Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Eens in de vier jaar krijgt februari er een dag bij. Achter die ene schrikkeldag zit een verrassend precies rekensysteem dat de kalender gelijk laat lopen met de seizoenen. Deze quiz gaat over de regels voor schrikkeljaren, de overstap van de juliaanse naar de gregoriaanse kalender en de vraag wanneer landen en Nederlandse gewesten dagen moesten overslaan. Van makkelijke weetjes tot vragen voor echte kalenderkenners.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoeveel dagen telt een schrikkeljaar?
366
De extra dag heet een schrikkeldag en houdt de kalender in de pas met de seizoenen.
Q 02Op welke datum valt de schrikkeldag in de gregoriaanse kalender?
29 februari
Die dag komt alleen voor als het jaartal deelbaar is door 4, met een uitzondering voor de meeste eeuwjaren.
Q 03Welke jaartelling gebruiken zowel de juliaanse als de gregoriaanse kalender?
Christelijke
De hervorming van de kalender veranderde alleen het systeem van schrikkeljaren, niet de telling van de jaren.
Q 04Welke paus kondigde in 1582 de kalender af die nu bijna overal officieel is?
Gregorius XIII
De kalender draagt zijn naam en verving de juliaanse kalender, waarvan het systeem van schrikkeljaren werd aangepast.
Q 05Hoeveel uur korter dan het zonnejaar duurt een kalenderjaar van 365 dagen ongeveer?
6
Zonder correctie zouden de seizoenen langzaam door het kalenderjaar gaan schuiven.
Q 06Wat betekent de Engelse benaming ‘leap year’ letterlijk?
Springjaar
Het Nederlandse woord heeft dezelfde achtergrond: het Middelnederlandse scricken betekende met grote passen lopen.
Q 07Op welke datum wordt in Rusland het kerstfeest gevierd?
7 januari
Sommige oosters-orthodoxe kerken bepalen hun feestdagen nog met de oude juliaanse kalender, die inmiddels 13 dagen achterloopt.
Q 08Hoeveel dagen werden in oktober 1582 overgeslagen bij de invoering van de nieuwe kalender?
Tien
Zo kwam het begin van de lente weer op 21 maart te liggen.
Q 09Welke kerk werd op 1 augustus 1674 door een tornado in twee stukken gesplitst?
Domkerk in Utrecht
Geschriften die nog de oude kalenderstijl gebruikten, dateren dezelfde storm op 22 juli.
Q 10Welk van deze landen voerde de gregoriaanse kalender in 1582 direct in?
Polen
Ook Italië, Spanje en Portugal gingen meteen over; veel protestantse gebieden aanvaardden de kalender pas veel later.
Q 11Waardoor neemt de omwentelingssnelheid van de aarde geleidelijk af?
Getijdenwerking van Maan en Zon
Door die vertraging worden de dagen langer, wat de tijdmeting af en toe een kleine correctie kost.
Q 12In welk jaar voerde het revolutionaire Rusland de gregoriaanse kalender in?
1918
Het verschil met de oude kalender was toen zo groot geworden dat op 31 januari onmiddellijk 14 februari volgde.
Q 13Hoe heet de tijd die de aarde nodig heeft om van lentepunt naar lentepunt te bewegen?
Tropisch jaar
In deze periode liggen de seizoenen vast; daarom is de kalender erop afgestemd.
Q 21In welk gewest volgde 12 mei 1701 direct op 30 april?
Drenthe
Het was het laatste van zes momenten waarop een deel van Nederland op de gregoriaanse kalender overging.
Q 22Wat betekent het Hasseltse woord ‘schrikschoen’?
Schaats
Het woord gaat terug op het Middelnederlandse scricken, waar ook het woord schrikkeljaar vandaan komt.
Q 23Welk land voerde in 2016 de gregoriaanse kalender officieel in?
Saoedi-Arabië
Griekenland was in 1923 al overgegaan, bijna een eeuw eerder.
Q 24Welke Napolitaanse arts deed het voorstel waarop de gregoriaanse kalender grotendeels berust?
Q 14In welk jaar voerden de Britse Eilanden de gregoriaanse kalender in?
1752
De dag na 2 september werd daar meteen 14 september; men sprak daarna van Old Style en New Style.
Q 15Hoeveel dagen sloeg een land over dat pas na februari 1900 gregoriaans ging rekenen?
Dertien
Elk juliaans schrikkeljaar dat in de gregoriaanse kalender verviel, maakte het gat een dag groter: na 1700 en na 1800 kwam er telkens een dag bij.
Q 16Hoeveel dagen duurt het gemiddelde gregoriaanse kalenderjaar?
365,2425
Dat komt neer op 365 dagen, 5 uur, 49 minuten en 12 seconden.
Q 17Op welke datum werd de Oktoberrevolutie een jaar later voor het eerst herdacht?
7 november
De revolutie zelf vond plaats op 25 oktober 1917 volgens de juliaanse kalender, kort voor de overstap op de nieuwe kalender.
Q 18In welk gewest werd 14 december 1582 direct gevolgd door 25 december?
Zeeland
Ook de zuidelijke gewesten maakten die sprong; Holland volgde ruim twee weken later, op 1 januari 1583.
Q 19Welk land stapte in 1873 over op de gregoriaanse kalender?
Japan
Dat was 291 jaar nadat de eerste katholieke landen de nieuwe kalender hadden ingevoerd.
Q 20Hoeveel dagen per vier eeuwen corrigeert een schrikkeldag om de vier jaar ongeveer te veel?
3
Per jaar gaat het om ruim 11 minuten: het verschil tussen precies zes uur en de werkelijke extra tijd van het zonnejaar.
Aloisius Lilius
De hervormde kalender ging in oktober 1582 in, nog in het jaar van de afkondiging.
Q 25Welk nummer heeft de ISO-norm die naast kalenderjaren ook weekjaren kent?
8601
Weekjaren lopen van de maandag van week 1 tot en met de zondag van week 52 of 53.
Q 26De hoeveelste schrikkeldag zou je telkens moeten overslaan om de juliaanse fout op te heffen?
32e
Dat komt neer op één schrikkeljaar minder per 128 jaar, een alternatief voor de regel met de eeuwjaren.
Q 27Hoeveel dagen telt één volledige cyclus van de gregoriaanse kalender?
146.097
Dat zijn precies 20.871 weken, waardoor elke datum na een volledige cyclus weer op dezelfde weekdag valt.
Q 28Met welke pauselijke bul werd in 1582 de kalenderhervorming afgekondigd?
Inter gravissimas
De afkondiging was op 24 februari; de nieuwe kalender ging in oktober van datzelfde jaar in.
Q 29Hoe heet de variant van de gregoriaanse kalender die ook onbeperkt terugrekent in de tijd?
Proleptische
Deze variant kent ook een jaar 0 en negatieve jaartallen.
Q 30In welke eeuw na Christus lopen de juliaanse en de teruggerekende gregoriaanse kalender gelijk?
Derde
Het gaat om de periode van 1 maart 200 tot en met 28 februari 300.