
waterstofgas
Helium is goed voor iets meer dan 3 procent. Methaan, ammoniak, ethaan en fosfine komen slechts sporadisch voor.
Q 12Welke maan van Saturnus is bekend om zijn ijsvulkanen?
Enceladus
Bij de kleinste objecten is het lastig om een kleine maan te onderscheiden van een groot brok uit de ringen.
Q 13Op welke Griekse god is de Romeinse god Saturnus gebaseerd?
Kronos
De Griekse mythes over deze god zijn aangepast voor de Latijnse literatuur en kunst.
Naar welke twee planeten reisde Voyager 2 door na zijn passage van Saturnus in 1981?
Q 21Naar welke maan is de reusachtige buitenring van Saturnus vernoemd?
Phoebe
De ring werd ontdekt met behulp van de Spitzer-ruimtetelescoop.
Q 22Welke snelheid in meter per seconde halen stormen bij de evenaar van Saturnus maximaal?
500
Vanuit de ruimte toont de atmosfeer banden zoals bij Jupiter, maar ze zijn vager en rond de evenaar veel breder.
Q 23Hoeveel kilometer breed is de orkaanachtige storm op de zuidpool van Saturnus ongeveer?
8.000
De storm, gemeld op 9 november 2006, raast met 550 kilometer per uur zonder zich te verplaatsen.
Q 24Welke maan van Saturnus is aan één zijde donkerkleurig?
Uranus en Neptunus
Voyager 2 kwam op 25 augustus het dichtst bij Saturnus, ruim een half jaar na zijn voorganger Voyager 1.
Q 15In welk jaar werd de ruimtesonde Cassini-Huygens gelanceerd?
1997
Op 1 juli 2004 doorkruiste de sonde de ringen van Saturnus en scheerde op slechts 18.000 km langs de planeet.
Q 16Welk symbool hield het beeld van Saturnus in zijn tempel op het Forum Romanum in de hand?
sikkel of zeis
Het beeld stelde een baardige oude man voor met het hoofd bedekt.
Q 17Om de hoeveel jaar verdwijnen de ringen van Saturnus enkele weken uit het zicht?
15
Het equatoriale vlak van de planeet ligt dan in de lijn naar de aarde, zodat we tegen de zijkant van de ringen aankijken.
Q 18Welke ruimtesonde naderde Saturnus op 1 september 1979 tot op 21.000 km?
Pioneer 11
De sonde was op 6 april 1973 gelanceerd en leverde de eerste gedetailleerde foto's van de planeet en enkele manen.
Q 19Welke ringen van Saturnus zijn vanaf de aarde met amateurtelescopen te zien?
A, B en C
De D- en E-ring werden pas in 1969 en 1967 vanaf de aarde ontdekt.
Q 20Welke maan veroorzaakt de Cassinischeiding tussen de A- en B-ring van Saturnus?
Mimas
De scheiding is 4650 km breed en daardoor duidelijk waarneembaar.
Iapetus
De enorme buitenring die in 2009 bekend werd, geldt als de vermoedelijke oorzaak van die verkleuring.
Q 25Wie bewees in 1858 dat de ringen van Saturnus gruis en stukjes rots moesten bevatten?
James Clerk Maxwell
Een van de kleinere openingen in de ringen, 270 km breed, draagt zijn naam.
Q 26In welk jaar toonde Giovanni Cassini aan dat de ring van Saturnus uit twee ringen bestaat?
1675
De opening die hij tussen de twee ringen vond, kreeg later de naam Cassinischeiding.
Q 27Hoeveel kilogram per liter bedraagt de gemiddelde dichtheid van Saturnus?
0,687
Door zijn snelle rotatie is Saturnus bovendien sterk afgeplat: de diameter bij de polen is bijna 10 procent kleiner dan bij de evenaar.
Q 28Hoeveel kelvin bedraagt de temperatuur in de kern van Saturnus?
12.000
Rond de rotsachtige kern ligt een mantel van vloeibare metallische waterstof.
Q 29Welke twee herdermaantjes houden de gevlochten F-ring van Saturnus in stand?
Prometheus en Pandora
De F-ring werd, net als de G-ring, waargenomen op foto's van de Voyager-expedities.
Q 30Hoe heet de toestand waarin vloeistof en gas op Saturnus zonder grens in elkaar overgaan?
superkritiek
Als referentiepunt voor een 'oppervlak' gebruiken wetenschappers het punt waar de druk 1 bar is, aan de top van het wolkendek.